Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie leerstofjaarklassensysteem is failliet! Nederlands onderwijsstelsel Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Leren zichtbaar maken Formatieve assessment Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
DifferentiŽren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Schoolontwikkeling
Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
WetenschapsoriŽntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris

 

Luc Stevens: Passend onderwijs bevestigt oude structuren

Machiel Karels

Projectleider wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij De lerende school

  

machiel@delerendeschool.nl

  Geplaatst op 1 juni 2014

Karels, M. (2014). Luc Stevens: Passend onderwijs bevestigt oude structuren.
Geraadpleegd op 21-01-2017,
van http://wij-leren.nl/luc-stevens-passend-onderwijs.php

Interview met Luc Stevens

Machiel Karels sprak uitgebreid met Luc Stevens over actuele onderwijskundige thema’s. Dit gesprek is uitgewerkt in drie artikelen. Dit eerste artikel gaat over passend onderwijs. De andere artikelen worden binnenkort gepubliceerd. Wilt u ze niet missen, schrijf dan in voor de maandelijkse nieuwsbrief.

“Onderwijs is alleen passend als het de kansen van kinderen als uitgangspunt neemt”

Het onderwijs denkt sterk in losse thema’s. Opbrengstgerichtheid, passend onderwijs en noem de begrippen maar op. Deze begrippen worden echter vaak als losse eenheden gebruikt. Hoe kijkt u hier tegen aan?
 
Die fragmentatie is sterk door de politiek bepaald. De overheid levert nu namelijk het begrippenkader voor het dagelijkse gesprek in het onderwijs. Dat is de omgekeerde wereld! De kinderen moeten het uitgangspunt van het gesprek zijn. Wat ze nodig hebben, wat wij denken wat we ze kunnen bieden en de condities die daar voor nodig zijn.
 
De overheid biedt de condities voor het onderwijs en zij wil weten of het geld goed besteed is. Daarvoor is de overheid goed uitgerust. En daar mag de overheid ook eisen stellen. Maar dat eisen stellen is onderwerp van dagelijkse reflectie en van beleid geworden.
 
De professionals moeten het overheidsbeleid vervolgens invullen. Die kunnen elkaar daar heel goed bij helpen. Dat is nu algemene praktijk: professionaliteit aan de professionals overlaten. De overheid moet daar wel degelijk een stimulerende en ook uitdagende in de zin van eisende rol in spelen. Maar ze moet niet gaan invullen. En dat doen ze dus toch. En daar gaat het fout.
 
 
Wat vindt u van opbrengstgericht onderwijs?
 
Opbrengstgericht onderwijs, wat is dat voor onzin? Welke leraar is ooit naar school gegaan om geen opbrengsten van z’n leerlingen te zien? In de zin van ontwikkeling, maar ook lees- en schrijfresultaten en andere opbrengsten. Opbrengstgericht onderwijs is politiek wel te duiden waar het vandaan komt, maar het is een pleonasme, een overbodige toevoeging van ‘opbrengstgericht’.

Passend onderwijs

En zo zijn er zoveel voorbeelden. Neem nu passend onderwijs. Ja natuurlijk moet onderwijs passen. Dus het onderwijs heeft al die jaren niet gepast? Niemand staat stil bij de absurditeit van die begrippen. Alle leraren en schoolleiders praten ineens over passend onderwijs. Maar dat hebben we toch altijd al gehad?
 
Ze krijgen een aantal administratieve veranderingen en dat is niet zo gemakkelijk. En ze krijgen de verantwoordelijkheid voor een kind waar ze eigenlijk niet goed raad mee weten. Maar was dat vroeger niet ook het geval? Of werden die kinderen gewoon weggestuurd? Ja, die werden meteen weggestuurd. Aha, dat kan niet, dat wil de overheid niet. Daar is de overheid nu dus eisend.
 
 
Als ouders een kind bij een school aanmelden, handelt de school dit zorgvuldig af of er wordt een verwijzing geregeld. Dat is iets wat toch normaal van scholen gevraagd mag worden. Vroeger werden ze weggestuurd, als je dit op systeemniveau bekijkt. Ik spreek niet over de individuele school, maar op systeemniveau. Kinderen werden weggestuurd naar het speciaal onderwijs.
 
