Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo In zeven stappen naar zinvol leren Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Normjaartaak Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Werkdrukbeleving Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
DifferentiŽren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Organiseren gepersonaliseerd leren Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
groepsgrootte werkbeleving docenten effecten studenten mbo WetenschapsoriŽntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris
ICT
digitale geletterdheid mediawijsheid computervaardigheden praktijkonderwijs

 

Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?

Alex de Bruijn

Senior managementadviseur bij Driestar Managementadvies en kerndocent bij Principium

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

De Bruijn, A. (2015) Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?
Geraadpleegd op 27-04-2017,
van http://wij-leren.nl/hitteschild-doorgeefluik.php

Passie voor je vak

Nog niet zolang geleden was ik tijdens een studiedag aan het werk met zo’n 90 leraren uit het basisonderwijs. We hadden het over de kernwaarde passie en hoe ze die beleefden in hun prachtige vak. We hadden het ook over de dilemma’s. Toen het daarover ging vertelde een leraar me dat ze zich helaas herkende in het grapje met een boodschapje dat ze laatst van een collega hoorde: “Wat mij betreft is het snel 15.15 uur. Dan is de school uit en kan ik eindelijk aan mijn werk beginnen.”

Deze opmerking staat niet op zichzelf. Het is onderdeel van een geluid wat ik te vaak hoor van leraren die een weg zoeken om te kunnen blijven doen wat ze het liefste doen: het geven van goed onderwijs aan hun leerlingen. Vorige week las ik in een interview met professor Joseph Kessels: “Er wordt veel van bovenaf gestuurd en geregisseerd. Van alles wat je tegenwoordig op moet schrijven om jezelf te verantwoorden, wordt weinig gelezen. De leraar wil zijn professionele ruimte terug en daarin minder afhankelijk zijn van de regeldruk van anderen.”

Schoolleider als hitteschild

In een artikel in een landelijk dagblad stond onlangs: “Uit een recent onderzoek van CNV Onderwijs blijkt dat de leraren in het basisonderwijs de vele extra taken naast het reguliere lesprogramma zat zijn. Ze hebben een hitteschild nodig. Ongeveer 80 procent van de leraren heeft last van hoge werkdruk. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door andere activiteiten dan het lesgeven. De leraren klagen over een grote hoeveelheid administratieve taken, maar ze vinden ook dat maatschappelijke onderwerpen te snel bij de school worden neergelegd”.

Zomaar wat citaten uit de onderwijspraktijk die ons bij het thema functioneren als hitteschild brengen. Zoals een hitteschild voorkomt dat er brand uitbreekt in een ruimtevaartuig, zo speelt de man of vrouw die leiding geeft aan een groep leraren een cruciale rol in het voorkomen van brand op de plaats waar het allemaal gebeurt: de interactie met leerlingen. 

Afschermend en beschermend leiderschap

Of positief geformuleerd: de leidinggevende speelt een beslissende rol in het teruggeven van professionele ruimte aan de leraar. Daarvoor is leiderschap nodig. Het durven maken van keuzes. Het stellen van prioriteiten. Afschermend en soms beschermend leiderschap. Inderdaad: het functioneren als hitteschild. Een van de aspecten van leiderschap die in direct verband staat met de andere aspecten zoals we die beschrijven in het boek Onderwijs vraagt leiderschap!

Het maken van goede keuzes en het stellen van passende prioriteiten kan niet los gezien worden van het hebben van een heldere collectieve ambitie, een gezamenlijk punt in de verte. Hoe duidelijker de collectieve ambitie hoe minder planning en control, hoe minder regeldrift in de vorm van POP’s, kijkwijzers, protocollen, gedetailleerd taakbeleid en ga zo maar door.  

Laat de school een duidelijke koers varen

Een van de zaken die professionals het meest afleiden van het uitoefenen van het vak waarvoor ze gemotiveerd zijn is een zigzagkoers van de school, omdat een heldere collectieve ambitie ontbreekt. Als teams niet weten wat de koers is en waarom ze die koers varen dan bestaat de neiging om te reageren op ieder signaal dat op de school afkomt. En dat zijn er nogal wat. De school lijkt soms een vergaarbak onder een trechter waar van boven en van opzij van alles in gedeponeerd en doorheen geroepen wordt. Er is veel ruis van boven en van opzij! 

Opvallend is dat de leraren van het Altena college in Sleeuwijk -vorig jaar aangemerkt als beste werkgever- als een van de belangrijkste stimulatoren in hun werk 'het varen van een duidelijke koers' noemden. Werkplezier en motivatie worden vergroot als er duidelijkheid is over de koers en over wat daarbij past en wie daarbij horen. 

Heldere collectieve ambitie

Als helder is wat de collectieve ambitie (CA) is, weet de leidinggevende welke prikkels afgeketst moeten worden en welke prikkels kansen bieden om de CA te versterken! Je kunt dan als leidinggevende samen met het team als het ware met de CA in de hand nieuwe ontwikkelingen van alle kanten bekijken, kansen en bedreigingen vaststellen en zorgen dat het signaal geweerd dan wel gebruikt wordt ter versterking van de collectieve ambitie. Neem nu een ontwikkeling als burgerschap op de scholen. Interessant of niet, de scholen hebben ermee te maken! Je kunt zo’n ontwikkeling zien als iets dat er weer bijkomt, als ballast in het toch al overvolle lesprogramma.

