Leesdidactiek slechthorende en dove leerlingen – OnderwijsBewijs

Geplaatst op 1 juni 2016

Nieuwe leesdidactiek voor dove en slechthorende leerlingen is een aangepaste methode voor begrijpend leesonderwijs in het voortgezet speciaal onderwijs. In de reguliere werkwijze van leerkrachten is er erg veel aandacht voor het verklanken van teksten en te weinig aandacht voor de inhoud en de structuur van de tekst. Terwijl met name inzicht in de tekststructuur belangrijk is voor het begrijpend lezen en daarmee ook voor de ontwikkeling van de woordenschat van dove en slechthorende leerlingen. Deze aangepaste leesdidactiek zou hun inzicht in de globale tekststructuur moeten versterken door leerlingen te leren die tekststructuren te visualiseren in de vorm van schema’s. Ze leren zo een tekst te herkennen als een historische tekst, een betogende tekst, een opsommende tekst et cetera. Op basis daarvan bouwen ze verwachtingen op over wat er globaal in zo’n type tekst staat.
Deze leerlingen praten over het algemeen ook weinig over tekstinhouden. Er is echter veel evidentie dat peerinteractie een goede manier is om inzicht en begrip te ontwikkelen. Daarom leert deze methode de leerlingen over de inhoud van de tekst te praten. De interactie over de tekst gebeurt op basis van discussievragen, die ze ook zelf leren formuleren, in aansluiting op de gevisualiseerde tekststructuur.
In een veldexperiment (met anders dan oorspronkelijk gepland één experimentschool met twee niveaugroepen en twee controlegroepen die uit drie andere vso-scholen zijn geselecteerd) is geprobeerd bewijs te vinden voor de effectiviteit van deze leesdidactiek op begrijpend lezen en de woordenschat voor dove en slechthorende leerlingen. Er is echter geen betekenisvol effect gevonden op basis van de kwantitatieve metingen.
Bij de twee experimentele groepen kon geen systematische vooruitgang op basis van de toetsen worden vastgesteld op het gebied van begrijpend lezen en woordenschat, in vergelijking met de controlegroepen. Wel hebben de leerlingen uit de experimentgroepen vaardigheden ontwikkeld bij het visualiseren van de structuur van de tekst, die ook correleren met hun tekstbegripscores en de woordenschatscores. Die visualiseringsvaardigheden beklijven nadat er een tijd geen aandacht aan is besteed. In de retentiemeting werden de correlaties met tekstbegrip en woordenschat overigens zwakker.
Volgens de onderzoekers is het uitblijven van dat kwantitatief vast te stellen effect voor een deel te verklaren door het grote verschil tussen de leerlingen in hun toegang tot het Nederlands en daarmee ook tot het geschreven Nederlands. Daardoor was de matching van de leerlingen uit de experimentgroepen en de controlegroepen problematischer dan voorzien. Met name was het onmogelijk om een goed inzicht te krijgen in de omvang van de gehoorstoornis van de verschillende leerlingen, doordat de audiologische metingen zeer uiteenlopend blijken te worden uitgevoerd en dus niet als basis konden fungeren voor de matching.
Uit het kwalitatieve onderzoek blijkt dat ruim de helft van de leerlingen en ook de docenten positief waren over de nieuwe methode, en in het bijzonder over de groepsinteractie over de teksten. De docenten uit de experimentschool gebruiken de methode nog steeds. Het ontwikkelde onderwijsmateriaal wordt mogelijk uitgegeven. Het wordt in ieder geval op korte termijn verspreid onder alle vso-scholen van Kentalis, waar dove en slechthorende leerlingen zitten.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  ODB08106
Titel onderzoeksproject:  Nieuwe leesdidactiek voor slechthorende en dove leerlingen
Looptijd:01-05-2009 tot 31-12-2012

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. J. Berenst Rijksuniversiteit Groningen j.berenst@rug.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
Drs. M. Buré Kentalis Guyotschool VSO Haren m.bure@kentalis.nl
Drs. M. Pulles Rijksuniversiteit Groningen / NHL Hogeschool Leeuwarden m.pulles@nhl.nl

Publicatie(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]











Gerelateerd

Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieën in het vmbo?
Effect klank letterkoppelingen op leesresultaten in groep 3
Aanleren van klank-letterkoppelingen in groep 2: zinvol!
Leerprincipes leren lezen en spellen
Welke leerprincipes zijn nodig voor lezen en spellen in groep 3?
Relatie lezen en spelling in groep 5
Hoe kan lezen in groep 5 effectief worden verbeterd?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
relatie technische leesvaardigheid en spelling groep 3
Welke relatie is er tussen technisch lezen en spellen in groep 3?
meerwaarde woordenschat citotoetsen
Heeft het toetsen van de woordenschat meerwaarde voor de woordenschatontwikkeling?
Leesprestaties groep 6 po 2016
Vergelijkend onderzoek leesprestaties groep 6 basisonderwijs – PIRLS 2016
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Vliegwielen begrijpend lezen po
Vliegwielen voor begrijpend lezen in het basisonderwijs
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Leesvaardigheid zaakvakken
Verbetering leesvaardigheid voor zaakvakken
Schooltaal woordenschat po
Schooltaal en woordenschat in taalonderwijs op de basisschool
Begrijpend lezen po
Ontwikkeling van begrijpend lezen in het basisonderwijs
Woordenschat leesbegrip
Rol van de woordenschat bij de ontwikkeling van begrijpend lezen
Mentale voorstellingen
Leren lezen met mentale voorstellingen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Slechthorende dove leerlingen



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.