Maar dat is toch feitelijk ook waar u in uw publicatie ‘Overdenken en doen’ al over schrijft, ten tijde van het WSNS-proces?
 
Ja, het WSNS-proces was echt bedoeld als passend onderwijs. Het heeft de leerkrachten echter nooit bereikt. Er was een heel bekwaam procesmanagement. Dit is toch wel een van de onderwijsinitiatieven van de overheid waar ik met respect op terugkijk. Er was in de jaren ‘80 spraken van een heel serieuze situatie. Veel aanmeldingen in het speciaal onderwijs; er werden zelfs rechters bij betrokken. Toen hebben de bewindslieden gezegd: dit moeten we anders gaan doen. Het speciaal onderwijs kan niet ongelimiteerd uitbreiden.
 
Het procesmanagement heeft heel precies de bedoeling van WSNS uiteen gezet: Laten we nu zorgen dat op individueel niveau dat onderwijs gaat passen. Maar dat is toch blijven steken in administratie.
 
Dus toen kwamen de interne begeleiders. Een nieuwe functie, interessant! Er kwamen opleidingen bij natuurlijk, mensen moesten opgeleid en begeleid worden. En de zorgkinderen in de school gingen naar de intern begeleider. Terwijl die IB-er natuurlijk wist dat ze die leraren moesten begeleiden. En dat gebeurde ook wel, maar niet zo dat het echt iets uithaalde in die zin dat die leraar zich daardoor echt verder professionaliseerde. Dat is niet gebeurd.
 
Die samenwerkingsverbanden zijn toen opgericht en zijn gaan functioneren. Dat was toen natuurlijk ook een novum. Maar dat werd toen toch al gauw veel touwtrekkerij om het geld. Directeuren die hun belangen verdedigden. En in de school waren het vooral de IB-ers die echt als duidelijk effect van nieuwe wetgeving hun rol vervulden in de innovatie, maar die natuurlijk handen te kort kwamen. Het was een extra hulp in de school en die was welkom, maar het veranderde niets aan de problematiek van verwijzingen.
 
Ziet u Passend onderwijs nu als stap 2 in dit proces of is het WSNS-proces mislukt en is dit een herkansing?
 
Nee, je kan niet zeggen dat het WSNS-proces mislukt is. Het heeft de aandacht gevestigd op wat toen werd geformuleerd als individuele verschillen tussen leerlingen. En dat is heel belangrijk geweest en dat is ook gelukt. Maar meer niet. Het vocabulaire is sindsdien enigszins veranderd en dat was op zich al belangrijk, maar we staan nu voor exact dezelfde opgave als in 1986, toen er werd gesproken over de noodzaak van zorgverbreding.
 
Maar dan zorgverbreding op leerkrachtniveau?
 
In de jaren ’90 was het een ontwikkeling op schoolniveau. De school moest een bredere populatie van leerlingen aankunnen. En dat is nu nog steeds de vraag. Dat zijn telkens nieuwe initiatieven met bijbehorend vocabulaire. Maar het verandert niets aan het systeem. Want het systeem als selectiesysteem blijft in stand. En dat verlamt elke vernieuwing.
 
In plaats dat onderwijs wordt gebaseerd op een kans voor elk kind, wordt het gebaseerd op het principe van selectie. Dat is door de commissie Dijsselbloem bevestigd. Niemand heeft dat in de gaten gehad. Dat het systeem uit de 19e eeuw nog eens werd bevestigd als een systeem dat goed zou zijn anno 2008. Iedereen vond het prima. Er was weer vrede in de Kamer en iedereen wist waar hij aan toe was. Wat een onzin!
Heeft u het idee dat passend onderwijs wel naar die kansen gaat kijken?
 
Helemaal niet! Het is een herbevestiging van het oude systeem van selectie. Want leraren zoeken nu in de school naar oplossingen voor gedragsproblemen. Ze zijn daar namelijk niet voor opgeleid. Iedereen is bang voor de zogenaamde gedragsproblemen. Ja, die heb je in zo’n selectiesysteem. Ons klassikale onderwijs genereert natuurlijk per definitie motivatie- en gedragsproblemen. Wij doen zelf toch ook niet meer mee met een les die we al lang gesnapt hebben?
 
