Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo In zeven stappen naar zinvol leren Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Normjaartaak Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Werkdrukbeleving Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
Differentiëren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Organiseren gepersonaliseerd leren Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
groepsgrootte werkbeleving docenten effecten studenten mbo Wetenschapsoriëntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris
ICT
digitale geletterdheid mediawijsheid computervaardigheden praktijkonderwijs

 

Onderwijsverslag 2013/2014: cruciale rol schoolleider

Machiel Karels

Projectleider wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij De lerende school

  

machiel@delerendeschool.nl

  Geplaatst op 1 juni 2015

Karels, M. (2015). Onderwijsverslag 2013/2014: cruciale rol schoolleider.
Geraadpleegd op 23-04-2017,
van http://wij-leren.nl/onderwijsverslag-2013-2014.php

De staat van het onderwijs

De onderwijsinspectie heeft de stand van zaken in het afgelopen onderwijsjaar samengevat in het onderwijsverslag 2013/2014. In dit artikel worden enkele kernpunten uit het onderwijsverslag en de mondelinge toelichtingen in verband gebracht met actuele trends in het onderwijs.

Samenvatting

Belangrijke thema's in "De staat van het onderwijs" zijn de sturing op kwaliteit, het organiseren van professionele ruimte en de professionalisering van leerkrachten. Opvallend hierbij is dat telkens de schoolleider wordt genoemd als bepalende factor of dit wel of niet slaagt.

Autonomie van schoolbesturen

De onderwijsinspectie begint het onderwijsverslag met het benadrukken van de grote mate van vrijheid die scholen in Nederland hebben. Dit kun je een verstandige openingsparagraaf noemen in een tijd waarin de onderwijsinspectie nogal eens genoemd wordt in verband met regeldruk en het beperken van de professionele ruimte van scholen.

Ook in de mondelinge toelichtingen wordt diverse keren door onderwijsinspectie en bewindslieden benadrukt dat er veel meer vrijheid is dan er nogal eens wordt gesuggereerd. Staatssecretaris Sander Dekker maakt ïn dit verband een duidelijk statement tijdens de paneldiscussie.

Sander Dekker: "Als je het gevoel hebt dat je iets doet wat niet bijdraagt aan beter onderwijs of wat niet in het belang is van de leerlingen, stop er gewoon mee!"

Staatssecretaris Dekker over professionele vrijheid

"Er ligt een taak bij de overheid om duidelijker te vertellen wat er nu precies gevraagd en verwacht wordt. Aan de andere kant vind ik dat er ook een belangrijke verantwoordelijkheid bij de leraren zelf ligt. Het slechtste argument om iets te doen is omdat het móet. Dus ik zou alle leraren willen oproepen: als je het gevoel hebt dat je iets doet wat niet bijdraagt aan beter onderwijs of wat niet in het belang is van de leerlingen, stop er gewoon mee! Of ga in ieder geval daarover in discussie.

Ik hoor zo vaak dat er gezegd wordt 'het mag niet van de inspectie'. Ik denk echter dat er veel meer ruimte is en dat dit van twee kanten komt. Dit misverstand trekken wij ons als ministerie en als inspectie zeer aan. Kennelijk doen wij ook iets niet goed als er hierover spookbeelden zijn.

We kunnen dit oplossen door de professionele ruimte telkens maar weer te benadrukken. En daarnaast ook door te werken aan de professionaliteit en de professionalisering van de inspecteurs, net zo goed als we het vragen van leraren om zich te professionaliseren. Want onderwijsinspectie is ook een vak waarbij het goed is om bij bezoeken de juiste toon aan te slaan en niet te werken met alleen maar afvinklijstjes en onderaan de streep komt er dit uit.

En ik denk dat we actief het een en ander kunnen doen om misverstanden uit de weg te ruimen. Dus bijvoorbeeld met zo'n factcheck, of desnoods door gewoon ontmoetingen te organiseren tussen inspecteurs en mensen uit het onderwijs. Om na te gaan wat er nu precies speelt. En zo komen we stapje voor stapje bij een situatie dat de ruimte die er in het Nederlandse onderwijs is, ook werkelijk wordt benut."

Deze uitspraken van staatssecretaris Dekker laten weinig aan duidelijkheid te wensen over: de overheid ziet het belang van professionele ruimte, maar worstelt hierbij met de praktijk, met het verleden en met de beelden die er bestaan in het onderwijsveld.

Sturen op kwaliteit versus werkdruk

Een ander punt wat de onderwijsinspectie constateert, is de sterkere sturing op kwaliteit en kwaliteitszorg door leraren, schoolleiders en bestuurders. De effecten van deze focus begint nu ook in de klas zichtbaar te worden.

Hierbij moet wel opgemerkt worden dat deze sterkere sturing een aantal belangrijke neveneffecten met zich mee heeft gebracht. Kwaliteit van onderwijs wordt namelijk nogal eens gezien als hoge resultaten op landelijk vergelijkbare toetsen. En de sterkere sturing daarop brengt een verschraling van het onderwijs met zich mee. Onderwijskwaliteit is namelijk iets anders dan opbrengsgericht werken.

Ook heeft de sterkere sturing op kwaliteit van met name besturen een onvermijdelijke administratieve last met zich mee gebracht. De besturen moeten zich verantwoorden aan de onderwijsinspectie en zoeken dus naar manieren om zicht te houden op de kwaliteit van het onderwijs. Kwaliteitssystemen en leerlingvolgsystemen moeten daartoe wel op een eenduidige manier gevuld zijn met de juiste data. Het draagvlak voor deze administratieve verplichtingen is niet op alle niveau's aanwezig en dat leidt tot een beleving van werkdruk.

Cruciaal bij de doorvertaling van dit overheids- en bestuursbeleid is de schoolleider. Geeft de schoolleider 'instructies' één op één door of is het een onderwijskundige leider die het team 'in bescherming neemt'? Ofwel: is de schoolleider doorgeefluik of hitteschild?

Professionalisering en de schoolleider

Luc Stevens zei het enige tijd geleden al tijdens een AVS congres: de schoolleider faciliteert de professionele ontwikkeling van leerkrachten. Dát is pedagogisch leiderschap. Dit komt in het onderwijsverslag diverse keren naar voren.

De schoolleider wordt expliciet genoemd in de paragraaf over de motivatie van leerlingen. Scholen waar leerlingen goed gemotiveerd zijn, kenmerken zich door goede schoolleiders en leraren. Dit wordt vaak gecombineerd met een sterke verbetercultuur en het nemen van ruimte in curricula en de organisatie van het onderwijs.

Maar ook als het gaat over de professionalisering van leerkrachten en het personeelsbeleid speelt de schoolleider een bepalende rol. De onderwijsinspectie constateert dat er grote verschillen zijn tussen scholen als het gaat om werkbeleving, ziekteverzuim en verloop van leraren. Op sommige scholen zijn leerkrachten zeer gemotiveerd. Zij hebben er een actieve rol bij het maken van goed onderwijs. Dit zijn vooral scholen waar leraren en schoolleiders professionalisering belangrijk vinden. Ook is er een goed personeelsbeleid en vormen de leraren een hecht team, dat dezelfde visie deelt. De onderwijsinspectie acht de rol van kundige schoolleiders van essentieel belang voor de professionalisering van leerkrachten.

"De schoolleider speelt een cruciale rol bij sturing op kwaliteit, het organiseren van professionele ruimte en de professionalisering van leerkrachten."

Staat van de leraar en staat van de leerling

De presentatie van het onderwijsverslag werd voorafgegaan door de presentatie van de 'staat van de leerling' en de 'staat van de leraar'. Dit was een unieke gebeurtenis en een mooi statement van de onderwijsinspectie in het kader van 'luisteren naar het veld'. In een volgend artikel wordt aan deze beide documenten aandacht besteed.

Verder kijken

Karels, M. (2015). Onderwijsverslag 2013/2014: cruciale rol schoolleider.
Geraadpleegd op 23-04-2017,
van http://wij-leren.nl/onderwijsverslag-2013-2014.php

Gerelateerd

Educatief Leiderschap
Educatief Leiderschap
Rotterdam
Bazalt 
De rol van sectievoorzitter
De rol van sectievoorzitter
Effectief leidinggeven aan uw vaksectie
Medilex Onderwijs 
Herregistratie door informeel leren
Herregistratie door informeel leren
Je eigen praktijk verbeteren èn herregistreren schoolleidersregister
De lerende school 
Onderwijsverslag 2012/2013
Onderwijsverslag 2012 / 2013: focus op de leerling
Machiel Karels
Regeldruk en administratie
Regeldruk en administratie: 5 vragen
Machiel Karels
Professionele vrijheid
Professionele vrijheid in het onderwijs
Machiel Karels
Pedagogisch leiderschap
Luc Stevens over pedagogisch leiderschap
Machiel Karels
Verantwoordelijkheid leren
Verantwoord verantwoordelijk leren zijn
Dolf Janson
Onderwijskundig leiderschap
Zes uitgangspunten voor onderwijskundig leiderschap
Menno van Hasselt
Schoolleider als hitteschild
Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?
Alex de Bruijn
Teamontwikkeling
Werken aan team dé uitdaging schooldirecteur
Alex de Bruijn
Staat van de leraar
De Staat van de Leraar
Marjolein Zwik
Onderwijsontwikkeling
Aleid Truijens: “Was onderwijs ooit niet-opbrengstgericht?”
René Leverink

Academische pabo
Vergelijking academisch en regulier opgeleide leraren basisonderwijs
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
Differentiatie handelingsrepertoire
Maatwerk door differentiatie handelingsrepertoire docenten
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Interactieve wiskundelessen
Professionalisering binnen leergemeenschappen voor talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Selectie aan poort lerarenopleidingen
Selectie aan de poort bij lerarenopleidingen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Onderwijsverslag 2013-2014



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.