Motivatie en zelfregulering van leerlingen op het basisonderwijs

Geplaatst op 1 juni 2016

Afnemende motivatie

Uit eerder onderzoek is gebleken dat motivatie voor school afneemt tijdens de middelbare schoolperiode. Dit project richtte zich op het verloop van motivatie van leerlingen in de laatste jaren van het basisonderwijs, voordat zij de overgang naar de middelbare school maken. De ontwikkeling van motivatie van groep vijf t/m groep acht van het basisonderwijs bleek meer gedifferentieerd te verlopen. Hoe deze ontwikkeling verloopt verschilde per aspect van motivatie: taakoriëntatie nam af in die periode, zelfvertrouwen bleef relatief stabiel, en de werkhouding verbeterde in deze jaren. 

Werkhouding​

Echter, er werden vooral in de werkhouding opvallende verschillen tussen groepen gevonden. De werkhouding van meisjes, leerlingen met een Nederlandse afkomst en leerlingen met een hogere sociaal-economische status nam toe, terwijl de werkhouding van jongens, leerlingen van allochtone afkomst en met een lage sociaal-economische status zich minder gunstig ontwikkelde.

Samenhang prestaties​

Verder bleek dat voor al deze groepen motivatie sterk samenhing met vooruitgang in prestaties. Derhalve zijn de minder gunstige ontwikkelingen in de werkhouding van jongens, leerlingen van allochtone afkomst en leerlingen met een lage sociaal-economische status zorgwekkend te noemen. Deze verschillen tussen groepen in de ontwikkeling van motivatie hangen waarschijnlijk sterk samen met bestaande verschillen in prestaties.

Leercontext​

In het project is eveneens de rol van de leercontext op de ontwikkeling van motivatie en prestaties onderzocht. Allereerst bleek dat sociaal-economische en etnische compositie van de klas samenhing met de motivatie en prestaties van leerlingen. Voor leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status bleek dat hun motivatie en prestaties zich in sommige opzichten meer positief ontwikkelden op scholen met meer ‘achterstandsleerlingen’.

Dat komt waarschijnlijk doordat leerkrachten op gesegregeerde scholen beter in staat zijn de lessen op hun specifieke leerlingpopulatie aan te passen.

Innovatief leren​

Lessen kunnen verschillen in de mate van traditioneel versus innovatief leren. Daarom werd tevens onderzocht of leerkrachten op achterstandsscholen hun leerlingen op meer of minder traditionele of innovatieve wijze lesgaven, wat ze het meest geschikt vonden voor hun leerlingen en waar de voorkeur van leerlingen met verschillende achtergrondkenmerken zelf naar uit ging.

Het bleek dat leerkrachten op achterstandsscholen op meer traditionele wijze lesgaven aan hun leerlingen in vergelijking met leerkrachten van andere scholen, omdat ze van mening waren dat innovatief onderwijs niet goed aansloot bij hun leerlingpopulatie. Dit kwam overeen met de percepties en voorkeuren van de leerlingen. Leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status gaven vaker aan dat hun leeromgeving traditioneel was en gaven hier vaker de voorkeur aan.

Innovatief leren en motivatie​

Tenslotte is onderzocht of aspecten van innovatief onderwijs ook verschillend samenhingen met ontwikkelingen in de motivatie en prestaties van leerlingen met verschillende achtergrondkenmerken. In het algemeen bleken de aspecten van innovatief leren niet erg sterk samen te hangen met ontwikkelingen in de motivatie en prestaties van leerlingen en resultaten lieten zowel positieve als negatieve effecten van innovatief leren zien.

Wel kon gesteld worden dat voor jongens en leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status minder vaak positieve relaties tussen innovatief leren en ontwikkelingen in hun motivatie en prestaties werden gevonden. Deze resultaten lijken erop te wijzen dat het voor leerkrachten op achterstandsscholen moeilijker is om aspecten van innovatief leren op succesvolle wijze in hun onderwijs op te nemen.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-07-122
Titel onderzoeksproject:  Relationship between the learning context, motivation for school, self-regulated learning and academic achievement of Dutch primary school children
Looptijd:15-03-2009 tot 31-08-2013

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. H. van der Veen Universiteit van Amsterdam, Kohnstamm Instituut h.vanderveen@uva.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. T.E. Hornstra Universiteit van Amsterdam t.e.hornstra@uva.nl

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]



Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Gerelateerd

Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Persoonlijke competenties entreestudent opleiding mbo2
Wanneer ben je een goede entreestudent voor mbo-niveau 2?
Welke onderwijsvormen bevorderen zelfsturend leren?
Hoe bevorder je zelfsturend leren?
Metafoor leerkuil proces leren leerlingen uitleggen
Is de metafoor van de leerkuil bruikbaar?
Welk docentgedrag bevordert online peerfeedback tussen studenten?
Hoe zorg je voor een goede online feedback tussen studenten?
Effectieve werkwijzen bij reflectie op het leerproces
Hoe stimuleer je leerlingen tot reflectie op hun leerproces?
Principes dalton en freinetonderwijs bruikbaar volwassenonderwijs
Welke principes van het dalton- en freinetonderwijs zijn inzetbaar bij volwasseneducatie?
Interventies taaltrajecten om intrinsieke motivatie inburgeraars te bevorderen
Hoe bevorder je de intrinsieke motivatie van inburgeraars?
Uitschrijven leerdoelen op het bord
Is het uitschrijven van leerdoelen op het bord helpend?
Zelfreflectie mbo 4 studiesucces
Zelfreflectie: is dat helpend bij studiesucces op het mbo?
Effect van gepersonaliseerd onderwijs op achterstandsleerlingen
Wat is het effect van gepersonaliseerd onderwijs op achterstandsleerlingen?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beïnvloeden?
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
[extra-breed-algemeen-kolom2]



motivatie
zelfregulatie

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest