Algemeen
Ontwikkelend bewegen Contextuele leerlingbegeleiding Contextuele benadering Ervaringsreconstructie Hyperfocus Genderstereotypering Luisteren naar jongeren Pubers begrijpen Leerlingen leren kennen Seksuele diversiteit Luister je wel naar mŪj? Mindfulness oefeningen Mindfulness uitleg Mindfulness ineffectief Ontwikkeling jonge kind Tweelingen Ontwikkelingspsychologie Overprikkeld Puberbrein binnenstebuiten Sociale pubers Talent binnenstebuiten Temperamentvolle kinderen Meisjes risicomijdend? Meer ruimte vrij spel Wegwijs in hooggevoeligheid Wiebelen en friemelen in de klas Zorg voor het kind
Intelligentie
Excellentie bevorderen Intelligentie Structuur Test IQ-test beelddenkers IQ onderzoek RAKIT-2 intelligentietest WISC-III of RAKIT-2? Intelligentiekloof
Onderwijskwaliteit
Excelleren Intrinsieke motivatie
Sociaal
Sociale ontwikkeling Aanraken van kinderen Counseling vervolggesprek Sociaal klimaat po Relatie leerling-leraar Luisteren naar leerlingen Korte counseling Weerbaarheid in gymles Samenstelling klas SEL Inzicht in gevoelens Inzicht in anderen Sociaal emotionele vaardigheden Sociaal? Vaardig! Sociogram Groepsdynamiek Spelontwikkeling Toetsing anti pestprogramma Falen en succes Weerbaar maken
Executieve functies
Creativiteitsontwikkeling
Leren
Flexibel puberbrein 21st century skills Zelfregulering po/vo Buitenschools leren De lerende mens Denken in beelden Digitale feedback Digitale feedback 2 Zelfreflectie Effect huiswerk Zelfregulerend leren Positieve feedback Feedback op emotie Handboek leren leren Hoe kinderen leren Huiswerkbegeleiding Informeel leren Intrinsieke motivatie Nurture of nature Onderwijs en leren Leerhouding als basis Acht dimensies Leren denken Manier van leren moet kloppen Huiswerk maken Onderzoekend leren Fysieke activiteit en leerprestaties Ontwikkeling hersenen Motivatie zelfregulering studenten Optimalisering 3R studiestrategie Zelfgestuurd leren Leren met zelftoetsen Binnen- en buitenschools Beoordeling eigen leren Studeren adolescenten
Jonge kind
Ontwikkeling peuter Ontwikkeling kleuter Peuters begeleiden spel Beginnende geletterdheid
Onderwijssysteem
Psychiatrisch onderwijsmodel Zittenblijven of versnellen
Hoogbegaafdheid
Misverstanden hoogbegaafdheid Onderpresteren Begaafde onderpresteerders Begeleiding hoogbegaafden Beleid hoogbegaafdheid Uitdagend onderwijs Bevorderen intelligentie Chronisch onderpresteren Differentiatie Hoogbegaafd met stoornis Slimme kleuters Metacognitie VWO leerlingen Onderpresteerders Gevoelig hoogbegaafd Identificatie excellente leerling Motivationele differentiatie Invloed leeromgeving vo Verrijkingsprogramma Hoogbegaafdheid Klas overslaan Top down denken Misdiagnose van hoogbegaafden Omgaan met excellentie po Onderpresteren Passend onderwijs voor begaafden Voorspellen excellentie Extra zorgvraag Studiemotivatie VWO plus Creatief begaafd Vakspecifiek verrijken Compacten en verrijken Visies op begaafdheid
Jonge kind
Kleuters en spel
Motivatie
Autonomie counseling Motivatie MBO Drijfveren voor leren Cijfers geven Transformeren Interne sturing Autonomie en motivatie Autonome motivatie Motivatie meten Motivatie door feedback Hakken in het zand StrategieŽn voor zelfregulering Zelf gereguleerd leren
Beroepsonderwijs
Motivatie schoolprestaties
Problemen
Aanpak probleemjongeren Achterstand autochtone doelgroepleerlingen Hechting en adoptie Kind en delict Autonomie allochtone leerlingen Bodemloos bestaan Concentratieproblemen Depressie en zelfmoord Psychiatrische diagnose Scheiding ouders Examenvrees Bureau Halt Hechtingsstoornissen Het lukt toch niet... Lage verwerkingssnelheid Integratie vluchtelingen Gezonde leefstijl Prestaties en etniciteit Motivatie leerlingen po Omgaan met agressie Vluchtelingenkinderen Onveilige hechting Prestaties loopbanen Prestaties loopbanen zorgleerlingen Verwende kinderen Spijbelen Kinderrechter Thuiszitten leerplichtige leerlingen Getraumatiseerde kinderen Vluchtelingen begeleiding
Passend onderwijs
Indicatiestelling Verschillen tussen leerlingen Leerlingstromen bo-sbo Op zoek naar...