Als het zo benadert wordt, nemen scholen van de weeromstuit een defensieve houding in, produceren een document en kunnen het actiepunt burgerschap afvinken. Een andere benadering is: samen bekijken welke elementen uit een dergelijk thema de collectieve ambitie van de school kunnen versterken, wat aansluit bij het profiel van de school. In veel thema’s die op de school afkomen zit wel iets dat aansluit, dat het profiel kan versterken. Zorg dat je dat uitbuit, doe er je winst mee. De rest is tarra. Een dergelijke offensieve benadering zorgt voor zelfbewustzijn en duidelijkheid. En dat zorgt weer voor meer plezier in het werk. 

Kantjes markeren

Roelof Bisschop, kamerlid voor de SGP, riep alweer enige tijd geleden scholen in een artikel op de kantjes er wat meer van af te lopen door niet alles wat uit Den Haag komt even serieus te nemen. Een interessante gedachte. Ik heb met collega Dick Both gereageerd op deze oproep en aangegeven dat het vooral nodig is dat scholen de kantjes van hun speelterrein markeren. Als de bal over de lijn gaat is het uit en wordt de bal weer in het spel gebracht, maar ballen van buiten worden geweerd. Als het spel stilligt en het is reflectietijd dan verandert het speelveld in oefenveld en mogen er meerdere ballen worden uitgeprobeerd. Als duidelijk is met welke spelers en welke bal we na de pauze verder spelen dan geldt de regel van voor de pauze weer. 

Vonkcultuur of vinkcultuur

Een ander fenomeen dat veel professionals hun werkplezier beneemt en dat ze in snel tempo vervreemdt van hun vak is de enorme papierwinkel op scholen. Zeker als deze papieren de professionals niet helpen om beter in hun vak te worden, moeten we zuinig omgaan met dit gerecycled hout. We houden het langer uit met de zuurstof die bomen produceren dan met het papier wat ervan gemaakt wordt. Het gaat om een vonkcultuur in plaats van een vinkcultuur! Inspireren in plaats van motiveren. 

Natuurlijk zijn er dingen die vastgelegd moeten worden, maar het criterium zou wat mij betreft moeten zijn dat we dat alleen doen als het professionals helpt hun vak beter uit te oefenen. Het laatste dat ik zou willen noemen ter voorkoming van vervreemding bij professionals is dat leidinggevenden moeten houden van het vak van hun mensen. Voor mensen die niet uit het onderwijs komen is dat een hele uitdaging, maar ook voor mensen die in het onderwijs zijn groot gegroeid is het belangrijk in verbinding te blijven. Niet met het world wide web maar met het primaire proces. Present zijn in school, interesse tonen in het vak van de professional en dat laten merken. Het is van groot belang om een school met passie te zijn of worden.

Hitteschild of doorgeefluik? Het lijkt me duidelijk! 

Hoewel ….
De keerzijde van de medaille is het belang van het doorgeven van de nodige informatie. Het achterhouden van informatie of het niet tijdig communiceren van informatie kan schadelijke gevolgen hebben voor de verhoudingen in de school en de ontwikkeling van het onderwijs. Marshall Goldsmith noemt het achterhouden van informatie in zijn lezenswaardige boek ‘Tot hier en nu verder’ een van de intermenselijke onvolkomenheden. Het functioneren als hitteschild vereist nauwgezetheid en precisie. Het is balanceren op een evenwichtsbalk. Het is op het juiste ogenblik de juiste keuzes maken.

De Bruijn, A. (2015) Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?
Geraadpleegd op 27-04-2017,
van http://wij-leren.nl/hitteschild-doorgeefluik.php

Gerelateerd

Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Terugkomdag Mediation voor schoolleiders
Terugkomdag Mediation voor schoolleiders

Medilex Onderwijs 
Educatief Leiderschap
Educatief Leiderschap
Rotterdam
Bazalt 
Onderwijsverslag 2013-2014
Onderwijsverslag 2013/2014: cruciale rol schoolleider
Machiel Karels
Pedagogisch leiderschap
Luc Stevens over pedagogisch leiderschap
Machiel Karels
Leidinggeven autonomie
Leidinggeven vanuit angst of vanuit autonomie. Wat kun jij bijdragen?
Henk Galenkamp
Governance & opbrengst 1
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -1-
Harm Klifman
Governance & opbrengst 2
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -2-
Harm Klifman
Onderwijskundig leiderschap
Zes uitgangspunten voor onderwijskundig leiderschap
Menno van Hasselt
Overladenheid
Overladenheid, de erfzonde van het onderwijs
Henk Sissing
Professionele leergemeenschap
De professionele leergemeenschap
Arja Kerpel
3000 jaar denkers over onderwijs
3000 jaar denkers over onderwijs
Machiel Karels
Ga tot de mier!
Ga tot de mier! - Een mierenparabel met lessen voor mensenorganisaties
Arja Kerpel
Leiderschap tonen
Toon leiderschap door de kantjes te markeren, dan lopen we ze er niet af.
Alex de Bruijn
Positie schoolleider
Scheiden van bestuur en schoolleiding
Rijk van Ommeren
Brede vorming
Brede vorming maakt onderwijs mooier en completer
Alex de Bruijn
Meritocratie en scholen
De schutting van de school is van glas!
Rijk van Ommeren
Teamontwikkeling
Werken aan team dť uitdaging schooldirecteur
Alex de Bruijn
Visie en kernwaarden
Maak visie tastbaar met kernwaarden!
Alex de Bruijn

Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
HRM schoolprestaties
Human Resource Management (HRM) en schoolprestaties
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Schoolleider als hitteschild



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.