Motivatie en zelfregulering van leerlingen op het basisonderwijs

Geplaatst op 1 juni 2016

Afnemende motivatie

Uit eerder onderzoek is gebleken dat motivatie voor school afneemt tijdens de middelbare schoolperiode. Dit project richtte zich op het verloop van motivatie van leerlingen in de laatste jaren van het basisonderwijs, voordat zij de overgang naar de middelbare school maken. De ontwikkeling van motivatie van groep vijf t/m groep acht van het basisonderwijs bleek meer gedifferentieerd te verlopen. Hoe deze ontwikkeling verloopt verschilde per aspect van motivatie: taakoriëntatie nam af in die periode, zelfvertrouwen bleef relatief stabiel, en de werkhouding verbeterde in deze jaren. 

Werkhouding​

Echter, er werden vooral in de werkhouding opvallende verschillen tussen groepen gevonden. De werkhouding van meisjes, leerlingen met een Nederlandse afkomst en leerlingen met een hogere sociaal-economische status nam toe, terwijl de werkhouding van jongens, leerlingen van allochtone afkomst en met een lage sociaal-economische status zich minder gunstig ontwikkelde.

Samenhang prestaties​

Verder bleek dat voor al deze groepen motivatie sterk samenhing met vooruitgang in prestaties. Derhalve zijn de minder gunstige ontwikkelingen in de werkhouding van jongens, leerlingen van allochtone afkomst en leerlingen met een lage sociaal-economische status zorgwekkend te noemen. Deze verschillen tussen groepen in de ontwikkeling van motivatie hangen waarschijnlijk sterk samen met bestaande verschillen in prestaties.

Leercontext​

In het project is eveneens de rol van de leercontext op de ontwikkeling van motivatie en prestaties onderzocht. Allereerst bleek dat sociaal-economische en etnische compositie van de klas samenhing met de motivatie en prestaties van leerlingen. Voor leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status bleek dat hun motivatie en prestaties zich in sommige opzichten meer positief ontwikkelden op scholen met meer ‘achterstandsleerlingen’.

Dat komt waarschijnlijk doordat leerkrachten op gesegregeerde scholen beter in staat zijn de lessen op hun specifieke leerlingpopulatie aan te passen.

Innovatief leren​

Lessen kunnen verschillen in de mate van traditioneel versus innovatief leren. Daarom werd tevens onderzocht of leerkrachten op achterstandsscholen hun leerlingen op meer of minder traditionele of innovatieve wijze lesgaven, wat ze het meest geschikt vonden voor hun leerlingen en waar de voorkeur van leerlingen met verschillende achtergrondkenmerken zelf naar uit ging.

Het bleek dat leerkrachten op achterstandsscholen op meer traditionele wijze lesgaven aan hun leerlingen in vergelijking met leerkrachten van andere scholen, omdat ze van mening waren dat innovatief onderwijs niet goed aansloot bij hun leerlingpopulatie. Dit kwam overeen met de percepties en voorkeuren van de leerlingen. Leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status gaven vaker aan dat hun leeromgeving traditioneel was en gaven hier vaker de voorkeur aan.

Innovatief leren en motivatie​

Tenslotte is onderzocht of aspecten van innovatief onderwijs ook verschillend samenhingen met ontwikkelingen in de motivatie en prestaties van leerlingen met verschillende achtergrondkenmerken. In het algemeen bleken de aspecten van innovatief leren niet erg sterk samen te hangen met ontwikkelingen in de motivatie en prestaties van leerlingen en resultaten lieten zowel positieve als negatieve effecten van innovatief leren zien.

Wel kon gesteld worden dat voor jongens en leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status minder vaak positieve relaties tussen innovatief leren en ontwikkelingen in hun motivatie en prestaties werden gevonden. Deze resultaten lijken erop te wijzen dat het voor leerkrachten op achterstandsscholen moeilijker is om aspecten van innovatief leren op succesvolle wijze in hun onderwijs op te nemen.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-07-122
Titel onderzoeksproject:  Relationship between the learning context, motivation for school, self-regulated learning and academic achievement of Dutch primary school children
Looptijd:15-03-2009 tot 31-08-2013

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. H. van der Veen Universiteit van Amsterdam, Kohnstamm Instituut h.vanderveen@uva.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. T.E. Hornstra Universiteit van Amsterdam t.e.hornstra@uva.nl

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]



Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Gerelateerd

Motivatie MBO
Met welke didactische strategieën kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beïnvlo...
betrokkenheid van leerlingen bij innovatieprocessen
Betrokkenheid van leerlingen bij innovatie vergroot motivatie?
Brede talentontwikkeling door goed pedagogische klimaat
Brede talentontwikkeling: hoe pak je dat aan?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
Effect complimenten op zelfvertrouwen
Welk effect hebben complimenten op zelfvertrouwen?
E-portfolio’s
Dragen e-portfolio’s in het basisonderwijs bij aan meer leerwinst, metacognitie en zelfsturing?
Stoeien goed voor ontwikkeling?
Heeft stoeien op school altijd een positief effect op kinderen?
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beïnvloeden?
Eigenaarschap leerlingen vo
Hoe kunnen docenten het eigenaarschap van leerlingen (vo) versterken?
Gunstige lestijden vmbo
Wat zijn gunstige lestijden voor vmbo-leerlingen?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Helpt een huiswerkplanner?
Helpt een huiswerkplanner?
Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen
Wat is de invloed van het ‘kwartiertjesrooster’ op de taakgerichtheid van leerlingen?
Het versterken van eigenaarschap door leerlijnen
Hoe versterk je het eigenaarschap bij leerlingen?
Meetinstrument gepersonaliseerd leren
Hoe meet je doelen als zelfregulatie en motivatie?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
Onderzoekende houding leraren
Hoe bevorder je een onderzoekende houding in het voortgezet onderwijs?
Onderzoeksvaardigheden mbo studenten
Onderzoeksvaardigheden van mbo studenten: hoe bevorder je die?
Strategieën voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Resultaatverplichting toetsen motiveert mbo studenten
Resultaatverplichting of deelnameverplichting? Wat werkt beter?
Samenwerken op projectbasis en de effecten op leerresultaten
Hoe kan samenwerkend leren succesvol zijn voor mbo-leerlingen?
Vakwedstrijden op het mbo
Skills Heroes vakwedstrijden: hebben zij effect op vakontwikkeling?
Hoe kunnen tieners zelfgestuurd leergedrag laten zien?
Hoe kunnen tieners zelfgestuurd leergedrag laten zien?
Hoe draagt toetsing bij aan leerwinst?
Hoe draagt toetsing bij aan leerwinst in het voortgezet onderwijs?
Verband tussen wereldbeeld en gebrek motivatie
Wereldbeeld en motivatie: is daar een verband tussen?
Reflectieopdrachten en zelfregulatie
Een reflectieopdracht: is dit een struikelblok voor vmbo-leerlingen?
Effect vrij lezen op leerklimaat mbo
Vrij lezen: welk effect heeft dat op het leerklimaat?
Verhindert werkdruk docenten in mbo goed onderwijs?
Verhindert werkdruk van docenten in mbo goed onderwijs?
Zelfwerkzaamheid groepswerk
Zelfwerkzaamheid en groepswerk in het rekenonderwijs
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beïnvloeden?
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Motivatie onderwijs in groepen
Motivatie bij onderwijs in groepen in beroepsonderwijs
Beginnende geletterdheid
Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen
Prestaties en etniciteit
Motivatie bij verschillende prestatieniveaus en sociale en etnische achtergrond
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Motivatie leerlingen po



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.