Taal en geletterdheid in de buitenschoolse context van risicoleerlingen

Geplaatst op 1 juni 2016

Het onderwijs moet leerlingen stimuleren nieuwe media meer te gebruiken op manieren waarmee ze minder vertrouwd zijn. Zo kunnen nieuwe media een grotere rol spelen in de ontwikkeling van de geletterdheid die leerlingen voor school nodig hebben. Dit concludeert NWO-onderzoeker Claudia van Kruistum in haar onderzoek naar media-gebruik voor buitenschoolse lees- en schrijfactiviteiten van leerlingen.

Claudia van Kruistum onderzocht voor welk doel leerlingen in het voortgezet onderwijs ‘oude’ en nieuwe media gebruiken buiten schooltijd. Ook bestudeerde zij hoe dit gebruik in de loop van de middelbare school verandert. Van Kruistum: ‘Duidelijk is dat oude media competitie ondervinden van nieuwe media. Dat die geschikt zijn om contact te houden met leeftijdsgenoten, is voor leerlingen erg aantrekkelijk. Dit past ook bij hun levensfase.’ Jongeren gebruiken nieuwe media echter nauwelijks voor activiteiten die bijdragen aan het leren op school. ‘Een van de verklaringen is dat vanuit school vaker wordt verwezen naar oude media, zoals gedrukte kranten,’ aldus Van Kruistum.

Naarmate jongeren ouder worden, gaan ze vaker nieuwe media op andere manieren gebruiken. ‘Ze moeten bijvoorbeeld contact houden met hun baas of online formulieren invullen, als ze bijbaantjes krijgen. Ook gaan ouder wordende jongeren vaker vanuit hun eigen interesse dingen opzoeken, maar dat aantal blijft klein. Een deel van de leerlingen lijkt overigens sceptisch te zijn over nieuwe media en de betrouwbaarheid van de geboden informatie.’ Wat school betreft valt een soortgelijk patroon te zien, stelt Van Kruistum. ‘Ouder wordende jongeren geven iets vaker aan dat ze nieuwe media voor school gebruiken, maar de toename is klein en de meerderheid van de jongeren geeft hier geen blijk van.’

De verschillen tussen jongens en meisjes in mediagebruik zijn groter dan die tussen leerlingen van verschillende opleidingsniveaus. Van Kruistum: ‘Je merkt dwars door alle niveaus heen dat de ‘geletterde’ activiteit van meisjes buiten school hoger en diverser is dan die van jongens. Meisjes gebruiken nieuwe media ook vaker voor sociale doeleinden. Jongens zijn vaker intensieve gamers. Er is ook een groep jongeren die helemaal niet zo gericht is op digitale media. Zij zijn liever buiten. Deze jongeren doen minder ervaring op met vaardigheden die nodig zijn voor de huidige digitale samenleving. In het bijzonder geldt dit voor vmbo-leerlingen. Zij tonen over het algemeen een minder divers mediagebruik.’

Nieuwe media zijn aantrekkelijk voor jongeren; leerkrachten zouden daarvan gebruik kunnen maken voor toepassingen die voor het onderwijs van belang zijn. ‘Zo stimuleer je jongeren om nieuwe media ook voor andere doeleinden dan chatten, Youtube kijken en gamen te gebruiken.’ Van Kruistum heeft daarbij nog een belangrijk advies. ‘Er is niet één netgeneratie. Jongeren hebben verschillende behoeften en een verschillend mediagebruik. De medialeefstijlen van vmbo’ers zijn daarbij net zo divers als die van de gehele leerlingenpopulatie. Wel denk ik dat juist vmbo’ers een sterke motivatie van buitenaf nodig hebben om nieuwe media anders te gaan gebruiken. Leraren kunnen hen helpen om hun interesses te verdiepen en verbreden – zowel met nieuwe als met oude media.’

Dit onderzoek maakte deel uit van het aandachtsgebied “Ontwikkeling van geletterdheid van adolescente risico leerlingen in meertalige contexten; een verhaal van drie steden” dat wordt uitgevoerd in samenwerking tussen drie instituten: het Kohnstamm Instituut, het Amsterdam Center for Language and Communication (allebei van de Universiteit van Amsterdam) en het Langeveld Instituut (Universiteit Utrecht). Het aandachtsgebied bestaat uit vier deelstudies die sterk met elkaar verbonden zijn. Het doel is onderzoek naar empirische vraagstellingen met een onderwijskundig, psychologisch en linguïstisch karakter. Bovendien wordt nauw samengewerkt met onderwijskundige onderzoeksinstituten in Toronto en Geneve, als meertalige centra voor ontwikkeling van geletterdheid.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-06-502
Titel onderzoeksproject:  Literacy in the out-of-school contexts of at-risk adolescents: functions, meanings, and educational relevance
Looptijd:01-09-2007 tot 08-12-2012

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Prof. dr. P.P.M. Leseman Universiteit Utrecht p.p.m.leseman@fss.uu.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
Drs. C.J. van Kruistum Universiteit Utrecht C.J.vanKruistum@uu.nl

Publicatie(s)

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd

E-learning module
Culturele diversiteit (po)
Culturele diversiteit (po)
Omgaan met cultureel bepaald gedrag
Medilex Onderwijs 
Lesprogramma
Samenhang in taalonderwijs
Samenhang in taalonderwijs
Taal, spelling en lezen leren moet anders. Nu kan het ook anders! Nieuw Nederlands Junior
Noordhoff 
Samenhang in taalonderwijslandelijk kerncurriculum, vrij schoolcurriculum
Optimaliserend Onderwijs (1) Beperkt landelijk kerncurriculum en vrij schoolcurriculum
Ton Mooij


Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Effecten van aanpakken voor een soepele overgang naar po
Vier jaar! Hoe stimuleer je een soepele overgang naar de basisschool?
Muziekonderwijs en onderwijsprestaties achterstandsleerlingen
Heeft muziekonderwijs positieve invloed op onderwijsprestaties?
Ouderversie van de SDQ geschikt om problemen te signaleren
Is de SDQ een betrouwbaar meetinstrument?
Effect van leesmethodes op leesvaardigheid
Welk effect hebben leesmethodes?
Onderwijsachterstanden en leervertraging door corona
Onderwijsachterstand of leervertraging? Welke term gebruik je wanneer?
Hulpstappen bij het spellen
Welke hulpstap is voor leerlingen effectief bij het leren spellen?
Interventies versterken van motivatie volwassen NT2 deelnemers
Hoe versterk je online het actief leren van volwassen NT2-deelnemers?
Leidt eigenaarschap tot betere leerprestaties?
Leidt eigenaarschap tot betere leerprestaties?
Hoe bevorder je studievaardigheden en zelfsturing van laagopgeleide nt2 leerlingen?
Hoe bevorder je zelfsturing van laagopgeleide nt2-leerlingen?
Effect modelleren leesstrategie hardop denken volwassenen
Hardop denken: goede strategie voor volwassen leerders?
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Animaties taal po
Gebruik van animaties bij taal in basisonderwijs
Schooltaal woordenschat po
Schooltaal en woordenschat in taalonderwijs op de basisschool
Taalonderwijs BBL
Taalonderwijs in BBL-trajecten MBO
[extra-breed-algemeen-kolom2]



achterstandsleerlingen
geletterdheid
taalontwikkeling

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest