Welbevinden en Onderwijs: De Impact van Verwijzing en Terugverwijzing

Geplaatst op 10 juli 2024

De overgang van leerlingen tussen regulier en speciaal onderwijs heeft aanzienlijke gevolgen voor hun welbevinden. Uit onderzoek blijkt dat zorgleerlingen in het reguliere onderwijs vaak een lager welbevinden rapporteren dan hun tegenhangers in het speciaal onderwijs. Dit komt voornamelijk door sociale vergelijking, waar zorgleerlingen zichzelf vergelijken met gemiddelde leerlingen, wat kan leiden tot een negatiever zelfbeeld.

Context en Achtergrond

Met de invoering van passend onderwijs is het aantal leerlingen in het speciaal onderwijs gedaald. Hierdoor worden leerlingen nu vaker terugverwezen naar het reguliere onderwijs. Voor de invoering van passend onderwijs was dit zeldzaam. Tegenwoordig is er een lichte stijging in de uitstroom van speciaal naar regulier onderwijs.

Welbevinden van Zorgleerlingen

Er zijn geen gerichte onderzoeksresultaten beschikbaar die het welbevinden van leerlingen meten die recent zijn overgestapt van speciaal naar regulier onderwijs of omgekeerd. Wel zijn er bevindingen die aangeven dat zorgleerlingen in het reguliere onderwijs een negatiever zelfbeeld hebben dan in het speciaal onderwijs. Dit wordt vooral veroorzaakt door sociale vergelijking. Leerlingen met specifieke leerstoornissen of gedragsmoeilijkheden voelen vaak dat ze achterblijven bij andere leerlingen in het reguliere onderwijs, wat hun zelfbeeld negatief beïnvloedt.

Sociale Vergelijking en Zelfbeeld

In het reguliere onderwijs vergelijken zorgleerlingen hun prestaties met die van hun klasgenoten, wat vaak resulteert in een negatiever zelfbeeld. Dit mechanisme speelt minder een rol in het voortgezet onderwijs, waar leerlingen vaak op een schooltype zitten dat beter aansluit bij hun cognitieve mogelijkheden. Zorgleerlingen met een licht verstandelijke beperking ervaren minder sociale vergelijking omdat ze beseffen dat ze anders zijn, wat hun zelfbeeld minder beïnvloedt.

Overgang van Regulier naar Speciaal Onderwijs

De overstap van regulier naar speciaal onderwijs kan door leerlingen als overweldigend en negatief worden ervaren, vooral in het basisonderwijs. Naarmate leerlingen ouder worden, wordt deze overgang positiever ervaren. Echter, leerlingen betreuren vaak dat deze ondersteuning niet eerder beschikbaar was.

Verdichtingsproblematiek

De invoering van passend onderwijs heeft geleid tot een zogenaamde verdichtingsproblematiek in het speciaal onderwijs. Meer leerlingen met lichtere zorgbehoeften gaan naar het reguliere onderwijs, terwijl leerlingen met zwaardere problematiek in het speciaal onderwijs achterblijven. Deze concentratie van zwaardere problematiek kan het welbevinden van deze leerlingen beïnvloeden, maar hierover zijn nog geen onderzoeksresultaten bekend.

Conclusies en Aanbevelingen

Het ontbreken van specifiek onderzoek naar het effect van de overstap tussen regulier en speciaal onderwijs op het welbevinden van leerlingen maakt het moeilijk om definitieve conclusies te trekken. De bevindingen over het welbevinden van zorgleerlingen in het algemeen zijn soms tegenstrijdig. Dit kan komen doordat veel onderzoek naar speciaal onderwijs kleinschalig en kwalitatief is, en omdat de onderzochte doelgroepen sterk variëren in de aard en het niveau van beperkingen.

 

Om een beter inzicht te krijgen in de beleving van leerlingen, is meer grootschalig en kwantitatief onderzoek nodig. Ook moet er aandacht worden besteed aan de vroege signalering en interventie van leerproblemen, wat betere kansen biedt voor een gunstige ontwikkeling van kinderen.

Geraadpleegde bronnen

Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Gerelateerd

Gratis webinar
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!
Bekende experts delen hun kennis
Wij-leren.online Academie 
Webinar
Burgerschap door sociale cohesie in de klas
Burgerschap door sociale cohesie in de klas
Webinar met Gert-Jan Veerman
Wij-leren.nl Academie 
Gratis serie webinars over actuele onderwijskundige thema's!Zorg voor het kind
Zorg voor het kind: passend onderwijs - onderwijsbehoeften
Arja Kerpel

Wij-leren.nl Academie

Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Omix Webtalks met Jitske Kramer - Culturen en tribes in het onderwijs.
Omix Webtalks met Jitske Kramer - Culturen en tribes in het onderwijs.
redactie
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
Omix Webtalks met Remco Claassen - Ikologie in het onderwijs
redactie
[extra-breed-algemeen-kolom2]



inclusief onderwijs
ondersteuningsplan
speciaal basisonderwijs
speciaal onderwijs
welbevinden

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest