Reviewstudie: metacognitie en zelfgestuurd leren

Geplaatst op 1 juni 2016

Om zelf hun leerproces te kunnen sturen, moeten leerlingen beschikken over verschillende leerstrategieën. Leerkrachten kunnen hen helpen om zich deze leerstrategieën eigen te maken. Dat zorgt voor beter zelfregulerend leren en verhoogt de leerprestaties en motivatie, zo blijkt uit een literatuuronderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen.
Leerlingen hebben vaak moeite om hun eigen leerprocessen te sturen. Voor dit zogenoemde zelfgestuurd leren hebben zij zowel cognitieve als metacognitieve leerstrategieën nodig. Leerlingen moeten, met andere woorden, informatie kunnen onthouden en deze laten aansluiten bij wat ze al weten. Én ze moeten hun leerprocessen kunnen plannen en controleren. Ze zijn daartoe meer geneigd wanneer ze gemotiveerd zijn.

Cognitieve en metacognitieve strategieën combineren

Leerkrachten kunnen leerlingen helpen deze leerstrategieën onder de knie te krijgen. Dat blijkt uit een inventarisatie van wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur over het primair, voortgezet en hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen.
Het beste kunnen leerkrachten een combinatie van cognitieve en metacognitieve strategieën aanbieden. Bij begrijpend lezen bijvoorbeeld, leren leerkrachten kinderen na te denken over wat ze al weten over het onderwerp en woorden op te zoeken die ze niet kennen – dat zijn cognitieve strategieën. Tegelijkertijd leren zij leerlingen om tijdens het lezen regelmatig voor zichzelf te herhalen waar de tekst over gaat – een metacognitieve strategie.

Leerprestaties bevorderen

De cognitieve strategieën ‘relateren’, ‘analyseren’ en ‘structureren’ werken het beste samen met de metacognitieve strategieën ‘oriënteren’, ‘plannen’ en ‘evalueren’. Relateren betekent dat je verbanden kunt leggen en dingen kunt vergelijken. Analyseren wil zeggen dat je een leertaak in stukjes kunt opdelen. Door te structureren kun je informatie ordenen. Verder is het dus handig als een leerling zich ook weet te oriënteren of voor te bereiden op het leerproces, en dit weet te plannen en te evalueren.

Hints, vragen en voordoen

Leerkrachten kunnen deze vaardigheden het beste bijbrengen door hints te geven op het moment dat kinderen een duwtje in de rug kunnen gebruiken. Verder kunnen zij met gerichte vragen leerlingen laten nadenken over de te gebruiken leerstrategieën. Tot slot helpt het als zij voordoen hoe zij een taak zouden aanpakken en vertellen waarom ze dat zo doen.

Motivatie en vertrouwen

Leerlingen zijn meer geneigd zijn om gepaste leerstrategieën in te zetten wanneer ze gemotiveerd zijn. Bovendien werkt het gebruik van leerstrategieën ook op zichzelf motiverend. Leerkrachten kunnen leerlingen hierbij helpen door aandacht te besteden aan motivationele en affectieve leerstrategieën. Van belang is dat leerkrachten hun leerlingen helpen om de relevantie van leren en taken in te zien en hen waardering leren opbrengen voor de taken die ze moeten uitvoeren. Tevens is het belangrijk dat leerlingen het vertrouwen krijgen dat ze taken met succes kunnen volbrengen.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  405-14-532
Titel onderzoeksproject:  Zelfgestuurd leren in de onderwijspraktijk: een kennisbasis voor effectieve instructie
Looptijd:01-02-2014 tot 01-10-2014

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. M.C.J.L. Opdenakker Rijksuniversiteit Groningen m.c.j.l.opdenakker@rug.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
dr. Danny Kostons Rijksuniversiteit Groningen  
Anouk Donker Rijksuniversiteit Groningen  

Publicatie(s)

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd

Online congres
Hoe geef je les over relaties & seksualiteit?
Hoe geef je les over relaties & seksualiteit?
Meld je aan voor het online congres ‘Het hoort er gewoon bij’ op 5 nov. 2021. Voor lerarenopleiders.
Rutgers & Stichting School en Veiligheid 
E- learning module
Emotieregulatie uitgelegd
Emotieregulatie uitgelegd
Krijg inzicht in emoties en hoe je emoties reguleert
Medilex Onderwijs 
Stimuleert een digitaal portfolio zelfsturing?
Zelfsturing stimuleren met een digitaal portfolio
Maaike van de Loo
Digitaal portfolio met badges
Alles wat je in je mars hebt in je eigen hand
redactie


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Metacognitie in een video van één minuut uitgelegd
Metacognitie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Persoonlijke competenties entreestudent opleiding mbo2
Wanneer ben je een goede entreestudent voor mbo-niveau 2?
Projectmatig werken in de bovenbouw
Hoe effectief is projectmatig werken in de bovenbouw?
Welke onderwijsvormen bevorderen zelfsturend leren?
Hoe bevorder je zelfsturend leren?
Metafoor leerkuil proces leren leerlingen uitleggen
Is de metafoor van de leerkuil bruikbaar?
Effectieve werkwijzen bij reflectie op het leerproces
Hoe stimuleer je leerlingen tot reflectie op hun leerproces?
Principes dalton en freinetonderwijs bruikbaar volwassenonderwijs
Welke principes van het dalton- en freinetonderwijs zijn inzetbaar bij volwasseneducatie?
Interventies taaltrajecten om intrinsieke motivatie inburgeraars te bevorderen
Hoe bevorder je de intrinsieke motivatie van inburgeraars?
Uitschrijven leerdoelen op het bord
Is het uitschrijven van leerdoelen op het bord helpend?
Effect van gepersonaliseerd onderwijs op achterstandsleerlingen
Wat is het effect van gepersonaliseerd onderwijs op achterstandsleerlingen?
Klassikaal mentoruur ontwikkeling studievaardigheden mbo
Wat voegt een effectief mentoruur toe?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Optimalisering 3R studiestrategie
Optimalisering 3R-studiestrategie
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Strategieën leerlingen
Rekenonderwijs en strategieën van leerlingen
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Zelfgestuurd leren

Inschrijven nieuwsbrief


leerstrategie
metacognitie
zelfregulatie

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest