Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie leerstofjaarklassensysteem is failliet! Nederlands onderwijsstelsel Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Leren zichtbaar maken Formatieve assessment Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
Differentiëren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Schoolontwikkeling
Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
Wetenschapsoriëntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris

 

Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs

Helèn de Jong

Groepsleerkracht en redactielid bij Wij-leren.nl

 

  Geplaatst op 22 oktober 2016

Jong, H. de (2016) Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs.
Geraadpleegd op 21-01-2017,
van http://wij-leren.nl/instrumenten-begeleiden-passend-onderwijs.php

 

Peter de Vries en Peter de Vries delen een passie voor Passend Onderwijs! Voor het eerst hebben zij hun expertise gebundeld door samen een boek te schrijven. Het resultaat mag er zijn: een boek vol stevig onderbouwde instrumenten voor de praktijk van alledag. Om Passend Onderwijs zo goed mogelijk vorm te geven.

Meer dan zeventig praktische documenten voor:

  • leraren;
  • intern begeleiders;
  • ambulant begeleiders;
  • onderwijsassistenten;
  • coaches;
  • onderwijsadviseurs.

Elk instrument is voorzien van een toelichting en een gebruikersinstructie om het zo goed mogelijk in te zetten. Bij het boek hoort een speciale website waar de instrumenten kunnen worden gedownload na invoering van de speciale code uit het boek.

Hoofdstuk 1 Het begeleiden van leerlingen

‘Teachers need to provide opportunities for students to be involved’  (Hattie, 2012).

Praten over leerlingen is in de praktijk makkelijker dan praten met leerlingen. Fielding (2001) houdt een krachtig pleidooi voor radicaal democratisch onderwijs. Hij beschrijft vijf rollen voor de leerling:

  • de leerling als databron;
  • de leerling als gesprekspartner;
  • de leerling als onderzoekspartner;
  • de leerling als kennisontwikkelaar;
  • de leerling als medevormgever.

Dit zijn de documenten voor leerlinggesprekken:

  • gesprek voeren met een leerling;
  • plan maken met een leerling;
  • uitcheckschaal: reflecteren op de dag of week;
  • de 5 G’s (gebeurtenis, gevoelens, gedachten, gedrag, gevolgen): reflecteren met een leerling;
  • evalueren met leerlingen;
  • functioneringsgesprek met een leerling;
  • portfoliogesprek met een leerling.

Hoofdstuk 2 Begeleiden in Passend Onderwijs

‘Passend onderwijs gaat in beginsel om het insluiten van leerlingen in plaats van het uitsluiten van leerlingen’ (Van Meersbergen & De Vries, 2013).

Plaatsing van leerlingen met een beperking binnen een reguliere school is vanzelfsprekend. In de praktijk werken leraren hard om passend onderwijs binnen de school mogelijk te maken.

Op schoolniveau kan gekeken worden of de voorwaarden voor passend onderwijs binnen de school gerealiseerd zijn met de checklist voorwaarden passend onderwijs binnen de school.

Op lerarenniveau kan door middel van vragenlijsten een indruk gekregen worden van het draagvlak, de competenties, de visie en houding ten opzichte van passend onderwijs.

Een gunstige start kan gemaakt worden met de formulieren:

  • leerling met beperking;
  • kennismaken met ouders van leerling met beperking.

De overige instrumenten zijn gericht op de praktijk van passend onderwijs:

  • arrangement beschrijven;
  • ontwikkeling volgen van leerling met beperking;
  • beslisschema onderwijs afstemmen op leerling met beperking;
  • activiteitenmatrix;
  • participatieplan.

Hoofdstuk 3 Begeleiden in samenwerken met ouders

‘Iedere leerling heeft recht op een goede samenwerking tussen school en ouders’ (De Vries & De Vries, 2016).

Het concept Ouderbetrokkenheid 3.0 vormt de basis van de instrumenten in dit hoofdstuk. School en ouders werken samen op basis van:

  1. gelijkwaardigheid;
  2. gezamenlijke verantwoordelijkheid;
  3. verantwoordelijkheid voor elkaar.

Ouders en school werken samen in het belang van het kind met de volgende formats:

  • format startgesprek met leerling en ouders;
  • observeren startgesprek;
  • do’s en don’ts startgesprek;
  • format communicatieplan op maat;
  • format nieuwjaarsreceptie in september;
  • format creëren van buddy’s tussen ouders.

