Taal en geletterdheid in de buitenschoolse context van risicoleerlingen

Geplaatst op 1 juni 2016

Het onderwijs moet leerlingen stimuleren nieuwe media meer te gebruiken op manieren waarmee ze minder vertrouwd zijn. Zo kunnen nieuwe media een grotere rol spelen in de ontwikkeling van de geletterdheid die leerlingen voor school nodig hebben. Dit concludeert NWO-onderzoeker Claudia van Kruistum in haar onderzoek naar media-gebruik voor buitenschoolse lees- en schrijfactiviteiten van leerlingen.

Claudia van Kruistum onderzocht voor welk doel leerlingen in het voortgezet onderwijs ‘oude’ en nieuwe media gebruiken buiten schooltijd. Ook bestudeerde zij hoe dit gebruik in de loop van de middelbare school verandert. Van Kruistum: ‘Duidelijk is dat oude media competitie ondervinden van nieuwe media. Dat die geschikt zijn om contact te houden met leeftijdsgenoten, is voor leerlingen erg aantrekkelijk. Dit past ook bij hun levensfase.’ Jongeren gebruiken nieuwe media echter nauwelijks voor activiteiten die bijdragen aan het leren op school. ‘Een van de verklaringen is dat vanuit school vaker wordt verwezen naar oude media, zoals gedrukte kranten,’ aldus Van Kruistum.

Naarmate jongeren ouder worden, gaan ze vaker nieuwe media op andere manieren gebruiken. ‘Ze moeten bijvoorbeeld contact houden met hun baas of online formulieren invullen, als ze bijbaantjes krijgen. Ook gaan ouder wordende jongeren vaker vanuit hun eigen interesse dingen opzoeken, maar dat aantal blijft klein. Een deel van de leerlingen lijkt overigens sceptisch te zijn over nieuwe media en de betrouwbaarheid van de geboden informatie.’ Wat school betreft valt een soortgelijk patroon te zien, stelt Van Kruistum. ‘Ouder wordende jongeren geven iets vaker aan dat ze nieuwe media voor school gebruiken, maar de toename is klein en de meerderheid van de jongeren geeft hier geen blijk van.’

De verschillen tussen jongens en meisjes in mediagebruik zijn groter dan die tussen leerlingen van verschillende opleidingsniveaus. Van Kruistum: ‘Je merkt dwars door alle niveaus heen dat de ‘geletterde’ activiteit van meisjes buiten school hoger en diverser is dan die van jongens. Meisjes gebruiken nieuwe media ook vaker voor sociale doeleinden. Jongens zijn vaker intensieve gamers. Er is ook een groep jongeren die helemaal niet zo gericht is op digitale media. Zij zijn liever buiten. Deze jongeren doen minder ervaring op met vaardigheden die nodig zijn voor de huidige digitale samenleving. In het bijzonder geldt dit voor vmbo-leerlingen. Zij tonen over het algemeen een minder divers mediagebruik.’

Nieuwe media zijn aantrekkelijk voor jongeren; leerkrachten zouden daarvan gebruik kunnen maken voor toepassingen die voor het onderwijs van belang zijn. ‘Zo stimuleer je jongeren om nieuwe media ook voor andere doeleinden dan chatten, Youtube kijken en gamen te gebruiken.’ Van Kruistum heeft daarbij nog een belangrijk advies. ‘Er is niet één netgeneratie. Jongeren hebben verschillende behoeften en een verschillend mediagebruik. De medialeefstijlen van vmbo’ers zijn daarbij net zo divers als die van de gehele leerlingenpopulatie. Wel denk ik dat juist vmbo’ers een sterke motivatie van buitenaf nodig hebben om nieuwe media anders te gaan gebruiken. Leraren kunnen hen helpen om hun interesses te verdiepen en verbreden – zowel met nieuwe als met oude media.’

Dit onderzoek maakte deel uit van het aandachtsgebied “Ontwikkeling van geletterdheid van adolescente risico leerlingen in meertalige contexten; een verhaal van drie steden” dat wordt uitgevoerd in samenwerking tussen drie instituten: het Kohnstamm Instituut, het Amsterdam Center for Language and Communication (allebei van de Universiteit van Amsterdam) en het Langeveld Instituut (Universiteit Utrecht). Het aandachtsgebied bestaat uit vier deelstudies die sterk met elkaar verbonden zijn. Het doel is onderzoek naar empirische vraagstellingen met een onderwijskundig, psychologisch en linguïstisch karakter. Bovendien wordt nauw samengewerkt met onderwijskundige onderzoeksinstituten in Toronto en Geneve, als meertalige centra voor ontwikkeling van geletterdheid.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-06-502
Titel onderzoeksproject:  Literacy in the out-of-school contexts of at-risk adolescents: functions, meanings, and educational relevance
Looptijd:01-09-2007 tot 08-12-2012

