Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing – reviewstudie

Geplaatst op 1 juni 2016

Toetsen moeten inhoudelijk aansluiten bij het curriculum, de leerdoelen en het niveau van de leerlingen. Pas dan hebben toetsen een meerwaarde voor het onderwijs. Bovendien is het belangrijk dat het doel van de toets en de beoordelingscriteria van te voren duidelijk zijn. Dit blijkt uit een reviewstudie door de Universiteit Twente.
Formatieve toetsen zijn een goede manier om het leerproces bij te sturen omdat deze laten zien in hoeverre de leerstof wordt beheerst. Ze laten zien wat goed is en waarom iets goed is en hoe het werk kan worden verbeterd. Dit kan met een officiële toets maar ook op andere manieren, bijvoorbeeld met portfolio’s, discussies, presentaties en observaties in de les.
Met de informatie uit formatieve toetsen kunnen leraren en leerlingen het leren en het lesgeven verbeteren. Een voorwaarde is wel dat leerkrachten de toetsgegevens kunnen verzamelen, analyseren en interpreteren. Op basis daarvan kunnen zij het leerproces beïnvloeden, bijvoorbeeld door het geven van korte en krachtige feedback.

Actieve rol leerlingen

Het is aan te raden formatieve toetsen regelmatig af te nemen en de toetsen (klassikaal) te bespreken. Ook moeten leerlingen genoeg tijd krijgen om de toetsvragen te beantwoorden.
Het is belangrijk om leerlingen zelf een actieve rol te laten spelen in het toetsproces. Ze moeten kunnen reflecteren op hun eigen werk, zodat ze weten hoe ze verder kunnen gaan in hun leerproces. Maar ook moeten ze nuttige feedback kunnen geven op het werk van hun medeleerlingen.

Ruimte om te experimenteren

Om het onderwijs te kunnen verbeteren op basis van toetsgegevens, moet er op school een cultuur heersen waarin ruimte is om te experimenteren. Daarvoor moet het team dezelfde visie, normen, doelen en verwachtingen delen. Leiderschap is hierbij essentieel, blijkt zowel uit de literatuurstudie als uit gesprekken met leraren uit primair en voortgezet onderwijs en het beroepsonderwijs. Via deze gesprekken hebben de onderzoekers de bevindingen uit de literatuur vergeleken met ervaringen in de praktijk.
Om dit soort toetsen in hun onderwijs te gebruiken, wordt aanbevolen de leerkrachten meer tijd, middelen en de mogelijkheid tot samenwerken met collega’s te geven. Daarnaast hebben zij behoefte aan professionalisering en ondersteuning op het gebied van formatief toetsen.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  405-14-534
Titel onderzoeksproject:  Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing
Looptijd:10-01-2014 tot 01-10-2014

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. K. Schildkamp Universiteit Twente k.schildkamp@utwente.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
M. Heitink Universiteit Twente  
F. van der Kleij Universiteit Twente  

Publicatie(s)

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd

Leeropbrengsten verhogen middels de Citotoetsen
Leeropbrengsten verhogen middels de Citotoetsen
De Citotoetsen komen er weer aan……
BCO Onderwijsadvies 
Aan de slag met Formatief Toetsen
Aan de slag met Formatief Toetsen
Eigenaarschap vergroten en het leren zichtbaar maken met formatieve assessment
OnderwijsAdvies 
DTT niet formatief
Wat kunnen we met de Diagnostische Tussentijdse Toets?
Karen Heij










Effect van RTTI®-model
Welk effect heeft het toepassen van het RTTI®-model op leerresultaten?
Effecten van formatief evalueren
Wat zijn de effecten van formatief evalueren?
Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Welke factoren spelen een rol bij de resultaten van de Cito-eindtoets of de centrale eindtoets PO?
Vervangt digitale feedback instructies leerkracht?
Vervangt digitale feedback instructies van de leerkracht?
Gestandaardiseerde toetsen in groep 1 en 2
Groep 1 en 2: wijzen gestandaardiseerde toetsen de weg?
Formatieve toetsing
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Leren van teksten
Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten
Computer Adaptieve Oefentoetsen
Onderwijsdifferentiatie met Computer-Adaptieve Oefentoetsen met docentenfeedback
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken: van beleidsspeerpunt tot de uitvoering in de groep
Voorwaarden formatieve toetsing
Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing – reviewstudie
Kwaliteit toetsen
Kwaliteit van toetsen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Voorwaarden formatieve toetsing



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.