Reviewstudie: metacognitie en zelfgestuurd leren

Geplaatst op 1 juni 2016

Om zelf hun leerproces te kunnen sturen, moeten leerlingen beschikken over verschillende leerstrategieën. Leerkrachten kunnen hen helpen om zich deze leerstrategieën eigen te maken. Dat zorgt voor beter zelfregulerend leren en verhoogt de leerprestaties en motivatie, zo blijkt uit een literatuuronderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen.
Leerlingen hebben vaak moeite om hun eigen leerprocessen te sturen. Voor dit zogenoemde zelfgestuurd leren hebben zij zowel cognitieve als metacognitieve leerstrategieën nodig. Leerlingen moeten, met andere woorden, informatie kunnen onthouden en deze laten aansluiten bij wat ze al weten. Én ze moeten hun leerprocessen kunnen plannen en controleren. Ze zijn daartoe meer geneigd wanneer ze gemotiveerd zijn.

Cognitieve en metacognitieve strategieën combineren

Leerkrachten kunnen leerlingen helpen deze leerstrategieën onder de knie te krijgen. Dat blijkt uit een inventarisatie van wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur over het primair, voortgezet en hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen.
Het beste kunnen leerkrachten een combinatie van cognitieve en metacognitieve strategieën aanbieden. Bij begrijpend lezen bijvoorbeeld, leren leerkrachten kinderen na te denken over wat ze al weten over het onderwerp en woorden op te zoeken die ze niet kennen – dat zijn cognitieve strategieën. Tegelijkertijd leren zij leerlingen om tijdens het lezen regelmatig voor zichzelf te herhalen waar de tekst over gaat – een metacognitieve strategie.

Leerprestaties bevorderen

De cognitieve strategieën ‘relateren’, ‘analyseren’ en ‘structureren’ werken het beste samen met de metacognitieve strategieën ‘oriënteren’, ‘plannen’ en ‘evalueren’. Relateren betekent dat je verbanden kunt leggen en dingen kunt vergelijken. Analyseren wil zeggen dat je een leertaak in stukjes kunt opdelen. Door te structureren kun je informatie ordenen. Verder is het dus handig als een leerling zich ook weet te oriënteren of voor te bereiden op het leerproces, en dit weet te plannen en te evalueren.

Hints, vragen en voordoen

Leerkrachten kunnen deze vaardigheden het beste bijbrengen door hints te geven op het moment dat kinderen een duwtje in de rug kunnen gebruiken. Verder kunnen zij met gerichte vragen leerlingen laten nadenken over de te gebruiken leerstrategieën. Tot slot helpt het als zij voordoen hoe zij een taak zouden aanpakken en vertellen waarom ze dat zo doen.

Motivatie en vertrouwen

Leerlingen zijn meer geneigd zijn om gepaste leerstrategieën in te zetten wanneer ze gemotiveerd zijn. Bovendien werkt het gebruik van leerstrategieën ook op zichzelf motiverend. Leerkrachten kunnen leerlingen hierbij helpen door aandacht te besteden aan motivationele en affectieve leerstrategieën. Van belang is dat leerkrachten hun leerlingen helpen om de relevantie van leren en taken in te zien en hen waardering leren opbrengen voor de taken die ze moeten uitvoeren. Tevens is het belangrijk dat leerlingen het vertrouwen krijgen dat ze taken met succes kunnen volbrengen.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  405-14-532
Titel onderzoeksproject:  Zelfgestuurd leren in de onderwijspraktijk: een kennisbasis voor effectieve instructie
Looptijd:01-02-2014 tot 01-10-2014

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. M.C.J.L. Opdenakker Rijksuniversiteit Groningen m.c.j.l.opdenakker@rug.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
dr. Danny Kostons Rijksuniversiteit Groningen  
Anouk Donker Rijksuniversiteit Groningen  

Publicatie(s)

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]











Gerelateerd

Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
E-portfolioís
Dragen e-portfolioís in het basisonderwijs bij aan meer leerwinst, metacognitie en zelfsturing?
Eigenaarschap leerlingen vo
Hoe kunnen docenten het eigenaarschap van leerlingen (vo) versterken?
Gunstige lestijden vmbo
Wat zijn gunstige lestijden voor vmbo-leerlingen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieŽn in het vmbo?
Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen
Wat is de invloed van het Ďkwartiertjesroosterí op de taakgerichtheid van leerlingen?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
StrategieŽn voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Reflectieopdrachten en zelfregulatie
Een reflectieopdracht: is dit een struikelblok voor vmbo-leerlingen?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Optimalisering 3R studiestrategie
Optimalisering 3R-studiestrategie
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
StrategieŽn leerlingen
Rekenonderwijs en strategieŽn van leerlingen
Motivatie onderwijs in groepen
Motivatie bij onderwijs in groepen in beroepsonderwijs
Beginnende geletterdheid
Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen
Zelfgestuurd leren
Reviewstudie: metacognitie en zelfgestuurd leren
Interventies adhd
Doen wat werkt: interventies in de klas voor kinderen met symptomen van ADHD
Zelfregulering po/vo
Het bevorderen van zelfbeoordeling en zelfregulering in het primair en voortgezet onderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Zelfgestuurd leren



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.