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Prof. dr. P.P.M. Leseman Universiteit Utrecht p.p.m.leseman@fss.uu.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
Drs. C.J. van Kruistum Universiteit Utrecht C.J.vanKruistum@uu.nl

Publicatie(s)

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]



Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Gerelateerd

Rekenadviezen voor kinderen met taalstoornis
Wat zijn adviezen voor rekentaal bij kinderen met een taalontwikkelingsstoornis?
App voor mbo studenten theorie-praktijk
Is een app helpend voor mbo-studenten tijdens hun stage?
Competenties mentor van een internationale schakelklas
De competenties van een mentor internationale schakelklas
Terugdringen schoolverlating (v)mbo door mentoren
Hoe voorkom je voortijdig schoolverlaten op het (v)mbo?
Leerstijlen
Wat is een goede didactische aanpak voor het leren van een vreemde taal?
Effectiviteit van NT2 onderwijs
NT2 onderwijs in s(b)o en regulier basisonderwijs
Effect geanimeerde prentenboeken op taalontwikkeling
Hebben geanimeerde prentenboeken effect op risicoleerlingen?
Handschrift- en leesproblemen
Welke samenhang is er tussen handschrift- en leesproblemen?
Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Invloed van nederlandse taal op de woordenschatontwikkeling
Nederlandse taal en woordenschatontwikkeling
Later keuzemoment lln. vo
Kiezen voor het VO: is 12 jaar voor sommige leerlingen niet te jong?
Leerachterstanden leerwegondersteunend onderwijs
Hoe los je effectief leerachterstanden op in het leerwegondersteunend onderwijs?
Ondersteuning voor mbo studenten met dyslexie
Mbo-studenten met dyslexie: welke ondersteuning helpt?
Leesprestaties verhogen door modeling en leesstrategieën
Gaan leesprestaties omhoog door modeling en leesstrategie-onderwijs?
Werkt kennis moderne vreemde taal mee of tegen?
Kennis van een moderne vreemde taal: handig of juist belemmerend?
Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal?
Kan muziek(onderwijs) kinderen met taalontwikkelingsstoornissen helpen?
Passend leesonderwijs groep drie
Goede lezers: hoe hou je hen gemotiveerd?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
NT2-stimuleren taalontwikkeling
Hoe stimuleer je effectief de taalontwikkeling van kinderen die Nederlands als tweede taal (NT2) spreken?
Invloed taalvaardigheid op doorstromen
Doorstromen naar het hbo: heeft taalvaardigheid invloed?
Goed taalonderwijs in groep 2 op weg naar 3
Hoe stroom je -qua taal- goed voorbereid door in groep 3?
Tekstbegrip en leerprestaties vmbo-lln
Welke relatie is er tussen (tekst)begrip en leerprestaties?
Twee jaar internationale schakelklas voor nieuwkomers
Is twee jaar Internationale Schakelklas voor nieuwkomers voldoende om?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Verschillen taalverwerving vluchtelingkinderen
Mondelinge tweedetaalverwerving bij vluchtelingenkinderen
Vreemde taal snel of langzaam aanleren?
Hoe leer je het beste een vreemde taal aan: snel en intensief of langzaamaan?
Vreemde taal leren op school of in beroep
Vreemde taal leren: in een beroepsgerichte context of op school?
Hoe stimuleer je spellingvaardigheden effectief?
Hoe stimuleer je spellingvaardigheden effectief?
Zinsontleding van invloed op taalbeheersing?
Helpt zinsontleding leerlingen goed hun taal te beheersen?
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Animaties taal po
Gebruik van animaties bij taal in basisonderwijs
Schooltaal woordenschat po
Schooltaal en woordenschat in taalonderwijs op de basisschool
Taalonderwijs BBL
Taalonderwijs in BBL-trajecten MBO
Achterstand autochtone doelgroepleerlingen
De achterstand van autochtone doelgroepleerlingen
Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
Onderwijsachterstandenbeleid op voorschool en basisschool
Ouderlijk opleidingsniveau
Ouderlijk opleidingsniveau en onderwijsachterstanden van kinderen
Digitale geletterdheid vo
Digitale geletterdheid in het voortgezet onderwijs
Taallijn peuters kleuters
Het effect van Taallijn bij peuters en kleuters
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Buitenschoolse mediagebruik



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.