Algemeen
Ontwikkelend bewegen Contextuele leerlingbegeleiding Contextuele benadering Ervaringsreconstructie Hyperfocus Genderstereotypering Luisteren naar jongeren Pubers begrijpen Leerlingen leren kennen Lef om te luisteren Seksuele diversiteit Luister je wel naar mÝj? Mindfulness oefeningen Mindfulness uitleg Mindfulness ineffectief Ontwikkeling jonge kind Tweelingen Ontwikkelingspsychologie Puberbrein binnenstebuiten Sociale pubers Talent binnenstebuiten Temperamentvolle kinderen Meisjes risicomijdend? Meer ruimte vrij spel Wiebelen en friemelen in de klas Zorg voor het kind
Gedragsproblemen
Tips voor gedragsproblemen in de klas - tourette Tips voor gedragsproblemen in de klas - dcd
Intelligentie
Intelligentie Structuur Test IQ-test beelddenkers IQ onderzoek RAKIT-2 intelligentietest WISC-III of RAKIT-2? Intelligentiekloof
Sociaal
Sociale ontwikkeling Aanraken van kinderen Counseling vervolggesprek Sociaal klimaat po Relatie leerling-leraar Luisteren naar leerlingen Korte counseling Weerbaarheid in gymles Schoolsucces in de brugklas Samenstelling klas SEL Inzicht in gevoelens Inzicht in anderen Sociaal emotionele vaardigheden Sociaal? Vaardig! Sociogram Groepsdynamiek Spelontwikkeling Toetsing anti pestprogramma Falen en succes Weerbaar maken
Leren
Flexibel puberbrein 21st century skills Zelfregulering po/vo Buitenschools leren De lerende mens Denken in beelden Digitale feedback Digitale feedback 2 Zelfreflectie Effect huiswerk Zelfregulerend leren Positieve feedback Feedback op emotie Handboek leren leren Hoe kinderen leren Huiswerkbegeleiding Informeel leren Intrinsieke motivatie Nurture of nature Onderwijs en leren Later keuzemoment lln. vo Leerhouding als basis Acht dimensies Leren denken Manier van leren moet kloppen Huiswerk maken Onderzoekend leren Fysieke activiteit en leerprestaties Ontwikkeling hersenen Motivatie zelfregulering studenten Optimalisering 3R studiestrategie Zelfgestuurd leren Leren met zelftoetsen Binnen- en buitenschools Verbonden schrift en blokschrift Leeropbrengsten van werken met een weektaak Beoordeling eigen leren Studeren adolescenten
Jonge kind
Ontwikkeling peuter Ontwikkeling kleuter Kleuters en spel Peuters begeleiden spel Beginnende geletterdheid
Kernkwaliteiten
De mentor als spil in de begeleiding
Hoogbegaafdheid
Misverstanden hoogbegaafdheid Onderpresteren Begaafde onderpresteerders Begeleiding hoogbegaafden Beleid hoogbegaafdheid Uitdagend onderwijs Bevorderen intelligentie Chronisch onderpresteren Differentiatie Werken met hoogbegaafde leerlingen Excellentie bevorderen Hoogbegaafd met stoornis Slimme kleuters De Gids Metacognitie VWO leerlingen Onderpresteerders Gevoelig hoogbegaafd Identificatie excellente leerling Motivationele differentiatie Invloed leeromgeving vo Verrijkingsprogramma Hoogbegaafdheid Klas overslaan Top down denken Misdiagnose van hoogbegaafden Omgaan met excellentie po Onderpresteren Passend onderwijs voor begaafden Voorspellen excellentie Extra zorgvraag Studiemotivatie VWO plus Creatief begaafd Vakspecifiek verrijken Compacten en verrijken Visies op begaafdheid
Motivatie
Autonomie counseling Motivatie MBO Drijfveren voor leren Cijfers geven Transformeren Interne sturing Autonomie en motivatie Autonome motivatie Motivatie meten Motivatie door feedback Intrinsieke motivatie Hakken in het zand StrategieŰn voor zelfregulering Zelf gereguleerd leren Zelfvertrouwen en zelfstandigheid
Hooggevoeligheid
Overprikkeld Wegwijs in hooggevoeligheid
Problemen
Aanpak probleemjongeren Achterstand autochtone doelgroepleerlingen Hechting en adoptie Kind en delict Autonomie allochtone leerlingen Bodemloos bestaan Concentratieproblemen Depressie en zelfmoord Psychiatrische diagnose Scheiding ouders Examenvrees Bureau Halt Hechtingsstoornissen Het lukt toch niet... Lage verwerkingssnelheid Integratie vluchtelingen Gezonde leefstijl Prestaties en etniciteit Motivatie leerlingen po Omgaan met agressie Vluchtelingenkinderen Onveilige hechting Opvoedwijzer Asperger Prestaties loopbanen Prestaties loopbanen zorgleerlingen Verwende kinderen Spijbelen Kinderrechter Thuiszitten leerplichtige leerlingen Getraumatiseerde kinderen Vluchtelingen begeleiding
Passend onderwijs
Diagnose label stigma Indicatiestelling Verschillen tussen leerlingen Leerlingstromen bo-sbo Op zoek naar...

 

Wees terughoudend bij stellen psychiatrische diagnose

Laura Batstra

Onderzoeker en docent bij Rijksuniversiteit Groningen - Orthopedagogiek

  

l.batstra@rug.nl

  Geplaatst op 1 juni 2014

Batstra, L. (2014). Wees terughoudend bij stellen psychiatrische diagnose.
Geraadpleegd op 26-09-2017,
van https://wij-leren.nl/DSM-psychiatrische-diagnose.php

Meer reserve als tegenwicht voor DSM-5

De nieuwe ‘bijbel’ voor psychiaters, DSM-5, zou wel eens de laatste kunnen zijn. Het beschrijven van psychische syndromen, op zich nuttig, is te ver doorgeschoten. Ik pleit voor een voorzichtige en terughoudende benadering als stepped diagnosis, een model dat ik opstelde met Allen Frances, de voorzitter van de DSM-IV.

Het idee achter de DSM (diagnostic and statistical manual of mental disorders) is goed: de communicatie over psychische stoornissen tussen professionals verbeteren. Dat gebeurde vanaf de derde versie van de DSM (1980) door voor elk psychiatrisch syndroom criteria op te stellen. Dan weten professionals als ze bijvoorbeeld praten over sociale angst over welk soort problemen ze het hebben. Maar helaas zijn de criteria steeds meer een eigen leven gaan leiden. Je krijgt nu bijvoorbeeld een behandeling alleen vergoed wanneer je voldoet aan de criteria van een DSM-hokje.

Beschrijving van problematisch gedrag

Wat vaak vergeten wordt, is dat een DSM-label, bijvoorbeeld ADHD, een beschrijving geeft van een bepaald type problematisch gedrag. Het is niet de vaststelling van een ziekte, zoals je bijvoorbeeld diabetes met een test kunt aantonen. Van de ongeveer driehonderd syndromen in de DSM is er geen enkele waarbij er een lichamelijke oorzaak is gevonden, ondanks het feit dat er vanaf 1980 ontzettend veel geld en onderzoektijd aan is besteed.

Sociale factoren

Tot nu toe kunnen we in de praktijk bar weinig met de uitkomsten van hersenonderzoek. Tegelijk is al lang bekend dat sociale factoren als armoede, achterstand en werkeloosheid grote risicofactoren zijn voor allerhande klachten, en dat psychische problemen opknappen als we mensen in een gunstigere omgeving plaatsen.

Wat mij betreft zou er meer geld mogen gaan naar de bestrijding van armoede en werkeloosheid. Dat zit er voorlopig niet in, integendeel, er moet bezuinigd worden en steeds meer mensen zitten zonder geld en werk. Psychische klachten zullen toenemen en de vraag naar zorg ook. Dat combineert lastig met het ‘demedicaliseringsbeleid’ van de Nederlandse overheid, die juist streeft naar minder etiketten.

Stigmatiserend en onnodig

Een DSM-classificatie is duur, stigmatiserend en meestal onnodig voor psychologische of (ortho)pedagogische hulp. Niet zelden zijn psychische klachten een signaal dat iemand zijn leven anders moet inrichten, bijvoorbeeld meer rust nemen, of bepaalde vaardigheden aan moet leren zoals assertiviteit. Psychologen en pedagogen zijn erin gespecialiseerd om deze onderliggende factoren boven tafel te krijgen en cliënten (of hun ouders) te ondersteunen bij het zelf realiseren van veranderingen in hun leven.

Nieuw model: stepped diagnosis

Samen met de voorzitter van de DSM-IV, Allen Frances, heb ik een model opgesteld om overdiagnostiek te voorkomen zonder onderbehandeling te riskeren. Deze stepped diagnosis is inmiddels omarmd door het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). Het model houdt in dat de zorgverlener vóór het stellen van een DSM-diagnose een aantal stappen doorloopt; normaliseren (is het gedrag of gevoel een logische reactie op de omstandigheden?), watchful waiting (wat kan de tijd doen?), indien nodig een minimale interventie (zoals e-health) of een zwaardere interventie (korte therapie), en ten slotte, als klachten en disfunctioneren aanhouden, doorverwijzen naar specialistische hulp (voor DSM-classificatie en eventueel medicatie).

Maatschappelijke weerstand

Een voorzichtige en terughoudende benadering als stepped diagnosis kan tegenwicht bieden aan de vorige maand uitgekomen DSM-5, die opnieuw meer menselijke gedragingen en emoties onder de noemer stoornis laat vallen. Driftbuien bij kinderen (DSM-5: Disruptive Mood Dysregulation Disorder) en vergeetachtigheid bij ouderen (DSM-5: Minor Neurocognitive Dysfunction) zijn nu bijvoorbeeld stoornissen. De weerstand tegen het medicaliseren van nog meer menselijkheden is echter groeiend, de maatschappij komt in opstand. Ik betwijfel dan ook of de DSM-5 op grote schaal gebruikt gaat worden. Het zou goed kunnen dat dit de laatste editie is.

Batstra, L. (2014). Wees terughoudend bij stellen psychiatrische diagnose.
Geraadpleegd op 26-09-2017,
van https://wij-leren.nl/DSM-psychiatrische-diagnose.php

Psychiatrische diagnose



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.