Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Nederlands onderwijsstelsel Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Leren zichtbaar maken Formatieve assessment Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
Differentiëren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
Wetenschapsoriëntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris

 

10 vragen bij opbrengstgericht werken

Machiel Karels

Projectleider wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij De lerende school

  

machiel@delerendeschool.nl

  Geplaatst op 1 juni 2014

Karels, M. (2014). 10 vragen bij opbrengstgericht werken.
Geraadpleegd op 21-02-2017,
van http://wij-leren.nl/10-vragen-opbrengstgericht-werken.php

Afrekencultuur

Opbrengstgericht werken is aardig in zwang. Scholen de maat nemen op basis van harde meetbare resultaten lijkt de nieuwe standaard. Het is echter de vraag of dit wel zo'n goed idee is. Daarom in dit artikel 10 nuchtere vragen bij de opbrengstgerichte afrekencultuur.

Dit artikel is deel 1 in een drieluik. Binnenkort verschijnt deel 2 met vragen over de administratieve last en deel 3 met vragen over professionele vrijheid. Wil je ze niet missen? Schrijf dan in voor de maandelijkse nieuwsbrief.

1. Is het bewezen?

Van opbrengstgericht werken en de afrekencultuur is vooral bewezen dat het niet werkt. In het buitenland komt men daarom inmiddels terug van de eenzijdige focus op opbrengsten. Zelfs prominente (voormalige) voorstanders als Diane Ravitch zijn afgehaakt en verkondigen nu dat zo'n eenzijdige focus leidt tot 'teaching to the test'. 

Diana Ravitch geeft aan dat met het opbrengstgerichte werken het Noord-Amerikaanse basis- en voortgezet onderwijs te gronde is gericht. Ze spreekt over "de dood van het Amerikaanse onderwijssysteem". Alleen met een breed, op vorming gericht curriculum zou het volgens haar weer tot leven kunnen komen.

Voor de liefhebbers van 'evidence based' is het bovenstaande waarschijnlijk belangrijke informatie. Als opbrengstgericht werken elders bewezen niet werkt, waarom zou je het dan doen?

Initiatiefwetsvoorstel SGP, D66 EN CDA hekelt opbrengstgericht werken

SGP, D66 en CDA dienen binnenkort een voorstel in voor wetswijziging en schrijven over opbrengstgericht werken het volgende:

"De onderwijsinspectie moet zich weer beperken tot de deugdelijkheidseisen waarop zij scholen wettelijk moet controleren. Met eigen ideeën over bijvoorbeeld opbrengstgericht werken moet de inspectie scholen niet lastig vallen."

"In 2007 heeft het kabinet opbrengstgericht werken op de kaart gezet.  Dit model is als onderwijskundige opvatting omarmd, maar is in kort tijd als algemeen geldend en wetenschappelijk ‘bewezen effectief’ ten tonele gevoerd. Toch zijn fundamentele vragen te plaatsen bij de wenselijkheid en haalbaarheid van datagestuurd onderwijs. 

Het onderzoek in opdracht van het ministerie geeft aan dat de wens van het ministerie helder is, maar plaatst juist een waarschuwende noot ten aanzien van de haalbaarheid. Desondanks heeft deze didactische visie ingang gevonden in actieplannen en akkoorden.  

Ook de inspectie kende in haar jaarwerkplan 2013 een prominente plaats toe aan de vraag of scholen voldoende opbrengstgericht werken. Daarbij is duidelijk sprake van een normerend karakter: “Instellingen die onvoldoende opbrengstgericht werken, spreekt de inspectie hierop aan.”  

De wetgever daarentegen heeft met het invoeren van leerresultaten als deugdelijkheidseis de wijze waarop resultaten bereikt worden juist vrij willen laten. In de wet waren daarover al geen eisen opgenomen, maar met deze wetswijziging is die vrijheid nog benadrukt. Het verplicht formuleren van doelen in de vorm van Citoscores is daarmee strijdig. Met dit actieve beleid lijkt daarom in feite sprake van een onderwijsvernieuwing."

Bron: Samenvatting advies initiatiefwetsvoorstel over onderwijstoezicht

2. Is het betrouwbaar?

Cito geeft in haar handleidingen bij de toetsen aan dat de betrouwbaarheid van een enkele score 70% is. Dus een losse toetsafname heeft een onbetrouwbaarheidspercentage van 30%. Hoe vaker je toetst, hoe hoger natuurlijk de betrouwbaarheid van de gemiddelde afnamen. Maar voor de korte termijn is het focussen op daling en stijging dus een hachelijke onderneming.

En dan hebben we het nog niet eens over de recente aanpassingen van de normeringen door Cito. De normeringen met terugwerkende kracht van enkele jaren corrigeren, wekt niet echt een betrouwbare indruk. Maar dat is een verhaal apart.

"Voor de korte termijn is een focus op daling en stijging een hachelijke onderneming"

3. Is er een wettelijke basis?

In de wet staan eisen waaraan een school moet voldoen om bekostiging te krijgen. Daar staat opbrengstgericht werken niet bij. De onderwijsinspectie heeft naast het beoordelen van die wettelijke eisen ook een stimulerende taak. En binnen die stimulerende taak heeft zij als visie dat opbrengstgericht werken een goed idee is. Vanwege de verwarring over de beoordelende en de stimulerende taak van de inspectie denken velen dat opbrengstgericht werken verplicht is.

Overigens vraagt de onderwijsinspectie van slechts vijf momenten in de schoolloopbaan de toetsresultaten. Alleen daar op focussen zou de toetsdruk aanmerkelijk lager maken.

4. Is het inspirerend?

Deze vraag zal iedere onderwijsgevende voor zichzelf moeten beantwoorden. Waarom heb je voor het onderwijs gekozen? Wat vind je zo boeiend aan het onderwijs? Wat maakt dat je met plezier naar je werk gaat? Wat maakt dat je aan het einde van de week met een tevreden gevoel het weekend in gaat?

5. Doet het recht aan de kinderen?

Onderwijs is méér dan rekenen, taal en lezen. Met deze vakken hebben we alle mogelijkheden en de persoonlijkheid van het kind echt niet beeld. We kennen toch allemaal de lijstjes met vaardigheden die Cito niet toetst? Kinderen gaan met name naar school voor het ontwikkelen van hun creativiteit, kritisch denken, inlevingsvermogen, zelfstandigheid, verantwoordelijkheid, betrouwbaarheid etc. etc. Is dat niet juist waar het in het onderwijs vooral om draait?

"In het onderwijs draait het vooral om de dingen die niet te toetsen zijn"

Vaardigheden die Cito niet toetstVaardigheden die Cito niet toetst

Accuratesse
Behoedzaamheid
Bescheidenheid
Betrouwbaarheid
Creativiteit
Daadkracht
Discipline
Doorzettingsvermogen
Flexibiliteit
Geduld
Humor
Inlevingsvermogen
Kritisch denken
Leiderschap
Mededogen
Moed
Moreel besef
Motivatie
Nieuwsgierigheid
Samenwerking
Veerkracht
Verantwoordelijkheid
Verbazing
Verdraagzaamheid
Zelfstandigheid
Zelfsturing

6. Doet het recht aan de leerkracht?

Je zult maar leerkracht zijn met een passie voor bijvoorbeeld de zaakvakken. Je vindt het heerlijk om de kinderen middels 'belevingslessen' in te leiden in de wondere wereld van bijvoorbeeld de biologie, natuurkunde of sterrenkunde. De kinderen vinden het geweldig. Maar je ziet ook het sombere gezicht van je directie al voor je, wijzend op de tabelletjes uit het LVS. Om nog maar niet te spreken van de collega's die met wat creatieve 'teaching to the test'-kunstjes de toetsresultaten in de groep vóór jou omhoog krikken.

7. Doet het recht aan de school?

Dat ligt er natuurlijk aan wat het doel van je school is. Beloof je de ouders hoge resultaten en snelle vooruitgang op de Cito toetsen, dan is er geen probleem. Maar heb je als schoolteam de visie "Wij zien het kind in de totale ontwikkeling", dan gaat er wat mis. Dan doet de ratrace van eenzijdige focus op meetbaarheid, toetsgekte en rankingslijsten geen recht aan jullie mooie principes en beloften.

8. Doet het recht aan de ouders?

Dit is een lastige vraag. Want veel ouders zijn inmiddels ook besmet met het denken vanuit economische belangen en resultaten. Veel ouders laten zich gek maken door aanbieders van toetsoefenprogramma's. Alsof hun kinderen zich beter ontwikkelen als ze hogere scores halen op de toetsen. 

Toch zijn er genoeg ouders die een school willen waar hun kind gekénd wordt. Een school waar hun kind zich breed ontwikkelt en optimaal ontplooit. 

9. Is het efficiënt?

Vanuit onder andere het Rijnlands denken heb je een goede missie en visie nodig om iets zinnigs te kunnen zeggen over de efficiëntie. En daar gaan we als maatschappij collectief de mist in. We willen allemaal kinderen met kennis, vaardigheden en een stevige persoonlijke ontwikkeling maar focussen vervolgens op een beperkt gebied, aangevoerd vanuit onze overheid.

Los van het bovenstaande kun je voor jezelf de vragen stellen: Heb je het idee dat je nu efficiënter bezig bent dan vóór de tijd van het opbrengstgerichte werken? Heeft de focus op meetbare resultaten een kwaliteitsslag ten goede in het onderwijs teweeggebracht? Leveren jullie als school nu 'betere' leerlingen af aan het einde van groep 8?

10. Wat vinden onderwijsgoeroes er van?

We kunnen niet alle onderwijsgoeroes aan het woord laten. We stellen de vraag aan Luc Stevens, iemand die kan bogen op een decennialange ervaring in het onderwijsveld. Hij zegt: "Opbrengstgericht werken, wat is dat voor onzin? Welke leerkracht is er ooit naar school gegaan om geen opbrengsten te realiseren?".

Bronnen

-  Zwik, M. (2014). De vicieuze cirkel van ‘teaching to the test’. http://wij-leren.nl
 de Vos, T. (2014). Een sober leerling- en onderwijsvolgsysteem, dat kan en mag!. http://wij-leren.nl
- Toetsbesluit PO 
- Touwen, M. Monitoring opbrengsten 2012 OPOD, Het blad herfst 2012, blz. 39-40.
- Kneyber, R. en Evers, J. (redactie), Het Alternatief, BOOM, 2013.

- Ravitch, D. (2010). The death and live of the great American school system. How testing and choice are undermining education. New York: Basic Books.
Samenvatting advies initiatiefwetsvoorstel over onderwijstoezicht. Compleet dossier: Wetsvoorstel 33862
- Guuske Ledoux e.a., Opbrengstgericht werken. Over de waarde van meetgestuurd onderwijs (Kohnstammin-stituut, 2009), IV.
- Henk Blok e.a., Opbrengstgericht werken in het primair onderwijs, theorie en praktijk (november 2013).

Karels, M. (2014). 10 vragen bij opbrengstgericht werken.
Geraadpleegd op 21-02-2017,
van http://wij-leren.nl/10-vragen-opbrengstgericht-werken.php

Gerelateerd

Visible Learning Plus
Visible Learning Plus
Dit programma helpt u scherp te krijgen wat de impact is van uw onderwijs op het leren van leerlingen
Bazalt 
ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
Van instrumenteel naar onderzoeksmatig werken
De lerende school 
Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken - wat is OGW op de basisschool?
Arja Kerpel
Regeldruk en administratie
Regeldruk en administratie: 5 vragen
Machiel Karels
OGW en school cultuur
Opbrengstgericht werken in een professionele cultuur
Herman Kolthof
Teaching to the test
De vicieuze cirkel van teaching to the test
Marjolein Zwik
Basisontwikkeling en OGW
Betekenisvolle opbrengsten voor jonge kinderen
Bea Pompert
HGW en OGW
HGW en OGW: twee kanten van een medaille
Menno van Hasselt
OGW in 4 niveaus
Opbrengstgericht werken vanuit 4 beheersingsniveaus
Wijnand Gijzen
Leeropbrengsten gebruiken
Intern sturen ≠ extern verantwoorden
Menno van Hasselt
Schoolopbrengsten essentie
Van brij naar betekenis. Schoolopbrengsten terug tot de essentie.
Menno van Hasselt
Ontspannen lesgeven tips
Werken in het onderwijs? Ja, graag!
Paul Filipiak
Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken en het groepsplan
Wijnand Gijzen
Leren van data
Laat het LVS voor jou werken, en niet andersom!
Machiel Karels
Essential Schools
The Essential Schools in de VS - scholen die je leren wie je bent
Machiel Karels
Het Alternatief
Het Alternatief - weg met de afrekencultuur in het onderwijs!
Machiel Karels
Een sober leerlingvolgsysteem
Een sober leerling- en onderwijsvolgsysteem, dat kan en mag!
Teije de Vos
Onderwijs idealisten
Onderwijs en de idealisten
Lex Hupe
Kind is méér dan getal
Een leerling is méér dan een getal
Wijnand Gijzen
Brede vorming
Brede vorming maakt onderwijs mooier en completer
Alex de Bruijn

Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Welke factoren spelen een rol bij de resultaten van de Cito-eindtoets of de centrale eindtoets PO?
Formatieve toetsing
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
Leren van teksten
Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Computer Adaptieve Oefentoetsen
Onderwijsdifferentiatie met Computer-Adaptieve Oefentoetsen met docentenfeedback
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken: van beleidsspeerpunt tot de uitvoering in de groep
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

10 vragen bij OGW



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.