Dragen schriftelijke toetsen in de voorbereiding op een examen effectief bij aan de examenresultaten van havo/vwo-leerlingen?

Geplaatst op 17 mei 2021

Als leerlingen ook met schriftelijke toetsvormen oefenen, worden ze beter voorbereid op schriftelijke toetsen en examens. De resultaten daarvan zijn tevens een betere afspiegeling van de vaardigheden die de betreffende toets beoogt te meten. Wanneer leerlingen dus ervaring opbouwen met schriftelijke toetsvormen, naast bijvoorbeeld werkstukken en presentaties, draagt dat bij aan een goede voorbereiding op schriftelijke examens.

Sommige scholen voor voortgezet onderwijs toetsen hun leerlingen niet door middel van schriftelijke overhoringen en proefwerken. Die scholen richten hun onderwijs met behulp van andere toetsvormen in, zoals werkstukken, papers, presentaties en posters. Worden leerlingen daarmee goed voorbereid op het schriftelijk examen?

Specifieke voorbereiding op toetsen draagt bij aan validiteit

Door leerlingen ook met schriftelijke vormen van toetsen te laten oefenen, worden ze beter voorbereid op schriftelijke toetsen. En zijn de resultaten daarvan een betere afspiegeling van de vaardigheden die de betreffende toets beoogt te meten. Het voorbereiden op toetsen is nuttig voor het aanleren van algemene strategieën voor toetsafname. Daarnaast maken leerlingen kennis met verschillende soorten toetsen en antwoordformats.
Het gaat hier om een soort basisvaardigheden op het gebied van toetsafnamen die bijdragen aan de validiteit en eenduidige betekenis van de scores. Alleen wanneer alle leerlingen deze basisvaardigheden min of meer in de vingers hebben, zijn de verschillen in toetsscores te interpreteren als verschillen in de getoetste vaardigheid.

Niet alle toetsvoorbereiding is ongewenste ‘teaching to the test’

Het voorbereiden van leerlingen op toetsen en examens wordt al snel geassocieerd met ongewenste ‘teaching to the test’. Er zijn echter varianten die effectief en ethisch verantwoord zijn: algemene toetsvoorbereiding en instructie gericht op het leerdomein.

Bij algemene toetsvoorbereiding leren leerlingen vaardigheden om met verschillende toetsvormen om te kunnen gaan. Denk aan het verdelen van de beschikbare tijd over verschillende opgaven, en de logica achter multiplechoicevragen. Ook verantwoord is instructie gericht op het betreffende leerdomein waarin verschillende toetsvormen aan bod komen. Voor het rekenonderwijs bijvoorbeeld kan het gaan om kale sommen, realistische rekenopgaven en werkstukken. Docenten en andere onderwijsprofessionals beoordelen deze twee vormen van toetsvoorbereiding als gepast.
Niet-passende toetsvoorbereiding zijn oefentoetsen gericht op specifieke inhoud die in de uiteindelijke toets aan bod komt. Evenmin passend is training van de specifieke vorm van de uiteindelijke toets. In die gevallen is er wel sprake van ‘teaching to the test’.

Uitgebreide beantwoording

Opgesteld door: Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar)
Vraagsteller: Docent voortgezet onderwijs

Vraag

Dragen schriftelijke toetsen in de voorbereiding op een vo-examen effectief bij aan de examenresultaten van havo/vwo-leerlingen?

Kort antwoord

Als leerlingen ook met schriftelijke vormen van toetsen/examens oefenen, worden ze beter voorbereid op schriftelijke toetsen/examens en zijn de resultaten daarvan ook een betere afspiegeling van de vaardigheden die de betreffende toets beoogt te meten. Wanneer leerlingen dus in het onderwijs ervaring opbouwen met schriftelijke vormen van toetsing, naast bijvoorbeeld werkstukken en presentaties, draagt dat bij aan een goede voorbereiding op schriftelijke examens.

Toelichting

Sommige scholen voor voortgezet onderwijs richten hun onderwijs zodanig in dat leerlingen niet door middel van schriftelijke overhoringen en/of proefwerken getoetst worden (formatief en summatief) maar met behulp van andere toetsvormen, zoals bijvoorbeeld werkstukken, papers, presentaties, posters, e.d. Dat roept de vraag op of deze leerlingen goed voorbereid worden op schriftelijke examens: zowel het centraal schriftelijke examen als schoolexamens die schriftelijk zijn.

Specifieke voorbereiding op toetsen draagt bij aan validiteit

Door leerlingen ook met schriftelijke vormen van toetsen te laten oefenen worden ze beter voorbereid op schriftelijke toetsen en zijn de resultaten daarvan ook een betere afspiegeling van de vaardigheden die de betreffende toets beoogt te meten. Het voorbereiden op toetsen is nuttig voor het aanleren algemene strategieën voor toets-afname of om leerlingen kennis te laten maken met verschillende soorten toetsen en de antwoordformats die daarvoor gebruikt worden (Gebril, 2016; Jennings & Bearak, 2014; Ma, 2013; Miyasaki, 2000).

Het gaat hier om een soort basisvaardigheden op het gebied van toets/examenafname die bijdragen aan validiteit en eenduidige betekenis van de scores. Alleen wanneer alle leerlingen min of meer deze basisvaardigheden in de vingers hebben, zijn de verschillen in de toetsscores te interpreteren als verschillen in de getoetste vaardigheid. Anders moeten ze ook deels aan verschillen in ervaring met het toetsformat toegeschreven worden (Kennisrotonde, 2020).

Niet alle toetsvoorbereiding is ongewenste ‘teaching to the test’

Het voorbereiden van leerlingen op toetsen en examens wordt al snel geassocieerd met ongewenste ‘teaching to the test’. Er zijn echter varianten die effectief en ethisch verantwoord bijdragen aan betere resultaten (Styron & Styron, 2012). Popham bijvoorbeeld (1991) betoogt dat bij de voorbereiding op high stakes toetsen (waartoe schoolexamens en de centrale examens behoren) er twee praktijken van toetsvoorbereiding geschikt zijn vanuit onderwijskundig en professioneel ethisch oogpunt.

  • Dat betreft in de eerste plaats algemene toetsvoorbereiding die zich richt op vaardigheden om met verschillende toetsvormen te kunnen omgaan, zoals bijvoorbeeld het verdelen van de beschikbare tijd over verschillende opgaven, of de logica achter multiple choice vragen.
  • In de tweede plaats is dat instructie gericht op het betreffende leerdomein waarin verschillende toetsvormen aan bod komen, bijvoorbeeld rekenonderwijs waar zowel ‘kale’ sommen, realistische rekenopgaven maar bijvoorbeeld ook een werkstukken aan te pas komen.

Het onderzoek laat zien dat docenten en andere betrokkenen uit het veld juist ook deze twee vormen van toetsvoorbereiding als meest passend beoordelen (Popham, 1991).

Vormen van niet-passende toetsvoorbereiding, zijn oefentoetsen die zich richten op specifieke inhoud die in de uiteindelijke toets aan bod komt of die bestaan uit training gericht op de specifieke vorm waarin de uiteindelijke toets wordt afgenomen. In die gevallen is er dus wel sprake van ‘teaching to the test’.

Geraadpleegde bronnen 

Gerelateerd

cursus
De jongenscode (po)
De jongenscode (po)
Succesvol lesgeven aan jongens
Medilex Onderwijs 
Leren van toetsen
Effectief formatief toetsen - vijf strategiën met voorbeelden
Gerdineke van Silfhout
Faalangst begeleiden
We moeten af van het idee dat faalangst iets abnormaals is!
Ivo Mijland
Toetsuitslag interpreteren
Leren van de toetsuitslag
Eveline van Baalen
Examenvrees
Eindexamenvrees: Een mislukking is nog geen ramp!
Ivo Mijland
Naar een goede toets
Toetsen die recht doen aan de leerling: 5 stappen naar een goede toets
Eveline van Baalen
Examenpraktijk VO
Eindexamen Anders. Verbetering van de huidige vo-eindexamenpraktijk
Dick van der Wateren
Toetsing als kans voor leren - Intro
Toetsing als kans voor leren - Intro
Dominique Sluijsmans
Wegcijferen door toetsen
Laat je niet wegcijferen
Paul Filipiak


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Toetsen in een video van één minuut uitgelegd
Toetsen in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Is het tijd om ons onderwijs anders vorm te geven? Tjipcast 011
Is het tijd om ons onderwijs anders vorm te geven? Tjipcast 011
redactie
Schriftelijke toetsen effectief op examenresultaten
Schriftelijke toetsen: helpend voor een goed examenresultaat havo/vwo?
Cito-lvs woordenschattoetsen geschikt voor taalzwakke lln
Zijn de Cito-LVS woordenschattoetsen geschikt voor taalzwakke leerlingen?
Herkansen van toetsen leerresultaten en leergedrag
Herkansen: leidt dit tot betere leerresultaten en een beter leergedrag?
Hergebruiken van kennisvragen in toets
Welke invloed heeft het hergebruiken van vragen in een toets?
Goede voorspellers succesvol opstromen havo/vwo
Succesvol opstromen naar vwo-niveau van leerlingen met een havo-advies.
Formatieve evaluatie in het vso praktijkonderwijs
Hoe is formatieve evaluatie helpend in het vso-praktijkonderwijs?
Docentengedrag van invloed op betrouwbaarheid vragenlijst
Hoe neem je effectief een vragenlijst af?
Criteria voor keuze van een middelbare school
Hoe kies je een middelbare school?
Meten en rekenvaardigheid tijd voor de toets
Geeft lange toetstijd eerlijk beeld van rekenvaardigheid?
Ontwikkelingsaspecten voorspellen leerprestaties kleuters
Welke ontwikkelingsaspecten van kleuters voorspellen leerprestaties in groep 3?
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Leren van teksten
Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Schriftelijke toetsen effectief op examenresultaten

cito
examencommissie
slaagpercentage
toetsen

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest