Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Leren met kunst Hogere denkvaardigheden Kunst in curriculum Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is méér dan getal
Ouders
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen Strategieën leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal? OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Reflectieopdrachten en zelfregulatie Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3 Vmbo leerlingen Leescoaches Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen technisch begrijpend studerend lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling oefenen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Spel en beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Geïntegreerd taal/vakonderwijs meerwaarde woordenschat citotoetsen
Techniek
Techniek en vakmanschap Practicum als onderwijsactiviteit Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Kind centraal Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Kunstintegratie: barrières en succes Kunstintegratie als betekenisgeving Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurcoördinator kunst integreren in je lessen
Engels
Engels aanbieden aan kleuters met taalachterstand Stimulering leesvaardigheid vo tweetalig onderwijs in het mbo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bèta

 

Levert fysiek bezig zijn met spel en beweging een bijdrage aan sociaal en emotioneel leren?

Geplaatst op 28 februari 2017

Samenvatting

Spel en beweging kunnen een positieve invloed hebben, zowel op leerprestaties van kinderen als op de sociaal-emotionele ontwikkeling. De invloed op sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen is afhankelijk van het sociale klimaat waarbinnen de activiteiten plaatsvinden.

Een positief pedagogisch klimaat, met aandacht voor sociale interactie, bevordert een positieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Sportieve activiteiten met nadruk op competentie kunnen echter averechts werken en leiden tot een lager zelfbeeld en gevoel van eigenwaarde. De docent of trainer heeft een belangrijke invloed op dit klimaat.

Fysieke activiteiten hebben positieve gevolgen voor de leerprestaties van kinderen, zo wijzen verschillende onderzoeken uit. Fysieke activiteit heeft invloed op de hersenstructuur en functie. Door te sporten gaat het bloed sneller stromen en krijgen de hersenen meer zuurstof.

Via deze en andere mechanismen in de hersenen kunnen fysieke activiteiten de concentratie verbeteren. Ook heeft fysieke activiteit een positieve invloed op:

  • het werkgeheugen;
  • informatieverwerking;
  • coping-mechanismen;
  • gedrag.

Sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen

Vaak wordt verondersteld dat fysieke activiteit van invloed is op het sociaal gedrag van leerlingen. Sport helpt leerlingen bij de socialisatie, het leren van vaardigheden, het vinden van vrienden en bij het communiceren, blijkt uit enkele onderzoeken. Fysieke educatie vergroot de emotionele en sociale vaardigheden van leerlingen.

Hoewel sport een positieve uitwerking kan hebben op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen, is dit niet altijd het geval. Het is afhankelijk van het klimaat waarin sportieve activiteiten plaatsvinden.

Voorwaarde zijn positieve interacties tussen de kinderen. Iets vergelijkbaars geldt voor het effect op zelfvertrouwen van kinderen. Sport en bewegen zijn gunstig voor het zelfvertrouwen als ze gepaard gaan met positieve ervaringen, plezier en betrokkenheid.

In Nederlands onderzoek zijn geen overtuigende bewijzen gevonden voor het effect van georganiseerde sportbeoefening op de sociaal-emotionele ontwikkeling. De positieve invloed hangt af van de kwaliteit van het verband waarbinnen de sport wordt beoefend.

Naast positieve effecten, zoals meer sociale interacties, worden bij sommige kinderen ook negatieve effecten aangetroffen, bijvoorbeeld een lager zelfbeeld en gevoel van eigenwaarde.

Bewegingsonderwijs

Het bewegingsonderwijs op school biedt goede mogelijkheden om de sociaal-emotionele ontwikkeling te stimuleren. Op school ligt er doorgaans minder nadruk op competitie dan bij sportverenigingen. Daarbij is het van belang dat goed opgeleide docenten het onderwijs geven. Vooral het pedagogische aspect van bewegingsonderwijs zorgt voor een positief effect op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Playing for Success is een voorbeeld van een sportief programma met een educatief doel. Het is bedoeld als stimulans van de sociaal-emotionele ontwikkeling, waarvan weer een effect op de leerprestaties wordt verondersteld.

Doelen zijn:

  • het vergroten van het gevoel van eigenwaarde;
  • zelfvertrouwen;
  • motivatie om te leren.

Engels onderzoek wijst op verbetering van prestaties en houding van kinderen, tenminste op de korte termijn. Ook in Nederlands onderzoek werden aanwijzingen gevonden voor een positieve invloed op zelfvertrouwen, motivatie en zelfstandig werken.

Uitgebreide beantwoording

Opgesteld door: Anne Luc van der Vegt
Vraagsteller: medewerker kindercircus

Vraag 2

Zijn er aanwijzingen dat fysiek bezig zijn met spel en beweging een bijdrage levert aan sociaal en emotioneel leren?

Samenvatting

Spel en beweging kunnen een positieve invloed hebben, zowel op leerprestaties van kinderen als op de sociaal-emotionele ontwikkeling. De invloed op cognitieve functioneren is direct en fysiologisch te verklaren. Zo bevordert sport een betere toevoer van zuurstof naar de hersenen.

De positieve invloed op sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen is afhankelijk van het sociale klimaat waarbinnen de activiteiten plaatsvinden. Een positief pedagogisch klimaat, met aandacht voor sociale interactie, bevordert een positieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling.

Sportieve activiteiten met nadruk op competentie kan echter averechts werken en leiden tot een lager zelfbeeld en gevoel van eigenwaarde. De docent of trainer heeft een belangrijke invloed op dit klimaat.

Toelichting antwoord

In het onderstaande antwoord gaan we eerst kort in op de effecten van sport en beweging op de leerprestaties. Vervolgens bespreken we uitvoeriger het onderzoek naar effecten op de sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen.

Effecten van fysieke activiteiten op leerprestaties

Verschillende onderzoeken wijzen uit dat fysieke activiteiten positieve gevolgen hebben voor de leerprestaties van kinderen. Dit blijk uit een literatuuroverzicht van 20 studies tussen 2000 en 2013 (Esteban-Cornejo, Tejero Gonzalez, Sallis & Veiga, 2015).

Fysieke activiteit heeft invloed op de hersenstructuur en functie. Door te sporten gaat het bloed sneller stromen en krijgen de hersenen meer zuurstof (Collard e.a., 2014).

Via deze en andere mechanismen in de hersenen kunnen fysieke activiteiten de concentratie verbeteren en heeft fysieke activiteit een  positieve invloed op het werkgeheugen, informatieverwerking, coping-mechanismen en  gedrag (Esteban-Cornejo, e.a. 2015; Jaakkola, Hillman, Kalaja & Liukkonen, 2015).

Er is veel onderzoek gedaan naar fysieke activiteit in het algemeen, maar in sommige studies  is ook ingezoomd op onderdelen van sporten en bewegen. In het onderzoek van Jaakkola et al (2015) is onderzocht of de motorische vaardigheden van kinderen invloed hebben op de taal- en rekenvaardigheden.

Inderdaad is een significante relatie gevonden; deze is echter tamelijk zwak. Wanneer leerlingen over betere motorische vaardigheden beschikken, zijn de academische prestaties hoger.

Effecten van fysieke activiteiten op sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen

Vaak wordt verondersteld dat fysieke activiteit van invloed is op het sociaal gedrag van leerlingen.  Sport helpt leerlingen bij de socialisatie, het leren van vaardigheden, het vinden van vrienden en bij het communiceren, blijkt uit enkele onderzoeken (Talebzadeh, Jafari, 2012). 

Fysieke educatie vergroot de emotionele en sociale vaardigheden van leerlingen (Ahmadi, 2001).

Ook in het literatuuronderzoek van het Mulier instituut  (Collard e.a., 2014) worden voorbeelden genoemd van onderzoeken die erop wijzen dat sport een positieve uitwerking heeft op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Maar dit effect treedt zeker niet altijd op. Het is afhankelijk van het klimaat waarin sportieve activiteiten plaatsvinden.

Voorwaarde voor een effect is er sprake is van positieve interacties tussen de kinderen (Van den Auweele e.a., 2001). Iets vergelijkbaars geldt voor het effect op zelfvertrouwen van kinderen. 

Sport en bewegen zijn gunstig voor het zelfvertrouwen als ze gepaard gaan met positieve ervaringen, plezier en betrokkenheid (Bailey, 2006).

In een Nederlands literatuuroverzicht wordt geconcludeerd dat er geen overtuigende bewijzen zijn voor het effect van georganiseerde sportbeoefening op de sociaal-emotionele ontwikkeling (Jacobs & Diekstra, 2009). De positieve invloed hangt af van de kwaliteit van het verband waarbinnen de sport wordt beoefend.

Naast positieve effecten, zoals meer sociale interacties, worden bij sommige kinderen ook negatieve effecten aangetroffen, bijvoorbeeld een  lager zelfbeeld en gevoel van eigenwaarde (Ekeland e.a., 2005).

Het bewegingsonderwijs op school biedt goede mogelijkheden om de sociaal-emotionele ontwikkeling te stimuleren. Op school ligt er doorgaans minder nadruk op competitie dan bij sportverenigingen. Daarbij is het van belang dat het onderwijs wordt gegeven door goed opgeleide docenten.

In reviews van onderzoek naar bewegingsonderwijs wordt geconcludeerd dat het vooral het pedagogische aspect van bewegingsonderwijs is, dat zorgt voor een positief effect op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen (Bailey, 2006; Bailey e.a., 2009).

Playing for Success is een sportief programma met een educatief doel. Het is bedoeld als stimulans van de sociaal-emotionele ontwikkeling, waarvan weer een effect op de leerprestaties wordt verondersteld. Doelen zijn het vergroten van het gevoel van eigenwaarde, zelfvertrouwen en motivatie om te leren.

Engels onderzoek wijst op verbetering van prestaties en houding van kinderen, tenminste op de korte termijn (Sharp e.a., 2007). Ook in Nederlands onderzoek werden aanwijzingen gevonden voor een positieve invloed op zelfvertrouwen, motivatie en zelfstandig werken (Oberon, 2012).