Bij de don’ts keren auteurs zich tegen vragenlijsten die ouders vooraf in moeten vullen. Het startgesprek is dan niet meer gelijkwaardig, want één van beide partijen bepaalt de agenda. Ook bij het ouder-vertel-maar-gesprek is de agenda al vooraf door de school bepaald: de ouder moet vooral vertellen.

Andere vragenlijsten zijn handig om ouders gerichte vragen te kunnen stellen:

  • oudervragenlijst zicht op eigen kind;
  • aandachtspunten communiceren met ouders;
  • oudervragenlijst Sociaal Emotionele Ontwikkeling;
  • de behoeften van de leerling in kaart.

Hoofdstuk 4 Begeleiden van leraren

When you don’t get them in their potential, it’s your fault! Royston Maldoom.

De leraar doet ertoe, dat is een belangrijk principe van handelingsgericht werken. Om feedback te kunnen genereren op leerkrachtcompetenties zijn de volgende observatie-instrumenten opgenomen:

  • observeren van leerkrachtcompetenties;
  • observeren van effectief onderwijsgedrag;
  • observeren van management en instructie;
  • observeren van effectieve leertijd;
  • checklist klassenmanagement en zelfstandig werken;
  • observeren van feedback;
  • kijkwijzer activerende directe instructie.

Door het werken met groepsplannen binnen veel scholen worden er vaker groepsbesprekingen gehouden. Met deze lijst wordt voorkomen dat een groepsbespreking bestaat uit een grote hoeveelheid heel erg korte leerlingbesprekingen:

  • groepsbespreking leraar en (interne) begeleider;
  • intervisie leerlingbespreking.

Met de incidentmethode kan collegiale uitwisseling georganiseerd en gestructureerd worden. Alle deelnemers worden actief betrokken bij werkproblemen. Een fasenindeling kan gebruikt worden als placemat tijdens het gesprek.

Overige formulieren voor de leraar:

  • aanmelden voor leerlingbespreking;
  • overdrachtsformulier;
  • kernvragen evalueren groepsplan;
  • competenties van de leraar of begeleider die werkt met jonge kinderen.

Hoofdstuk 5 Begeleiden van complex gedrag

‘Unique classroom and individual child characteristics make it unadvisable to create a step-by-step protocol of specific treatment parameters.’ (Shriver & Allen, 1996).

In dit hoofdstuk maar liefst 20 formulieren over:

  • de analyse van complex gedrag;
  • preventie & Sociaal Emotioneel leren;
  • competenties leraren;
  • interventies bij complex gedrag.

Al deze instrumenten zijn ontwikkeld op basis van vier verschillende fundamenten:

  • ecologische pedagogiek (Mönks, 2015): het gedrag als resultante van leerlingkenmerken en omgevingsinvloeden;
  • handelingsgericht werken (Pameijer & Van Beukering, 2009): wat heeft deze leerling nodig? tegenover de vraag: wat heeft deze leerling?;
  • de preventiepiramide (Deklerck, 2011): hoe kunnen we gedragsproblemen vóór zijn;
  • passend onderwijs.

Voor het observeren en signaleren (niet diagnosticeren!) van internaliserende en externaliserende gedragsproblemen en stoornissen zijn de volgende checklists opgenomen:

  • observeren van sociale angst;
  • checklist depressieve leerlingen;
  • observeren faalangst;
  • signaleren van hechtingsproblemen.

Hoofdstuk 6 Begeleiden bij schoolontwikkeling

‘Verandering is de enige constante in het leven’ (Heraclites).

In nauwe afstemming met en in opdracht van het management worden verbetertrajecten, innovatie en schoolontwikkeling vaak aangestuurd door interne begeleiders.

In dit hoofdstuk drie modellen en een matrix om planmatig en doeltreffend om te gaan met schoolontwikkeling.

Model van Knoster: begeleiden van schoolontwikkeling in vijf bouwstenen om succesvolle en duurzame veranderingen tot stand te brengen:

  • visie: past deze nieuwe stap in de visie van de school;
  • urgentie: wat is de noodzaak van deze verandering, top-down of bottom-up;
  • plan: wat is het doel en tijdspad;
  • middelen: materialen, budget, trainingen;
  • competenties: welke kennis en vaardigheden hebben leraren nodig voor deze verandering.

OP PAD (PATH) staat voor Planning Alternative Tomorrows with Hope. Hiermee maakt het team toekomstplannen.

