Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Hogere denkvaardigheden Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is mÚÚr dan getal
Ouders
Ouderbetrokkenheid VVE Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen StrategieŰn leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Vmbo leerlingen Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen technisch begrijpend studerend lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Ge´ntegreerd taal/vakonderwijs
Techniek
Techniek en vakmanschap Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurco÷rdinator
Engels
Stimulering leesvaardigheid vo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bŔta

 

Kunstonderwijs en 21st century skills

Vera Meewis

Medewerker kennisinstituut bij LKCA

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Meewis, V. (2014). Kunstonderwijs en 21st century skills.
Geraadpleegd op 23-05-2017,
van http://wij-leren.nl/kunst-onderwijs.php

Vooruitgang, het zoeken naar oplossingen voor de problemen van onze tijd, wordt gedreven door innovatie. Het algemeen vormend onderwijs kan hierbij een belangrijke rol spelen door (meer) aandacht te besteden aan de competenties die nodig zijn om tot innovatie te komen. Deze competenties zijn internationaal aangeduid als 21st century skills. 

Skills voor de 21ste eeuw

Hoe verhoudt het kunstonderwijs zich tot de 21st century skills die nodig zijn voor innovatie? Moet het kunstonderwijs een aanjagende rol spelen bij het ontwikkelen van creatieve, collaboratieve en ondernemende skills bij jongeren? Of moet het zijn autonome positie bewaken, als tegenwicht tegen een al te neoliberale (onderwijs)agenda waarin creativiteit alleen economisch nut lijkt te hebben? Juist vanwege hun specifieke karakter kunnen de kunstvakken bijdragen aan de ontwikkeling van 21st century skills bij leerlingen. 

Eigenschappen van kunst en creatieve industrie

De kunsten en de creatieve industrie hebben een aantal kenmerkende eigenschappen die ervoor zorgen dat zij een zeer waardevol leergebied zijn voor leerlingen. Innovatie komt overal om ons heen voor, maar juist in de culturele sector is er een enorme drang tot het ontwikkelen van nieuwe ideeën, producten en diensten. Door gedurfd experiment, co-creatie, cross-overs en een doe-het-zelf-mentaliteit worden innovaties tot stand gebracht.

In de kunsten is vooruitgang of innovatie niet zozeer het doel, maar het resultaat van het reflecteren op eigen fascinaties en interesses door te maken en creëren. De kunsten bieden een vrijplaats voor experiment en kunnen een platform zijn voor sociale interventies en politiek debat. De hedendaagse kunstenaar is doorgaans een eigenzinnige denker die sociale vraagstukken onderzoekt, alternatieven daadwerkelijk tot stand brengt en daarvoor samenwerking zoekt met anderen.

Ontwerpdenken

In het kunstonderwijs wordt veel aandacht besteed aan de manieren van denken en werken van hedendaagse kunstenaars en ontwerpers. Dit begint met het zien van een uitdaging. Het vinden van een probleem dat je aan wilt pakken en dat goed definiëren. Als docent kun je leerlingen hierin begeleiden.

Het gaat er in de eerste fase om dat ze een relevant probleem kunnen bedenken om te onderzoeken, vooronderstellingen tegen gaan, alle opties open houden, en heel veel uiteenlopende ideeën bedenken. Om vervolgens een proces zonder vaststaande uitkomst in te stappen. Een denkproces waarin een leerling analyseert, ideeën bij elkaar brengt en resultaten evalueert.

Deze vormen van denken volgen elkaar op en wisselen elkaar af. In meer toegepaste vormen van kunst betekent dit prototypes maken, die testen in de praktijk, en aan de hand daarvan blijven bijstellen tot je tevreden bent met het eindresultaat. Zo laat je leerlingen ervaren dat kunst produceren een mindset vraagt die zowel creatief als analytisch is. Die gecombineerde mindset is nodig omdat een maakproces niet lineair verloopt, maar zich steeds herhaalt en soms zelfs chaotisch is.

In elke volgende fase moet je terug- en vooruitblikken. Continue reflectie is nodig om er achter te komen of je op de goede weg bent. Een leerling kan dit individueel doen, maar zeker ook in een team samen met medeleerlingen. Zo laat je hen ontdekken dat het lerend en creërend vermogen van een groep groter kan zijn dan dat van ieder individu afzonderlijk.

De manier waarop acteurs samen improviseren om hun dialogen te verbeteren is een voorbeeld hoe samenwerking bijdraagt aan de kwaliteit van een product. Vooral vanwege de onverwachte inzichten die in het groepsproces ontstaan.

Uitkomsten van onderwijs

De 21st century skills worden soms afgedaan als de nieuwste hype in onderwijsland. Maar de aandacht voor deze skills roept wel een fundamentele vraag op, namelijk wat we eigenlijk met ons onderwijs willen bereiken. Wat moeten kinderen en jongeren kennen en kunnen aan het einde van het algemeen vormend onderwijs?

De 21st century skills zijn niet nieuw maar ze zijn in onze huidige kennis- en netwerksamenleving wel heel bruikbaar. Het zijn algemene vaardigheden en attitudes die leerbaar zijn met de juiste didactische aanpak. Ze helpen leerlingen om hun weg te vinden in een complexe wereld. De kunstvakken kunnen veel ruimte voor reflectie en experiment bieden. Deze vakken bieden betekenisvolle mogelijkheden voor interdisciplinaire samenwerking en voor een kritisch perspectief op de wereld in beweging, met oog voor de medemens.

Ook bieden ze een plek waar mislukken mag, zelfs onvermijdelijk is. Een heel belangrijk element voor innovatie. Innovatie komt niet zomaar tot stand, er gaat altijd een proces van trial and error aan vooraf. Falen en van daaruit weer verder ontwikkelen en tot iets nieuws komen, kun je leren. Een les waar een leerling sterker van wordt en zijn leven langs iets aan heeft.

Kunstonderwijs als kapitaal

Onderwijs, het verwerven van kennis en skills, wordt hét wereldwijde middel om te concurreren in de 21ste eeuw. Maar ook zonder de economische drijfveer van competitie wordt het steeds belangrijker dat mensen leren hoe ze op een creatieve manier tot innovatie komen en zichzelf kunnen blijven vernieuwen. Vanuit deze gedachte is kunstonderwijs kapitaal, zowel voor leerlingen die in de creatieve sector willen werken als voor diegenen die in allerlei andere sectoren terecht komen.

Literatuur

Op de website van Lkca is een online dossier te vinden met achtergrondinformatie over de 21st century skills in relatie tot kunsteducatie. Waar hebben we het over als het gaat over deze skills? Hoe kan het kunstonderwijs deze ontwikkelen? Hoe moet het curriculum eruit zien, welke visie op leren past hierbij, welke didactiek en beoordelingsmodellen, en wat is de rol van de docent? Antwoorden op deze en andere vragen vindt u in dit kennisdossier.

Op de website Design thinking for educators is een gratis downloadbare toolkit (in het Engels) te vinden om als docententeam heel doelbewust een gestructureerd en tegelijk onvoorspelbaar ontwerpexperiment aan te gaan. Om onderwijs te vernieuwen bijvoorbeeld en de 21st century skills onderdeel te maken van het curriculum. 

Meewis, V. (2014). Kunstonderwijs en 21st century skills.
Geraadpleegd op 23-05-2017,
van http://wij-leren.nl/kunst-onderwijs.php

Gerelateerd

Een groeimindset in het primair onderwijs
Een groeimindset in het primair onderwijs
Geef uw leerlingen vertrouwen in hun ontwikkelingsmogelijkheden
Medilex Onderwijs 
Introductieworkshop 21e eeuw vaardigheden
Introductieworkshop 21e eeuw vaardigheden
Utrecht
Bazalt 
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Kindgericht onderwijs in een lerende school
Hoe groeit jouw school naar kindgericht onderwijs?
De lerende school 
Muziekeducatie
Iedereen kan muzikant zijn
Vera Meewis
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Tekenles
Tekenen als omgaan met de visuele wereld - creativiteit
Vera Meewis
Componeren
Componeren in de klas
Vera Meewis
Kunst in de les
Hoe kunst helpt leren
Vera Meewis
Leren denken
Leren denken als basis voor succes op school
Dolf Janson
Empirische cyclus (1)
Techniek - Onderzoeken met de empirische cyclus (1)
Hanno van Keulen
Cultuurprofiel
Kiezen voor een cultuurprofiel
Sanne van den Hoek
Tien effecten van kunst
Wat leer je van kunst? - Tien positieve effecten
Vera Meewis
Cultuurco÷rdinator
10 jaar cultuurco÷rdinatoren op school. Hoe staat het ermee?
Sanne van den Hoek
Praten over kunst
Zeven manieren om over kunst te praten
Vera Meewis
Het Grote Vindingrijkboek
Het Grote Vindingrijkboek - Creativiteit ontwikkelen in het onderwijs
Arja Kerpel
21st century skills
21st century skills
Casper Hulshof
Onderzoekend leren
Denken, dromen, kijken en doen
Bas ter Avest
21st century skills
21st century skills: terug naar de leraar als pedagoog
Hans van Rijn

Welke ICT-vaardigheden zijn nodig voor leerlingen van het praktijkonderwijs?
Programmeren
Wat weten we over de effecten van programmeeronderwijs op programmeervaardigheden van leerlingen tot 12 jaar?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Meisjes risicomijdend?
Zijn meisjes meer risicomijdend dan jongens?
Assessment kunsteducatie
Assessment in kunsteducatie ľ reviewstudie
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Kunstonderwijs



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.