Effectieve klassenmanagementstrategieŽn in de onderwijspraktijk

Geplaatst op 1 juni 2016

Wat levert het op als je als leerkracht bepaalde strategieën voor klassenmanagement inzet? In hoeverre verbeteren het gedrag, de motivatie of de leerprestaties van leerlingen? En hoe zit dat met hun sociaal-emotionele ontwikkeling? In een review studie analyseerden Hanke Korpershoek en haar collega’s (Gronings Instituut voor Onderzoek van Onderwijs GION, Rijksuniversiteit Groningen) 47 eerdere onderzoeken naar klassenmanagementinterventies in het primair onderwijs.
De leerprestaties van leerlingen blijken het meest gebaat bij interventies die het gedrag van de leerkracht verbeteren, bijvoorbeeld doordat deze bepaalde klassenmanagementvaardigheden aanleert. Interventies met aandacht voor het verbeteren van de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen hadden daadwerkelijk een positief effect op dat vlak.
Over het algemeen hebben klassenmanagementinterventies een positief effect op leerlingen, onafhankelijk van de precieze inhoud van de interventies. Vergelijkbare positieve effecten zijn bijvoorbeeld gevonden voor leerprestaties, leerlinggedrag en de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. De onderzoekers vonden echter géén effect op de motivatie van leerlingen.

Vijf schoolbrede programma’s voor klassenmanagement vergeleken


Ook keken de onderzoekers naar vijf schoolbrede programma’s die in meerdere studies waren onderzocht. Dit zijn programma’s waarin bijvoorbeeld op de hele school dezelfde gedragsregels worden afgesproken en/of waar extra lessen worden gegeven in ‘hoe je met elkaar omgaat’. Van de eerste vier zijn ook Nederlandse varianten op de markt:

  • Promoting Alternative Thinking Strategies (PATHS)
  • Good Behavior Game (GBG)
  • Zippy’s Friends
  • School-Wide Positive Behavior Support (SWPBS)
  • Second Step

De vijf programma’s bleken in grote lijnen even effectief te zijn, met als uitzondering het SWPBS-programma. Voor deze laatste vonden de onderzoekers nauwelijks significante effecten op leerlinguitkomsten. Verder sprong het PATHS-programma eruit, in Nederland bekend als PAD oftewel ‘Programma Alternatieve Denkstrategieën’: dit liet een groter effect zien dan de andere programma’s op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen.

Klassenmanagement ondersteunt het leren


De onderzoekers hanteren als definitie van klassenmanagement “de handelingen die leerkrachten ondernemen om een omgeving te creëren die academisch en sociaal-emotioneel leren ondersteunt en faciliteert”. Deze handelingen, of interventies, deelden de onderzoekers in in vier categorieën: 1) gericht op leerkrachtgedrag, 2) gericht op leerkracht-leerling relaties, 3) gericht op leerlinggedrag, en 4) gericht op de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen. De onderzoekers voerden hun meta-analyse uit op in totaal 54 klassenmanagementinterventies, waarvan sommige schoolbreed waren uitgevoerd en andere door individuele leerkrachten.

Handreiking voor leerkrachten


De onderzoekers maken ook een handreiking voor leerkrachten, als aanvulling op het eindrapport van de meta-analyse. In die handreiking geven ze een samenvatting van de onderzoeksresultaten, en een overzicht van de verschillende klassenmanagementstrategieën en klassenmanagementprogramma’s die van invloed zijn op leerlingen. Ook beschrijven ze een aantal voorbeelden van effectieve programma’s in Europa. Met deze handreiking kunnen leerkrachten en scholen de meest effectieve en best passende interventie voor hun klas of school kiezen.
Meer informatie via Hanke Korpershoek; zie hieronder.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-12-226
Titel onderzoeksproject:  Effective classroom management strategies for educational practice
Looptijd:12-07-2013 tot 12-07-2014

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. S. Doolaard Rijksuniversiteit Groningen s.doolaard@rug.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. G.J. Harms Rijksuniversiteit Groningen g.j.harms@rug.nl
Dr. H. Korpershoek Rijksuniversiteit Groningen h.korpershoek@rug.nl
Dr. H. de Boer Rijksuniversiteit Groningen hester.de.boer@rug.nl

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]











Gerelateerd

Orde en aandacht
Hoe krijg je als docent de aandacht van 9- tot en met 12-jarigen terug na een intermezzo tijdens een plenaire instructie?
Klasinrichting
Is de klasinrichting van invloed op leerprestaties?
Klassenmanagement
Effectieve klassenmanagementstrategieŽn in de onderwijspraktijk
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Klassenmanagement



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.