De impact van een doorgaande lijn van voor- naar vroegschool op de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen

Geplaatst op 11 juli 2024

Inleiding

De overgang van de voorschool naar de basisschool markeert een cruciaal moment in de ontwikkeling van kinderen. Het vormt niet alleen een overgang naar een nieuwe onderwijsomgeving, maar heeft ook diepgaande implicaties voor hun cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling op de lange termijn. Een goed gecoördineerde doorgaande lijn tussen voor- en vroegscholen kan hierin een cruciale rol spelen door te zorgen voor een naadloze transitie en continuïteit in het leerproces van kinderen. Dit artikel onderzoekt hoe een dergelijke doorgaande lijn kan bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen op deze gebieden.

Definitie en Belang van een Doorgaande Lijn

Een doorgaande lijn verwijst naar een procesmatige en inhoudelijke afstemming tussen voorzieningen bij de overgang van de voorschool naar de basisschool. Dit omvat niet alleen de overdracht van informatie en leerresultaten, maar ook de gezamenlijke planning van educatieve activiteiten en een continue monitoring van de ontwikkeling van kinderen. Het belang ervan ligt in het creëren van een samenhangend onderwijscontinuüm dat de overgang van kinderen vergemakkelijkt en hun ontwikkeling op diverse niveaus ondersteunt.

Factoren die een Rol Spelen bij de Overgang

Institutionele Afstemming

Een essentieel aspect van een doorgaande lijn is institutionele afstemming. Dit houdt in dat er minimale systeemscheiding is tussen voor- en vroegscholen, en dat er nauwe samenwerkingsverbanden bestaan tussen de verschillende onderwijsinstanties. Uit onderzoek blijkt dat een sterke institutionele afstemming kan bijdragen aan een soepele overgang en een consistente onderwijservaring voor kinderen (Dekker et al., 2016).

Sociale Voorbereiding

Kinderen profiteren ook van een goede sociale voorbereiding op de basisschool. Dit omvat niet alleen het leren kennen van de nieuwe omgeving en de verwachtingen die daarbij horen, maar ook het ontwikkelen van sociale vaardigheden die essentieel zijn voor hun interacties met leeftijdsgenoten en leerkrachten.

Curriculum Continuïteit

Een ander belangrijk aspect is de continuïteit in het curriculum tussen voor- en vroegscholen. Dit impliceert dat er overeenstemming is in de onderwerpen en thema's die behandeld worden, zodat kinderen niet alleen inhoudelijk voorbereid zijn op de nieuwe leerstof, maar zich ook vertrouwd voelen met de lesmethoden en -technieken die op de basisschool worden gebruikt.

Onderzoek naar de Effectiviteit van Doorgaande Lijnen

Empirisch Bewijs

Hoewel er veel wordt gesproken over de voordelen van een doorgaande lijn, blijkt uit empirisch onderzoek niet altijd een eenduidig verband met verbeterde leerprestaties en sociaal-emotioneel functioneren van kinderen (Veen et al., 2013). Dit komt mogelijk door verschillen in de implementatie van doorgaande lijnen en de diversiteit in leerlingpopulaties op verschillende scholen.

Rol van Samenwerking tussen Professionals

Een belangrijk aandachtspunt is de samenwerking tussen professionals van voorschoolse en vroegschoolse instellingen. Studies tonen aan dat een intensieve samenwerking tussen deze professionals kan leiden tot betere resultaten in de overgangsperiode, met name wanneer het gaat om het delen van informatie over de ontwikkeling van kinderen en het gezamenlijk plannen van activiteiten (Fabian & Dunlop, 2007).

Impact van Ouderbetrokkenheid

Ouderbetrokkenheid speelt ook een cruciale rol bij de doorgaande lijn. Het betrekken van ouders bij het onderwijsproces kan niet alleen de overgang van kinderen vergemakkelijken, maar ook hun algemene ontwikkeling ondersteunen door een brug te slaan tussen thuis- en schoolomgevingen (Giallo et al., 2010).

Aanbevelingen voor de Praktijk

Op basis van de beschikbare literatuur kunnen verschillende aanbevelingen worden gedaan om de effectiviteit van een doorgaande lijn te vergroten:

  1. Versterken van Institutionele Samenwerking: Scholen en voorscholen moeten streven naar een nauwere samenwerking, inclusief gezamenlijke training van personeel en gezamenlijke planning van onderwijsactiviteiten.

  2. Verbeteren van Sociale Voorbereiding: Het is belangrijk om kinderen goed voor te bereiden op de sociale aspecten van de basisschool, bijvoorbeeld door bezoeken aan de basisschool en het organiseren van gezamenlijke activiteiten.

  3. Continuïteit in het Curriculum: Zorg ervoor dat er een naadloze overgang is in het curriculum, waarbij thema's en lesmethoden consistent zijn tussen voorschoolse en vroegschoolse educatie.

  4. Intensiveren van Ouderbetrokkenheid: Betrek ouders actief bij de overgangsprocessen door hen te informeren over de verwachtingen op de basisschool en door samen activiteiten te organiseren die de betrokkenheid van ouders vergroten.

Conclusie

Hoewel de effectiviteit van een doorgaande lijn niet onomstotelijk is bewezen, wijst veel onderzoek op de potentie ervan om de overgang van voorschool naar basisschool te verbeteren en daarmee bij te dragen aan de cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Het optimaliseren van institutionele samenwerking, sociale voorbereiding, curriculumcontinuïteit en ouderbetrokkenheid zijn cruciale stappen om de doorgaande lijn effectiever te maken en de overgangsperiode voor kinderen zo soepel mogelijk te laten verlopen. Verdere studies zijn echter nodig om de specifieke mechanismen en omstandigheden te identificeren die leiden tot de beste resultaten voor de ontwikkeling van kinderen tijdens deze overgangsperiode.

Geraadpleegde bronnen

Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Gerelateerd

Cursus
Gedragsbeïnvloeding bij kleuters
Gedragsbeïnvloeding bij kleuters
Omgaan met storend en regelovertredend gedrag van kleuters
Medilex Onderwijs 
E-learning module
Visie op het jonge kind
Visie op het jonge kind
Gratis online module over visie op het jonge kind
Wij-leren.nl Academie 
opbrengstgericht onderwijs voor jonge kinderen
Betekenisvolle opbrengsten voor jonge kinderen
Bea Pompert
Ouders en VVE
Ouderbetrokkenheid in voor- en vroegschoolse educatie
Annemieke Top
Gelijke kansen
Sociaal milieu nog altijd van invloed op schoolloopbaan
Annemieke Top
Ouderbetrokkenheid in VVE
Ouderbetrokkenheid in VVE
Peter de Vries
Fase jonge schoolkind
De fase van het jonge schoolkind - kunnen kleuters leren lezen?
Ewald Vervaet
Werken in een kleuterwereld
Werken in een kleuterwereld - met juf Bianca
Marleen Legemaat
Ontwikkeling jonge kind
Naar school - Psychologie van 3 tot 8 jaar
Arja Kerpel
Meer ruimte vrij spel
Psychosociale ontwikkeling jonge kinderen gebaat bij vrij spel
Louise Berkhout
Verwachtingen
Verwachtingen van het jonge kind
Sieneke Goorhuis

Wij-leren.nl Academie

Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

[extra-breed-algemeen-kolom2]



jonge kind
kleuter
ontwikkelingsgebieden
voorschoolse educatie (VE)

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest