LVS
Digitale toetsen
Professionalisering
Blended learning E-learning trends en ontwikkelingen
Rekenen
Dyscalculie Verbeteren rekenvaardigheid mbo
Taal
Game Interactieve Fictie Vroege ontwikkeling geletterdheid ICT-vroege geletterdheid Verhaalbegrip kleuters met ICT
Leren
Adaptieve software Blended learning Cognitieve balans Onderzoekend leren Kwaliteit leermateriaal Effectiever onderwijs Edutainment Blended learning effect E-portfolio’s Burgerschap games Verbeteren leerprestaties ICT differentiatie Programmeren 2 Programmeren 1 Mythe van leerstijlen Online informatievaardigheden methoden
Lezen
Lezen met lees-app Ontluikende geletterdheid ICT oplossing problemen lezen Digitale leeskilometers groep 3
Middelen
Computerapplicaties Digitaal schoolbord ICT-beleidsplan Leren in 2020 - 1 ICT in kindcentra Leren in 2020 - 2 Onderwijs en ICT Werking en beperking
Problemen
Cyberpesten Digitale dementie Digitale media en kinderhersenen Problematisch internetgedrag Kleuters en iPads
ICT
Digitale leermiddelen Digitale geletterdheid vo ICT-innovatie Tablet in het onderwijs Nieuwsgierigheid computergames Integreren in klassenpraktijk Buitenschoolse mediagebruik Jonge kinderen en tabletgebruik Digitale gymles Opleiding ICT beheerder
Verder kijken
ict onderwijs digitale vaardigheden ICT rekenen software internet informatie zoeken kennis learning analytics samenwerkend leren metacognitieve vaardigheden tutor scaffolding multimedia beeld geluid audio multimedia geheugen ict multimedia geheugen ict effectief leren multimedia geheugen ict effectief leren bronnen multimedia geheugen zelfsturing ict opbrengstgericht werken digitaal leerlingvolgsysteem professionalisering ict praktijk serious games beroepsonderwijs synchroon coachen opleiding leraren tekst schrijven outline tool toetsen leerlingvolgsysteem opbrengsten TPACK ICT integratie onderwijs typen schrijven typecursus lezen videovoorbeelden ict effect animatie leerproces instructie video

 

Opbrengstgericht werken met het digitale leerlingvolgsysteem

Geplaatst op 1 juni 2016

Auteur: Marieke van Geel

Feedback kan een bijdrage leveren aan de verbetering van prestaties. Maar wanneer is feedback het meest effectief? Analyse van de gegevens uit het leerlingvolgsysteem kan scholen die opbrengstgericht willen werken ondersteunen bij het stellen van heldere doelen en de evaluatie van de mate waarin die doelen later bereikt worden. Het leerlingvolgsysteem is daarmee in te zetten als feedbackinstrument bij het beoordelen en verbeteren van het onderwijs en de onderwijsresultaten.

Het leerlingvolgsysteem

Hoewel het soms lijkt dat het afnemen en registreren van de leerlingvolgsysteem-toetsen vooral veel administratieve rompslomp oplevert, ‘omdat het moet voor de inspectie’, biedt het ook heel wat mogelijkheden. De informatie uit het leerlingvolgsysteem kan namelijk een bruikbaar startpunt zijn voor opbrengstgericht werken. De beschikbare digitale leerlingvolgsystemen bieden vele mogelijkheden voor geavanceerde analyses die kunnen helpen om het onderwijs zo goed mogelijk af te stemmen op de prestaties en behoeften van leerlingen.

Daarnaast is de administratieve last door het digitaal registreren, en soms ook het toetsen, enorm verlicht. Waar men vroeger handmatig van elke leerling het ‘aantal goed’ moest opzoeken in een tabel om de toetsscore om te zetten in een vaardigheidsscore en vaardigheidsniveau, en vervolgens met een liniaal de grafiek in het leerlingrapport doortrok, is het nu een kwestie van één score intypen waarna alle informatie verschijnt en het leerlingrapport wordt aangevuld. Ook het optellen en delen van leerlingscores om zo tot de groepsscore te komen is verleden tijd, evenals het zelf berekenen van de percentages leerlingen met een bepaalde score. Wie tekende er vroeger zelf een staaf- of cirkeldiagram? Nu zijn er veel verschillende keuzemogelijkheden voor weergave van de gegevens, en met een simpele muisklik is direct zichtbaar om welke leerlingen het gaat.

De meeste basisscholen gebruiken de leerlingvolgsysteemtoetsen die zijn ontwikkeld door het Cito in combinatie met één van de beschikbare softwarepakketten (Cito-LOVS dan wel een web-based-variant hiervan: ESIS, ParnasSys, Dotcom) om de toetsgegevens te registeren en analyseren. In dit artikel doelen we met de term ‘leerlingvolgsysteem’ (LVS) op een set gestandaardiseerde, methodeonafhankelijke toetsen inclusief de bijbehorende software. Vergelijking en analyse van prestaties met het leerlingvolgsysteem Onderzoek (Black & Wiliam, 1998; Chorny & Webbink, 2010; Fuchs et al., 1986; Hattie, 2009; Kluger & DeNisi, 1996) wijst erop dat feedback tot betere prestaties leidt wanneer de ontvanger (in dit geval: de leraar, de school) op basis van de feedback kan afleiden hoe hij/zij presteert in vergelijking met een norm, én hoe de prestaties mogelijk verbeterd zouden kunnen worden.

De informatie die een leerlingvolgsysteem kan leveren, betreft prestatiefeedback die de situatie weergeeft nadat er gedurende een bepaalde periode onderwijs verzorgd is: op welk niveau presteert een leerling, een groep, of de school als geheel? Doordat de resultaten op een serie toetsen op één vaardigheidsschaal worden gescoord, is de ontwikkeling van een leerling of groep over langere tijd te volgen. Bovendien zijn de vaardigheidsscores van leerlingen en groepen af te zetten tegen de landelijke vergelijkingsgroep. De inhoudelijke analyses op basis van deze prestatiefeedback maken het mogelijk om in kaart te brengen waar sterke en zwakke punten van leerlingen en groepen liggen, en waar de leraar kan werken aan de verbetering van de prestaties.

Feedback uit het leerlingvolgsysteem als prestatieverhogend mechanisme

Hoe is deze prestatiefeedback nu te benutten als basis voor het maximaliseren van de opbrengsten? De informatie over de prestaties en de groei van leerlingen is te gebruiken als basis voor het stellen van doelen. Gericht werken aan heldere, uitdagende doelen verhoogt de prestaties (Locke & Latham, 2002). Hierbij valt te denken aan normgerichte doelen, waarbij leraren een prestatieniveau of een bepaalde vaardigheidsgroei als doel stellen, maar ook aan leerstofinhoudelijke doelen, waarbij de nadruk ligt op het beheersen van een bepaald type kennis of vaardigheid. Voor het stellen van normgerichte doelen kunnen leraren en scholen met name gebruik maken van de trendanalyses en groepsanalyses uit het leerlingvolgsysteem, én van leerlingrapporten. Om leerstofinhoudelijke doelen te kunnen stellen, is een categorieënanalyse zeer bruikbaar: deze geeft precies weer op welke leerstofonderdelen een leerling boven of onder verwachting presteert. De informatie uit het leerlingvolgsysteem vormt zo het uitgangspunt voor verdere diagnose. De bevindingen op basis van de analyses worden verder onderzocht, bijvoorbeeld met behulp van methodegebonden prestaties (op toetsen en dagelijks werk) en via diagnostische gesprekken met leerlingen waarin nader wordt onderzocht welke leerproblemen leerlingen precies hebben. Op basis van dit complete beeld bepaalt de leraar de aanpak voor onderwijs op maat, dat wil zeggen onderwijs dat aansluit bij de onderwijsbehoeften van leerlingen.

De informatie uit het leerlingvolgsysteem levert ook feedback met betrekking tot de gestelde doelen: zijn we op de goede weg? Behalen we het (tussen)doel? De combinatie van het stellen van doelen en het gebruik van feedback heeft een nog sterker effect op prestaties dan de som van de effecten van beide afzonderlijke principes (Locke & Latham, 2002). Door de informatie uit het leerlingvolgsysteem te gebruiken als uitgangspunt en vervolgens ook voor de (tussen)evaluatie van de gekozen aanpak, is de opbrengstgerichte cyclus rond.

Inzet van leerlingvolgsysteem in de praktijk

Steeds meer scholen zetten stappen naar opbrengstgericht werken: zij bestuderen de prestaties van álle leerlingen. Dit in tegenstelling tot de vroegere nadruk op de zwakst presterende leerlingen. De meeste scholen gebruiken inmiddels groepsplannen, met een verdeling in instructiegroepen op basis van niveau.

Maar er valt meer uit het leerlingvolgsysteem te halen. Veel leraren kijken met name naar de scores van hun leerlingen op één afnamemoment en vergelijken de scores lang niet altijd met de eerdere afnames. Daardoor blijft buiten beeld welke leerlingen in een periode meer of minder zijn gegroeid dan verwacht. Een leerling kan bijvoorbeeld laag scoren, maar wel bovengemiddeld gegroeid zijn, of andersom: hij/zij heeft hoge scores maar is onvoldoende gegroeid. Wanneer deze groei onzichtbaar blijft, kan dat kan leiden tot een beperkt beeld van de stand van zaken op een bepaald moment en daarmee mogelijk ook tot minder (adequate) onderwijsaanpassingen.

Ook gebruiken nog weinig scholen de gegevens uit het leerlingvolgsysteem voor het stellen van doelen, zowel op leerling- als op groepsniveau. Wel wordt steeds vaker op schoolniveau naar prestaties gekeken, in de vorm van een trendanalyse of datamuur. Hiervoor blijkt echter vaak een cultuuromslag nodig: het moet normaal worden om tijdens het schooljaar regelmatig de prestaties van elke groep te analyseren en te bespreken. Het (mede) toeschrijven van LVS-toetsscores aan het eigen handelen in de groep en als school is daarbij een belangrijke, maar moeilijke stap. Verder is stimulering en facilitering van deze activiteiten door de schoolleider essentieel en is het van belang dat iedereen in een schoolteam de analyses met het leerlingvolgsysteem kan maken en interpreteren, en hier ook de meerwaarde voor het eigen onderwijs van inziet.

Onze ervaring in de diverse Focus-projecten (http://project-focus.gw.utwente.nl/) leert dat het geïntegreerd aanleren van de kerncomponenten van opbrengstgericht werken effectief is, maar zeker niet eenvoudig. Deze componenten betreffen het maken van analyses met behulp van het leerlingvolgsysteem, de formulering van te realiseren doelen op basis van deze analyse, en het vervolgens weloverwogen vormgeven van het onderwijsleerproces. Het vergt de nodige discipline van schoolteams om de eigen opbrengsten kritisch te (blijven) evalueren en systematisch aan het verhogen van die opbrengsten te blijven werken.

Referenties

  • Black, P., & D. Wiliam (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 5(1), 7-74.
  • Chorny, V. & D. Webbink (2010). The effect of accountability policies in primary education in Amsterdam. Den Haag: Centraal Planbureau.
  • Fuchs, L.S., & D. Fuchs & C.L. Hamlett (1986). Effects of Instrumental Use of Curriculum-Based Measurement to Enhance Instructional. Programs Remedial and Special Education, 10(2), 43-52.
  • Hattie, J.A.C. (2009). Visible learning; a synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Abingdon: Routledge.
  • Kluger, A.N., & A. DeNisi (1996).The effects of feedback interventions on performance: A historical review, a meta-analysis, and a preliminary feedback intervention theory.Psychological Bulletin, 119(2), 254.
  • Locke, E.A., & G. Latham (2002). Building a Practically Useful Theory of Goal Setting and Task Motivation. The American Psychologist, 57(9), 705-17.

Wat we weten over opbrengstgericht werken met digitale leerlingvolgsystemen

  • Complexe analyses van leerlingprestaties op gestandaardiseerde toetsen geven informatie over prestaties van leerlingen, groepen, leraren en scholen. Met behulp hiervan is het onderwijs beter af te stemmen op de onderwijsbehoeften van leerlingen, waardoor prestaties kunnen worden gemaximaliseerd (opbrengstgericht werken).
  • Software voor digitale analyse van leerlingprestaties maakt deze complexe analyses mogelijk, waarbij de grafische weergave ondersteunend werkt voor de interpretatie van de analyses.
  • Het gebruik van het leerlingvolgsysteem als onderdeel van opbrengstgericht werken is alleen succesvol wanneer alle kerncomponenten van opbrengstgericht werken in samenhang en in teamverband worden gedragen en aangepakt; alleen wanneer een schoolteam als geheel opbrengstgericht wil werken zal de inzet van het leerlingvolgsysteem maximale impact hebben.

Bron: Kennisnet

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  
Titel onderzoeksproject:  
Looptijd:30-11--0001 tot 30-11--0001

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd

Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken en het groepsplan
Wijnand Gijzen

Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Leerlingen met dyslexie

Kwink op school

Wandelen voor water

Academica Business College




Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.