Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Leren met kunst Hogere denkvaardigheden Kunst in curriculum Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is méér dan getal
Ouders
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen Strategieën leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Begrijpend lezen is een houding taalgericht zaakvakonderwijs 1 Reflectie Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal? OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Reflectieopdrachten en zelfregulatie Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3 Vmbo leerlingen Leescoaches Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen technisch begrijpend studerend lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling oefenen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Spel en beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Geïntegreerd taal/vakonderwijs meerwaarde woordenschat citotoetsen
Techniek
Techniek en vakmanschap Practicum als onderwijsactiviteit Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Kind centraal Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Kunstintegratie: barrières en succes Kunstintegratie als betekenisgeving kunstintegratie nascholing schoolcultuur Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurcoördinator kunst integreren in je lessen
Engels
Engels aanbieden aan kleuters met taalachterstand Stimulering leesvaardigheid vo tweetalig onderwijs in het mbo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bèta

 

Waarderen van kunst door connectie met het curriculum

Vera Meewis

Medewerker kennisinstituut bij LKCA

 

  Geplaatst op 2 augustus 2017

Meewis, Vera, (2017) Waarderen van kunst door connectie met het curriculum, http://wij-leren

Hoe kun je vaker kunst integreren in je lessen? Deze vraag is opgepakt door onderzoekers van Harvard Project Zero in samenwerking met een aantal basisscholen in Michigan. Het doel van het project Artful Thinking - gericht op het ervaren en waarderen van kunst, niet op het maken - was om leraren te helpen rijke connecties te maken tussen kunstwerken en andere onderwerpen in het curriculum, op een manier die kunst benut om het denken van leerlingen te simuleren. Kunst blijkt namelijk een krachtig middel te zijn om te leren denken.

Je kunt goed denken over kunst

Waarom zou je denken stimuleren door kunst? Omdat kunstwerken op natuurlijke wijze uitnodigen tot diep denken. Meer dan andere objecten biedt kunst ruimte voor open onderzoek en gelaagde betekenisgeving. Kunstwerken zitten vol met metaforen en details en zijn vaak ambigue. Ze worden ook nog eens gemaakt met het doel om onze aandacht vast te houden. Bovendien biedt kunst belangrijke inhouden om over na te denken. Kunstwerken roepen creatieve of sociaal-maatschappelijke vragen op en lokken het maken van connecties uit, bijvoorbeeld tussen je eigen leven en dat van anderen.

Het denkpalet

Artful Thinking wil leerlingen disposities in denken aanleren. Disposities gaan over voorkeuren, over wat mensen geneigd zijn te doen binnen de reikwijdte van hun kennis en capaciteiten. Het idee achter onderwijs gericht op disposities is dat leerlingen de opgedane denkvaardigheden zouden kunnen toepassen in andere contexten. Het Artful Thinking palet bestaat uit zes samenhangende disposities om kunstwerken en ander complexe onderwerpen in het curriculum te onderzoeken en daardoor de leerstof beter te begrijpen:

  • Bevragen & onderzoeken;
  • Observeren & beschrijven;
  • Redeneren;
  • Verkennen van gezichtspunten;
  • Vergelijken & verbinden;
  • Vinden van complexiteit.


Denkroutines

De disposities komen tot leven door het gebruik van denkroutines. Dit zijn korte, makkelijk te leren mini-strategieën om specifieke types van denken te verbreden en te verdiepen (zie het voorbeeld in de linkerkolom). De routines kunnen gemakkelijk op regelmatige basis toegepast kunnen worden in de klas, en kunnen zowel groepsgewijs als individueel gebruikt worden. Je vraagt de leerlingen om de denkprocessen die ze gebruiken in een routine te documenteren en maakt het proces zichtbaar in het klaslokaal. Zo ontstaan levendige modellen van hoe denken werkt in de praktijk. Dit laat kinderen zien hoe denken leidt tot een ‘eindproduct’ en wat de bijdrage van ieder individu daaraan is. 

Studiegroepjes en evaluatie

Om instructie zowel in de klas als in de hele school meer te centeren rond denken kwamen leraren samen in studiegroepjes om van elkaar te leren. Ze bespraken leerlingwerk aan de hand van een protocol waarbij gezocht werd naar ‘bewijs’ van denken. De documentatie van het denkproces biedt leraren waardevolle informatie over het leren van leerlingen, inclusief hun begrip en misvattingen, sterktes en zwaktes. Op basis hiervan kun je als leraar de juiste feedback geven op kinderen.

Wat veranderde er?

Gevraagd wat ‘goed denken’ is lieten leerlingen die lessen kregen in Artful Thinking duidelijk meer ideeën over de disposities uit het palet zien dan leerlingen uit de controle groep. Dit is een indicatie dat ze die vormen van denken ook gebruiken. Deze leerlingen lieten namelijk ook een grotere gevoeligheid zien om te denken in de zes disposities. Zij voelden zich vaker uitgedaagd om zorgvuldig te observeren of te redeneren, en om verschillende perspectieven of complexiteit te verkennen.

Door het Artful Thinking project veranderden ook de opvattingen van kinderen over kunst in positieve zin. Ineens vonden ze kunst een activiteit die het waard is om over na te denken.

Leraren zagen vooral in dat kunst kan zorgen voor krachtige mogelijkheden tot leren, en dat kunst goed te combineren is met centrale doelstellingen in het curriculum.

Betekenisvol combineren

Het inzicht dat kunst vele vormen, betekenissen en interpretaties kan hebben biedt allerlei mogelijkheden voor betekenisvolle combinaties en meer samenhang in het curriculum. Je kunt een directe inhoudelijke koppeling maken op een bepaald onderwerp, of juist open laten waar een kunstwerk de leerling naartoe leidt. Voor Artful Thinking maakt het niet uit hoe je combineert, als je leerlingen maar uitnodigt om diep na te denken. En je je realiseert dat kunst veel kan zijn dan alleen maar een illustratie bij een onderwerp.

Lees verder

Download het onderzoek via onze informatiebank
Artful Thinking op website Harvard

Meewis, Vera, (2017) Waarderen van kunst door connectie met het curriculum, http://wij-leren

Gerelateerd

Tien effecten van kunst
Wat leer je van kunst? - Tien positieve effecten
Vera Meewis
Kunstonderwijs
Kunstonderwijs en 21st century skills
Vera Meewis
Kunst in de les
Hoe kunst helpt leren
Vera Meewis
Praten over kunst
Zeven manieren om over kunst te praten
Vera Meewis
Leren met kunst
Beter leren en onthouden met kunst
Vera Meewis
Kind centraal
Met kunst het hele kind centraal
Vera Meewis
Kunst in curriculum
Kunst integreren in het curriculum
Vera Meewis
Cultuurprofiel
Kiezen voor een cultuurprofiel
Sanne van den Hoek
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis

Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal?
Kan muziek(onderwijs) kinderen met taalontwikkelingsstoornissen helpen?
Assessment kunsteducatie
Assessment in kunsteducatie – reviewstudie
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Leerlingen met dyslexie

Kwink op school

Wandelen voor water

Academica Business College

kunst integreren in je lessen



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.