Het model ‘De zes huizen’ ziet veranderingen in de eerste plaats als het realiseren van wensen. De zes werkgebieden worden gesymboliseerd door zes huizen:

  • een café waar je in contact komt met je diepste gevoelens;
  • een kerk waar je contact maakt met je wensen;
  • een school waar je zelfvertrouwen leert;
  • een kantoor waar je verbindingen legt;
  • een raadhuis waar je na overleg beslissingen neemt;
  • een werkplaats waar je het werk doet;
  • opnieuw een café om het succes te vieren.

Ten slotte  dient de RACSIT-matrix om taken en rollen inzichtelijk te maken.

Hoofdstuk 7 Begeleiden bij externe ondersteuning

Interne begeleiders en zorgcoördinatoren hebben een grote rol in het verbinden van de interne en externe zorgstructuur. Daadwerkelijke samenwerking met ouders en derden is belangrijk!

De checklist start van het schooljaar kan hier helpend zijn. Alle vragen die met ‘nee’ beantwoord worden, verlangen een actie.

Verder zijn er de checklist goed organiseren van (jeugd)zorg in communicatie met ouders en de checklist ouderbetrokkenheid en zorg.

Recensie

Dit boek verdient een plekje in elke school op de plank van de interne begeleider. Deze kan de formulieren gemakkelijk digitaal aanreiken aan leraren. Auteurs hebben het onderwijsveld een grote dienst bewezen door zoveel formats en checklists te bundelen.

Het idee van een nieuwjaarsreceptie in september is een prachtige interventie. Zo kun je een band tussen ouders smeden. Kinderen en jongeren hebben recht op een community! Het format voor de uitnodiging staat kant en klaar op de site.

Een tip voor de uitgever wat betreft de uitvoering. Na één keer lezen liggen de bladzijden van twee hoofdstukken bij mijn exemplaar los.

De nieuwste inzichten rondom Ouderbetrokkenheid 3.0, het samenwerken op basis van gelijkwaardigheid en verantwoordelijkheid zijn mooi vormgegeven. Wat mij betreft zetten De Vries & De Vries deze samenwerking voort. Het smaakt naar meer.

 

N.a.v. Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs, Peter de Vries & Peter de Vries, ISBN 9789491269127, 327 blz. Perspectief uitgevers Utrecht € 39,90. Het boek is te bestellen via

Jong, H. de (2016) Instrumenten voor begeleiden in passend onderwijs.
Geraadpleegd op 21-01-2017,
van http://wij-leren.nl/instrumenten-begeleiden-passend-onderwijs.php

Gerelateerd

Verkorte opleiding voor de intern begeleider
Verkorte opleiding voor de intern begeleider
Leer leerlingenzorg optimaal vormgeven
Studiecentrum B&O 
Passend onderwijs
Passend onderwijs op een basisschool - ondersteuningsplicht
Arja Kerpel
Zorg voor het kind
Zorg voor het kind: passend onderwijs - onderwijsbehoeften
Arja Kerpel
Leerkracht en Passend Onderwijs
Zorgen voor of zorgen over passend onderwijs?
Kees van Overveld
Intern begeleider
De positie van leerkrachten in passend onderwijs
Albert de Boer
Ik ben toch té gek!
Ik ben toch té gek! - Een positieve kijk op Passend Onderwijs
Arja Kerpel

Vroegtijdig verwijzen
Zijn leerlingen die op jongere leeftijd naar speciaal basisonderwijs (sbao) of speciaal onderwijs (so) worden verwezen succes...
Welwillend tegenover zorgleerlingen
Ouders welwillend tegenover ‘zorgleerlingen’ in de klas
Bureaucratie leerlingenzorg
Verschillen in bureaucratie rond leerlingenzorg
Interventies adhd
Doen wat werkt: interventies in de klas voor kinderen met symptomen van ADHD
Taakspel vso cluster 4
Taakspel in het voortgezet speciaal onderwijs cluster 4
Prestaties loopbanen zorgleerlingen
Prestaties en loopbanen van zorgleerlingen
Onderwijs-ouderbetrokkenheid
Onderwijs op maat en ouderbetrokkenheid
Keuzevrijheid
Keuzevrijheid van ouders bij het onderwijs voor kinderen met beperkingen
Competentie leraren po gedrag
Gedragsproblemen in de basisschool en competenties van leraren
Zorgstructuren po/vo
Vernieuwing zorgstructuren in primair en voortgezet onderwijs
Groei gedragsproblemen
Groei aantal leerlingen gedragproblemen; vergelijkend onderzoek Nederland-Vlaanderen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

NOT 2017

Reviews ontwikkelingsmateriaal

Instrumenten passend onderwijs



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.