Het onderwijssysteem genereert die motivatie- en gedragsproblemen, maar kun je ook  zeggen dat onze maatschappij die problemen genereert?
 
‘Jazeker, voor zover je kunt zeggen dat het onderwijs een afspiegeling is van de samenleving. En die samenleving is selectief. Besturen en hun scholen moeten met elkaar naar de ouders en voor zichzelf vaststellen wat hun taak is. Wat er nu gebeurt, is allemaal een beetje dweilen met de kraan open. Er is voor geen kind passend onderwijs. Het is of te makkelijk of te moeilijk, of het past net, maar dan heeft het kind weer herhaling nodig. Er zijn maar weinig kinderen die echt profiteren van de instructie van de leraar.
 
Een leraar geeft een instructie zoals de methodemaker heeft bedacht. En dat is een constructie. De leerprocessen in de breinen van de kinderen in de klas verlopen niet zo. Die verlopen heel anders: onvoorspelbaar en veel complexer. Wij weten helemaal niet hoe een leesproces tot stand komt. In grote lijnen via hersenonderzoek kunnen we reconstructies maken, maar dan nog maar heel globaal.
 
Het belang van de emoties bijvoorbeeld, wat direct relevant is. Het kind dat leert lezen bijvoorbeeld, wordt door de leerkracht beschouwd als een cognitief gegeven, wat geïnstrueerd moet worden. Dat de emotie van het kind daarin een wezenlijke rol speelt, vindt je in de theorieën over leren lezen nooit terug. Dat is een andere tak van psychologie. Maar dat hoort allemaal bij elkaar voor de leraar. De leraar kan een kind in z’n ontwikkelingsprocessen niet voorspellen. Hooguit volgen en proberen te begrijpen.
 
Dus wat mij betreft: passend onderwijs is veel meer luisterend en kijkend á la Montessori dan voorschrijvend. Ons onderwijs is nu voorschrijvend. Dat is zo wezenlijk! Hoe voeden ouders hun kinderen op? Niet door ze de hele dag voor te schrijven. Dan rennen de kinderen gillend het huis uit. Dat doet geen ouder.
 
 
Is bijvoorbeeld ervaringsgericht of ontwikkelingsgericht onderwijs iets wat dichter bij uw ideaal staat?
 
Je moet heel voorzichtig zijn met het benoemen van die stromingen. Ook omdat de stromingen zelf zo gevoelig zijn voor discussie. Ervaringsgericht onderwijs sluit het meest aan bij wat ik bedoel te zeggen. Ferre Laevers heeft groots werk verricht in de poging om kinderen in hun ontwikkeling te verstaan. En te verstaan wat zij nodig hebben. En daarbij de kinderen meer ruimte te geven. Niet dat je je verantwoordelijkheid overdraagt, maar je geeft meer ruimte. En je laat meer en meer het handelen zelf, het omgaan met de wereld prevaleren, ervaringsgericht. Je moet vanuit je organisme kunnen leren. Niet vanuit een voorschrift.
 
Maar daarnaast is het toch wel belangrijk dat een leerkracht een helder inzicht heeft in wat zoal de leermogelijkheden, de leerdoelen en de leerlijnen zijn?
 
Jazeker, wat mij betreft blijft het hele curriculum bouwwerk voorlopig in stand. Ik heb nooit onderwijskundige pretenties gehad. Ik ben geen curriculumdeskundige. Die nodig ik uit als ik ze nodig heb. Dat is een hele eigen expertise. Maar je moet eerst verstand van kinderen hebben, wil je een curriculum goed kunnen uitvoeren. En in ons onderwijs draaien we het om. We leren de leraren eerst didactiek en we zorgen dat ze goed met de inhouden kunnen spelen. En dan gaan we naar de kinderen kijken. En dat is niet de goede manier van doen.
 
En dat heeft Laevers omgedraaid. En hij spreekt over het welbevinden en de betrokkenheid van kinderen. Dat zijn de twee peilers waarop een lerend organisme staat. En dan gaat hij aan het werk, in een curriculum. Het ene of het andere curriculum maakt mij niet zoveel uit. Het moet de kinderen niet overvragen en niet ondervragen. Het moet de ruimte geven om iedere keer een goed aanbod te kunnen vinden bij de behoefte en de mogelijkheden van het kind. Want wat een kind kan, moet hij ook laten zien. We gaan niet naar buiten zitten kijken.

Ontwikkelingsgericht onderwijs

Ontwikkelingsgericht onderwijs is veel meer voorschrijvend. Wel heel creatief, maar veel meer voorschrijvend. Terwijl de achtergrond, de Russische leerpsychologie, cultuurhistorisch gezien heel veel heeft bijgedragen aan ons inzicht in de ontwikkeling van kinderen. Dus het vervelende is dat de scholen die zich ontwikkelen wat mij betreft niet altijd laten zien waarom het precies gaat, wat de basale inzichten van de oprichters waren.
 
Ga geen model maken van de inzichten. Vygotski, Piaget, Bruner, en later de neurowetenschappen hebben een fantastische bijdrage geleverd. Piaget staat aan het begin van een kanteling: een kind construeert z’n eigen ontwikkeling. Piaget wordt niet herkend in ons opleidingsonderwijs als degene die de belangrijke ommekeer gemaakt heeft van de mens als volger naar een mens als actief in z’n omgeving. Dat soort basisinzichten vind ik interessant!

Tenslotte

Samengevat komt het er bij de huidige invoering van Passend onderwijs op neer dat bestaande structuren van selectie bevestigd worden. Een onderwijssysteem is echter alleen passend als het de kánsen van kinderen als uitgangspunt neemt.

Karels, M. (2014). Luc Stevens: Passend onderwijs bevestigt oude structuren.
Geraadpleegd op 21-01-2017,
van http://wij-leren.nl/luc-stevens-passend-onderwijs.php

Gerelateerd

Passend onderwijs
Passend onderwijs op een basisschool - ondersteuningsplicht
Arja Kerpel
Overdenken en doen
Overdenken en doen - Een pedagogische bijdrage aan adaptief onderwijs
Luc Stevens
Paradoxen
Paradoxen of ongerijmdheden rond ontwikkeling en leren
Luc Stevens
Adaptief onderwijs
Is ons onderwijs al adaptief?
Jos CŲp
leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Het leerstofjaarklassensysteem is failliet!
Machiel Karels
Brede school en integratie
De Brede School: passend onderwijs en integratie
Anke de Boer
Leerkracht en Passend Onderwijs
Zorgen voor of zorgen over passend onderwijs?
Kees van Overveld
Wij, de leraar
Wij, de leraar - Elk kind heeft een pedagogisch netwerk nodig
Arja Kerpel
Verantwoordelijkheid nemen
Geef de leerkracht zijn vak terug!
Luc Stevens
Doel van onderwijs
Luc Stevens: Neutraal onderwijs is een illusie
Machiel Karels
Onderwijssysteem en creativiteit
Blijven kleuren!
Rijk van Ommeren

Vroegtijdig verwijzen
Zijn leerlingen die op jongere leeftijd naar speciaal basisonderwijs (sbao) of speciaal onderwijs (so) worden verwezen succes...
Leerlingen met ASS
Hoe kan het V(S)O bijdragen een passend toekomstperspectief bij leerlingen met ASS?
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Bureaucratie leerlingenzorg
Verschillen in bureaucratie rond leerlingenzorg
Welwillend tegenover zorgleerlingen
Ouders welwillend tegenover Ďzorgleerlingení in de klas
Kengetallen vervolgmeting
Passend Onderwijs Ė kengetallen vervolgmeting
Aanpak po/vo
Verschillen in aanpak Passend Onderwijs basis- en middelbare scholen
Passend Onderwijs
MBO voortvarend aan de slag met Passend Onderwijs
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken: van beleidsspeerpunt tot de uitvoering in de groep
Ontwikkeling voorwaarden
Ontwikkeling van en voorwaarden voor Passend onderwijs
Hulpstructuur rond leraar
Hulpstructuur rond de leraar bij Passend Onderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

NOT 2017

Reviews ontwikkelingsmateriaal

Luc Stevens over passend onderwijs



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.