 

Flexibel Puberbrein en selectieve motivatie

Yvonne van Sark

Adviseur, partner en auteur bij YoungWorks

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

Van Sark, Y. (2015) Flexibel Puberbrein.
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/puberbrein-flexibel.php

Ontwikkelingen in het puberbrein staan al een paar jaar enorm in de belangstelling. Lange tijd werd in artikelen hierover ingezoomd op de onvolgroeide frontaalkwab. Eveline Crone’s tweede boek ‘Het sociale brein van de puber’ laat zien dat het genuanceerder ligt. De frontaalkwab blijkt niet zozeer onvolgroeid alswel grillig. 

Geen onrijpe frontaalkwab

In september 2012 verscheen in het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Nature een wetenschappelijk artikel van haar en de Amerikaanse hoogleraar Ronald Dahl:

Understanding adolescence as a period of social-affective engagement and goal flexibility.

Crone en Dahl analyseerden in dit artikel de uitkomsten van 150 verschillende fMRI-studies die zijn uitgevoerd tussen 2001 en 2011.

Op basis hiervan concluderen ze dat de verklaring van een ongerijpte frontaalkwab te simplistisch is. In diverse onderzoeken functioneert het cognitieve controlegebied (een verzamelterm van neuro-cognitieve processen die belangrijk zijn om korte en langetermijndoelen te bereiken) van jongeren namelijk heel goed. De crux is dat met name de frontaalkwab bij jongeren veel flexibeler is dan wetenschappers tot nu toe dachten. Het hangt namelijk van de context en de motivatie van de jongere zelf af hoe het brein reageert.

Je kunt hierbij denken aan factoren als:

  • de aanwezigheid van peers;
  • de instructie van een taak;
  • het nut en belang dat het uitvoeren van de taak voor een jongere heeft.

Bij standaard cognitieve testjes, waarmee vooral kennis wordt getest, is de frontaalkwab bijvoorbeeld niet erg actief. Maar geef je jongeren een taak die ze nuttig vinden of waarvan ze denken dat het hen sociaal aanzien geeft, dan is die frontaalkwab wel degelijk actief betrokken. Ook maakt het uit of de taak in kwestie al dan niet emoties oproept. Jongeren reageren sterker dan volwassenen wanneer emoties in het spel zijn, danwel als sociale relaties op het spel staan, zoals bij sociale beoordeling en uitsluiting het geval is.

De opmerkelijke uitkomsten werden in de Volkskrant van 24 augustus 2012 als volgt uitgelegd:

“Pubers die zeggen dat ze hun huiswerk niet kunnen plannen en hun kamer niet kunnen opruimen, omdat ze nu eenmaal een ‘puberbrein’ hebben dat tot zulke dingen niet in staat is, kunnen dat excuus niet meer aanvoeren. Als ze er het nut van inzien, kan hun brein het prima aan.”

Meta-analyse

Het Nature-artikel bevat een interessante illustratie waarin zichtbaar wordt in welke hersendelen de gemeten activiteit toeneemt tijdens de adolescentie, wat betekent dat dat hersendeel meer betrokken is als de jongere ouder wordt, en in welke hersendelen deze gemeten activiteit juist afneemt met de leeftijd. Ook benoemen zij op sommige plekken ‘adolescent transition’, wat betekent dat adolescenten informatie soms zodanig anders verwerken dan kinderen of volwassenen, dat er geen vergelijking in de tijd te maken valt.

Onderstaande illustratie uit het Nature-artikel toont hoe hersenactiviteit toe- of afneemt bij verschillende soorten taken; van werkgeheugen tot risico’s nemen of sociaal redeneren. Volgens Dahl en Crone hebben wetenschappers recent ook een Social Brain Network ontdekt, een netwerk van verschillende breindelen waaronder de mediale frontaalkwab en de tempopariëtale kwab.

 
 
Figuur 1 | Meta-analysis of functional MRI studies in adolescents.

Onthutsend?

In Nederland werd nogal heftig gereageerd op deze nieuwe inzichten. Een journalist van het Reformatorisch Dagblad (15 september 2012) noemde de uitkomsten destijds bijvoorbeeld ‘onthutsend, de omgekeerde boodschap van een paar jaar eerder’. Wat mij betreft leidt deze bijna anti-wetenschappelijke houding nergens toe.

Volgens mij geeft het artikel juist weer hoe ontzettend nieuw en interessant het hersenwetenschappelijk onderzoek op dit moment is en hoeveel we daar de komende jaren nog over gaan en willen leren. Daarbij zal het ene inzicht de volgende vraag weer genereren. Dahl en Crone concluderen zelf bijvoorbeeld dat een beter begrip nodig is van het effect van testosteron en andere hormonen op gedrag en functioneren van de hersenen tijdens de adolescentie.

Crone geeft in de Volkskrant aan dat ze zelf al langer vond dat het een ‘beetje simplistisch’ was. Ook ons viel het al regelmatig op hoe het hebben van een puberbrein soms bijna als excuus wordt ingezet. Door jongeren zelf, maar zeker ook door ouders of docenten. Dat kunnen ze toch niet, met hun onvolgroeide frontaalkwab? In die zin is dit onderzoek een mooie nuance.

Talent in ontwikkeling

De flexibiliteit van de frontaalkwab is nuttig, aldus de onderzoekers. Jongeren kunnen snel schakelen tussen informatie en trends en pikken allerlei nieuwe dingen snel op. Dit wordt ook wel verklaard doordat de ‘paden’, ofwel neurale verbindingen, in hun brein nog minder geplaveid zijn dan bij volwassenen.

De ‘long range connectivity’ (de snelwegen in de hersenen) is nog in aanleg waardoor de hersenen minder vanuit automatismen reageren. Hierdoor vertonen pubers een variëteit aan uitkomsten, soms betere prestaties en soms slechtere prestaties. Maar zo concluderen Dahl en Crone ook, de adolescentie is de ideale ontwikkelingsperiode “to sculp the final connectivity patterns”. Een boodschap die goed aansluit bij ons recente boek 'Over de top' (www.overdetop.nl), waarin we betogen hoe belangrijk het is dat jongeren hun talenten leren ontdekken en bovenal ontwikkelen.

Verder is het mooi hoe dit onderzoek de aandacht verlegt van louter biologie naar de context om jongeren heen en de almaar intrigerende vraag hoe ze gemotiveerd raken.

"Jongeren zijn niet lui, ze zijn selectief gemotiveerd." 

Hun brein is niet zozeer onaf; het is een creatieve innovatie- en leermachine met alle emotionele circuits gericht op nieuwe ervaringen en het aftasten van sociale contacten.

N.B.
In de zomer van 2013 verscheen een herziene uitgave van het boek Puberbrein Binnenstebuiten, waarin deze nieuwe inzichten uit hersenonderzoek zijn verwerkt. 

Van Sark, Y. (2015) Flexibel Puberbrein.
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/puberbrein-flexibel.php

Gerelateerd

Leren zichtbaar maken de grondslag
Leren zichtbaar maken de grondslag
Den Haag
Bazalt 
Motiveer uw leerlingen!
Motiveer uw leerlingen!
Werken aan motivatie in het voortgezet onderwijs
Medilex Onderwijs 
Learning bites: effectief leren
Learning bites: effectief leren
Renske Roet gaat in op effectief leren. Wat is micro learning?
Eduseries 
Onderzoekend leren als gewoon de kern
Onderzoekend leren als gewoon de kern
Weg met de eenzijdige focus op leeropbrengsten
De lerende school 
Hoe kinderen leren
Hoe kinderen leren: intelligentie - leerprocessen
Arja Kerpel
Ontwikkelingspsychologie
Ontwikkelingspsychologie - psychologische ontwikkeling kinderen
Arja Kerpel
Ontwikkeling hersenen
Ontwikkeling hersenen
Sieneke Goorhuis
Mindmap maken
Mindmap maken - systeemdenken in de klas
Jan Jutten
Differentiatie zelfregulatie (1)
Beter differentiŽren dankzij zelfgereguleerd differentiŽren
Michel Verdoorn
Huiswerk maken
Motiveren: Ga je je huiswerk ook echt maken?
Dirk van der Wulp
Excellentie bevorderen
Iedereen kan ergens heel goed in worden
Yvonne van Sark
Creativiteit bevorderen
Creativiteit in je klas
Dick van der Wateren
Cognitieve balans
Cognitieve balans: wat is het en hoe kan het onderwijs erop inspelen?
redactie
Intrinsieke motivatie
Hoe help je leerlingen om gemotiveerd te raken? Ė 10 praktische inzichten voor onderwijsprofessionals
Yvonne van Sark
Complimenten en belonen
Werkt Schoolwide Positive Behaviour Support op VO scholen?
Marjoke Hinnen
Pubers begrijpen
De puberijsberg en de warme leraar - Jongeren beter begrijpen
Ingrid van Essen
Hakken in het zand
Hakken in het zand. Niet touwtrekken met pubers
Ivo Mijland
Digitale dementie
Digitale dementie - Manfred Spitzer
Machiel Karels
Puberbrein binnenstebuiten
Puberbrein binnenstebuiten
HelŤn de Jong
Talent binnenstebuiten
Talent binnenstebuiten - daag jongeren uit met hun talenten aan de slag te gaan
HelŤn de Jong
Pubermania
Pubermania - Inspirerend opvoeden
HelŤn de Jong
Pittige pubers
Pittige pubers - Opvoeden van je puber met ADHD of autisme
Marleen Legemaat
Digitale media en kinderhersenen
Digitale media en kinderhersenen
Ewald Vervaet

Motivatie MBO
Met welke didactische strategieŽn kunnen docenten de motivatie en leergierigheid bij mbo-studenten positief beÔnvloeden?
Cijfers geven
Welk effect heeft cijfers geven op de motivatie?
Leerstijlen
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen...
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beÔnvloeden?
Games voor leerlingen met concentratieproblemen
Helpt afwisseling van quizvragen met games leerlingen met gedrags- en concentratieproblemen om hun leerrendement te verhogen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieŽn voor het verbeteren van begrijpend lezen van zwakke lezers in het vmbo?
Motivatie pro-leerlingen
Wat is de relatie tussen rekeninterventies en motivatie bij pro-leerlingen?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Tweelingen
Wat is beter voor tweelingen: in verschillende klassen of bij elkaar?
StrategieŽn voor zelfregulering
Hoe kunnen leerlingen de regie over hun eigen leerproces voeren?
Jonge kinderen en tabletgebruik
Is het wenselijk om tabletgebruik door jonge kinderen af te stemmen op hun lichamelijke kenmerken of ontwikkeling?
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
Falen en succes
Van faalervaring naar leerervaring: Zijn reacties van leerlingen op lage cijfers te beÔnvloeden?
Opdrachtgestuurd leren
Differentiatie in de klas middels opdrachtgestuurd leren
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
IMPROVE methode metadenken
De metadenkende leerling: effecten van de IMPROVE-methode
Optimalisering 3R studiestrategie
Optimalisering 3R-studiestrategie
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Bevorderen intelligentie
Bevorderen van de ontwikkeling van intelligentie in de bovenbouw van de basisschool
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Wiskundige denktactiviteit
Wiskundige denkactiviteit in wiskunde op havo en vwo
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Flexibel puberbrein



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.