Ontwikkelingspaden voor rekenonderwijs

Geplaatst op 1 juni 2016

Rekenen, en leren rekenen, is een kwestie van aanleg én van onderwijs. Vanaf groep 2 is de invloed van het rekenonderwijs op rekenprestaties groter dan de aangeboren rekencapaciteiten van een kind. Wat Nederlandse kinderen tegenwerkt, is de wijze waarop getallen in het Nederlands worden benoemd. Deze verbanden ontdekte Iro Xenidou-Dervou in haar promotieonderzoek, dat zij op 12 januari 2015 heeft verdedigd aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Kleuters in groep 2 baseren zich bij rekenen op hun aangeboren gevoel voor hoeveelheden (nonsymbolisch benaderen van hoeveelheden). Maar vanaf groep 3, wanneer het rekenonderwijs begint, gaan zij in plaats daarvan gedrukte getallen gebruiken (symbolisch benaderen van hoeveelheden). Hiermee verklaart Xenidou-Dervou de tegenstrijdigheden in eerdere onderzoeksbevindingen en theorieën: het is niet of-of maar en-en, al naar gelang de leeftijd van het kind.

Rekenonderwijs meer bepalend dan aanleg

Het vermogen van een kind in groep 4 om symbolische hoeveelheden te verwerken, is sterk bepalend voor zijn latere rekenprestaties (gemeten met een Citotoets). Het speelt een geheel eigen rol naast werkgeheugencapaciteit, IQ of het aangeboren nonsymbolisch benaderen, vond de onderzoeker. Dit gegeven onderbouwt de veronderstelling dat ook in het geval van het symbolische benaderen van hoeveelheden, de inrichting en kwaliteit van het rekenonderwijs van groot belang kan zijn voor de rekenprestaties op latere leeftijd.

Getallen in de Nederlandse taal

Rekenen heeft een belangrijk talig aspect, waarin het Nederlands afwijkt van de meeste andere talen. In Nederland kunnen kleuters in groep 2 al wel symbolisch benaderend rekenen met ééncijferige getallen, maar hebben zij grote moeite met meercijferige getallen. Dit heeft te maken met het Nederlandse systeem voor getalbenoeming waarbij we 34 uitspreken als ‘vier-en-dertig’, terwijl de meeste talen ‘dertig-en-vier’ hanteren. Met een Nederlandstalige achtergrond is het daardoor cognitief veeleisend om bijvoorbeeld de vraag ‘Is 34 + 11 meer of minder dan 52’ te verwerken.

Vroeger starten

Engelstalige kinderen kunnen ook met tweecijferige getallen al op vijfjarige leeftijd symbolisch benaderend rekenen. Nederlandssprekende kinderen hebben op dit terrein inderdaad een achterstand, vond Iro Xenidou-Dervou in een cross-culturele studie die zij uitvoerde. Het werkgeheugen van de Nederlandse kleuters bleek overbelast door onze wijze van getalbenoeming. Hierdoor starten zij later met het symbolisch benaderend rekenen met tweecijferige getallen.
Een van de leraren van de onderzoeksscholen kon dit staven met een anekdote uit de praktijk. Zij had gehoord hoe een leerling tijdens het oplossen van een rekentaak tegen een andere leerling zei: “Doe het gewoon in het Engels, dat is gemakkelijker”. De onderzoeker doet dan ook de suggestie om het onderwijs in symbolische rekenvaardigheden in Nederland al vóór groep 3 te laten beginnen.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-07-111
Titel onderzoeksproject:  Developmental paths to proficiency and deficiency in mathematical skills
Looptijd:01-10-2009 tot 30-09-2014

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Prof. dr. E.C.D.M. van Lieshout Vrije Universiteit Amsterdam ecdm.van.lieshout@psy.vu.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
I. Xenidou-Dervou Msc Vrije Universiteit Amsterdam i.xenidou-dervou@vu.nl

Publicatie(s)

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]



Inschrijven nieuwsbrief

Inschrijven nieuwsbrief



Inschrijven nieuwsbrief

Gerelateerd

Goed leren rekenen op de basisschool: Tjipcast 005
Goed leren rekenen op de basisschool: Tjipcast 005
redactie
Rekendidactiek van docenten invloed op educatie
Wat moet een docent kennen van de rekendidactiek wil hij effectief lesgeven?
Meten en rekenvaardigheid tijd voor de toets
Geeft lange toetstijd eerlijk beeld van rekenvaardigheid?
Hoe leer je effectief automatiseren en memoriseren bij rekenen?
Hoe leer je effectief automatiseren en memoriseren bij rekenen?
Hoe stimuleer je het dagelijks gebruik van rekenen bij zmlk-leerlingen
Hoe stimuleer je het dagelijks gebruik van rekenen bij zeer moeilijk lerende kinderen?
Effect digitale of papieren rekenmethode
Digitale versus papieren methode: waneer leer je beter rekenen?
Effect van concrete materialen bij rekenonderwijs
Helpen concrete materialen bij rekenonderwijs?
Leren klokkijken van groep 3 tot 6
Hoe leer je kinderen klokkijken?
Overleggen met klasgenoten bij rekenen
Helpt overleg met klasgenoten bij het oplossen van rekenproblemen?
Effectieve instructie beta-vakken
Welke didactische strategieën helpen je bij rekenen en wiskunde?
Authentieke rekencontexten en motivatie
Authentieke rekencontext: spreekt dat aan?
Verdieping reken wiskundeonderwijs po
Naar verdieping van het reken-wiskundeonderwijs op de basisschool
Animaties rekenen po
Gebruik van animaties bij rekenen in het basisonderwijs
Verbeteren rekenvaardigheid mbo
Verbeteren van rekenvaardigheid mbo-leerlingen met een serious game
Differentiatie rekenles mbo
Differentiatie in de rekenles in het mbo
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Digitaal oefenen en ouderbetrokkenheid bij taal- en rekenprestaties in het voortgezet onderwijs
[extra-breed-algemeen-kolom2]



rekenen

 

Mis geen bijdragen

Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook Volg ons op instagram Volg ons op pinterest