Conclusie 

De belangrijkste conclusies uit het literatuuronderzoek:

  • Er zijn geen eenduidige effecten van sport en bewegen op sociaal emotionele vaardigheden;
  • Positieve effecten kunnen optreden wanneer sportieve activiteiten plaatsvinden in een positief pedagogisch klimaat. Dit klimaat wordt in belangrijke mate bepaald door de docent.

Geraadpleegde bronnen

  • Bailey, R. (2006) Physical education and sports in schools: a review of benefits and outcomes. Journal of School Health, Vol. 76, No. 8, pp. 397-401.
  • Bailey, R.,  Armour, K., Kirk, D., Jess, M. Pickup, I., Sandford, R. (2009) The educational benefits claimed for physical education and school sport: an academic review. Research papers in education, Vol. 24, No. 1, pp. 1-17.
  • Collard, D.C.M., Boutkan, S., Grimberg, L., Lucassen, J.M.H., Breedveld, K. (2014) Effecten van sport en bewegen op de basisschool: Voorstudie naar de relatie tussen sport en bewegen op school en schoolprestaties. Utrecht: Mulier Instituut.
  • Ekeland, E., Heian, F., Hagen, K.B. (2005) Can exercise improve self-esteem in children and young people? A systematic review of randomised controlled trials. British Journal of Sports Medicine, Vol. 39, No. 11, pp. 792-798.
  • Esteban-Cornejo, I., Tejero-Gonzalez, C.M., Sallis, J.F., Veiga, O.L. (2015) Physical activity and cognition in adolescents: A systematic review. Journal of Science and Medicine in Sport, Vol. 18, p. 534-539.
  • Jaakkola, T., Hillman, C., Kalaja, S. & Liukkonen, J. (2015) The associations among fundamental movement skills, self-reported physical activity and academic performance during junior high school in Finland. Journal of Port Sciences, Vol. 33, No. 16, p. 1719-1729.
  • Jacobs, F., Diekstra, R. (2009) Effecten van sportbeoefening op de cognitieve, sociaal-emotionele en morele ontwikkeling van kinderen en jeugdigen. Sportgericht 2009, p. 63.
  • Oberon (2012) Rapportage sociaal-emotionele ontwikkeling: Playing for Success. Utrecht: Oberon
  • Sharp, C., Chamberlain, T., Morisson, J., Filmer-Sankey, C. (2007) Playing for Success. An Evaluation of its Long Term Impact. National Foundation for Education Research.
  • Talebzadeh, F., Jafari, P. (2012) How Sport and Art could be Effective in the Fields of Social, Cognitive and Emotional Learning? Cyprus International Conference on Educational Research (CY-ICER-2012) North Cyprus, US08-10 February, 2012.
  • Van den Auweele, Y., Van de Vliet, P., Delveaux, K. (2001) Fysieke activiteit en welbevinden. Vlaams Tijdschrift voor Sportgeneeskunde & -wetenschappen. Speciale uitgave.

Gerelateerd

Visible Learning Plus
Visible Learning Plus
Dit programma helpt u scherp te krijgen wat de impact is van uw onderwijs op het leren van leerlingen
Bazalt | HCO | RPCZ 
Somber in de klas
Somber in de klas
Signaleren en begeleiden van depressieve jongeren
Medilex Onderwijs 
Samenwerkend leren bij gym
Bewegingsonderwijs: Samenwerkend leren in de praktijk
Maarten Massink
Springen en rennen
Springen en rennen, jezelf leren kennen
Maarten Massink
Inzicht in anderen
Sociale vaardigheden - omgaan met de ander
Machiel Karels
Spelontwikkeling
De betekenis van spel voor de sociaal-emotionele ontwikkeling
Hans van Rijn
Ontwikkelend bewegen
Al springend leer je beter rekenen
Annemieke Top
Sociaal? Vaardig!
Sociaal? Vaardig! Het stimuleren van de sociaal-emotionele vaardigheden
Arja Kerpel

Spel en beweging
Levert spel en beweging een bijdrage aan sociaal en emotioneel leren?
Hoogsensitiviteit herkennen
Hoe herken je hoogsensitiviteit en hoe ga je er mee om?
Schoolsucces in de brugklas
Schoolsucces in de brugklas: welke sociaal emotionele competenties heb je nodig?
Verbaal uiten gevoelens bevordert welbevinden?
Verbaal uiten van gevoelens: bevordert dat het welbevinden van leerlingen?
Verrijkingsprogramma
Invloed van verrijkingsprogramma’s op de leerprestaties van hoogbegaafde leerlingen
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
Onderwijsachterstandenbeleid op voorschool en basisschool
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
Professionele ontwikkeling docenten
Professionele ontwikkeling van docenten in het MBO door de lens van de psychologie
Leraren middelbaar beroepsonderwijs
Professionele ontwikkeling van leraren in het middelbaar beroepsonderwijs
Schoolgrootte
Effecten van schoolgrootte op de schoolorganisatie, de kwaliteit van het onderwijsproces en de leerprestaties
Nederlands leerprestaties
Meten van leerprestaties in het onderwijs Nederlands op het (v)mbo
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.