Motivatie en zelfregulering van leerlingen op het basisonderwijs

Geplaatst op 1 juni 2016

Afnemende motivatie

Uit eerder onderzoek is gebleken dat motivatie voor school afneemt tijdens de middelbare schoolperiode. Dit project richtte zich op het verloop van motivatie van leerlingen in de laatste jaren van het basisonderwijs, voordat zij de overgang naar de middelbare school maken. De ontwikkeling van motivatie van groep vijf t/m groep acht van het basisonderwijs bleek meer gedifferentieerd te verlopen. Hoe deze ontwikkeling verloopt verschilde per aspect van motivatie: taakoriëntatie nam af in die periode, zelfvertrouwen bleef relatief stabiel, en de werkhouding verbeterde in deze jaren. 

Werkhouding​

Echter, er werden vooral in de werkhouding opvallende verschillen tussen groepen gevonden. De werkhouding van meisjes, leerlingen met een Nederlandse afkomst en leerlingen met een hogere sociaal-economische status nam toe, terwijl de werkhouding van jongens, leerlingen van allochtone afkomst en met een lage sociaal-economische status zich minder gunstig ontwikkelde.

Samenhang prestaties​

Verder bleek dat voor al deze groepen motivatie sterk samenhing met vooruitgang in prestaties. Derhalve zijn de minder gunstige ontwikkelingen in de werkhouding van jongens, leerlingen van allochtone afkomst en leerlingen met een lage sociaal-economische status zorgwekkend te noemen. Deze verschillen tussen groepen in de ontwikkeling van motivatie hangen waarschijnlijk sterk samen met bestaande verschillen in prestaties.

Leercontext​

In het project is eveneens de rol van de leercontext op de ontwikkeling van motivatie en prestaties onderzocht. Allereerst bleek dat sociaal-economische en etnische compositie van de klas samenhing met de motivatie en prestaties van leerlingen. Voor leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status bleek dat hun motivatie en prestaties zich in sommige opzichten meer positief ontwikkelden op scholen met meer ‘achterstandsleerlingen’.

Dat komt waarschijnlijk doordat leerkrachten op gesegregeerde scholen beter in staat zijn de lessen op hun specifieke leerlingpopulatie aan te passen.

Innovatief leren​

Lessen kunnen verschillen in de mate van traditioneel versus innovatief leren. Daarom werd tevens onderzocht of leerkrachten op achterstandsscholen hun leerlingen op meer of minder traditionele of innovatieve wijze lesgaven, wat ze het meest geschikt vonden voor hun leerlingen en waar de voorkeur van leerlingen met verschillende achtergrondkenmerken zelf naar uit ging.

Het bleek dat leerkrachten op achterstandsscholen op meer traditionele wijze lesgaven aan hun leerlingen in vergelijking met leerkrachten van andere scholen, omdat ze van mening waren dat innovatief onderwijs niet goed aansloot bij hun leerlingpopulatie. Dit kwam overeen met de percepties en voorkeuren van de leerlingen. Leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status gaven vaker aan dat hun leeromgeving traditioneel was en gaven hier vaker de voorkeur aan.

Innovatief leren en motivatie​

Tenslotte is onderzocht of aspecten van innovatief onderwijs ook verschillend samenhingen met ontwikkelingen in de motivatie en prestaties van leerlingen met verschillende achtergrondkenmerken. In het algemeen bleken de aspecten van innovatief leren niet erg sterk samen te hangen met ontwikkelingen in de motivatie en prestaties van leerlingen en resultaten lieten zowel positieve als negatieve effecten van innovatief leren zien.

Wel kon gesteld worden dat voor jongens en leerlingen met een allochtone achtergrond of een lagere sociaal-economische status minder vaak positieve relaties tussen innovatief leren en ontwikkelingen in hun motivatie en prestaties werden gevonden. Deze resultaten lijken erop te wijzen dat het voor leerkrachten op achterstandsscholen moeilijker is om aspecten van innovatief leren op succesvolle wijze in hun onderwijs op te nemen.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-07-122
Titel onderzoeksproject:  Relationship between the learning context, motivation for school, self-regulated learning and academic achievement of Dutch primary school children
Looptijd:15-03-2009 tot 31-08-2013

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. H. van der Veen Universiteit van Amsterdam, Kohnstamm Instituut h.vanderveen@uva.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. T.E. Hornstra Universiteit van Amsterdam t.e.hornstra@uva.nl

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]



Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Gerelateerd

Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
Motivatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
Zelfregulatie in een video van één minuut uitgelegd
redactie
Klassikaal mentoruur ontwikkeling studievaardigheden mbo
Wat voegt een effectief mentoruur toe?
Driehoeksgesprek tussen leerkracht, leerling en ouders
Een driehoeksgesprek: hoe bevorder je actieve deelname van ouders?
Formatieve evaluatie in het vso praktijkonderwijs
Hoe is formatieve evaluatie helpend in het vso-praktijkonderwijs?
Afstandsleren commitment en zelfsturing bij volwassenen
Is afstandsleren effectief bij laagopgeleide volwassenen?
Stage en zelfsturend leren, mbo
Hoe kan tijdens de stage zelfsturend leren bij mbo-studenten worden bevorderd, zodat het leerrendement wordt vergroot?
Hoe kunnen leerkrachten eigenaarschap versterken bo?
Hoe versterk je eigenaarschap van leerlingen in het primair onderwijs?
Verplichte deelname aan formatieve toetsen en leerprestaties mbo
Deelname aan formatieve toetsen in het mbo verplichten?
Effect woordbeoordelingen op schoolrapport in plaats van cijfers bo
Wat is het effect van woordbeoordelingen, zoals voldoende?
Effect mindsettheorie leermotivatie
Heeft kennis van mindsettheorie effect op leermotivatie?
Correcte toetsconstructie portfoliomethodiek
Hoe toets je met de portfoliomethodiek bij volwassenen?
Scaffoldingstechnieken
Toepasbaarheid van scaffoldingstechnieken bij zelfregulatievaardigheden
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beïnvloeden?
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Motivatie leerlingen po

Motivatie van jongeren

Inschrijven nieuwsbrief



motivatie
zelfregulatie

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest