Algemeen
Ontwikkelend bewegen Contextuele leerlingbegeleiding Contextuele benadering Ervaringsreconstructie Hyperfocus Genderstereotypering Luisteren naar jongeren Pubers begrijpen Leerlingen leren kennen Luister je wel naar mŪj? Mindfulness oefeningen Mindfulness uitleg Mindfulness ineffectief Ontwikkeling jonge kind Tweelingen Ontwikkelingspsychologie Overprikkeld Puberbrein binnenstebuiten Talent binnenstebuiten Temperamentvolle kinderen Meer ruimte vrij spel Wegwijs in hooggevoeligheid Wiebelen en friemelen in de klas Zorg voor het kind
Intelligentie
Excellentie bevorderen Intelligentie Structuur Test IQ-test beelddenkers IQ onderzoek RAKIT-2 intelligentietest WISC-III of RAKIT-2? Intelligentiekloof
Onderwijskwaliteit
Excelleren Intrinsieke motivatie
Sociaal
Sociale ontwikkeling Aanraken van kinderen Counseling vervolggesprek Sociaal klimaat po Relatie leerling-leraar Luisteren naar leerlingen Korte counseling Weerbaarheid in gymles Samenstelling klas SEL Inzicht in gevoelens Inzicht in anderen Sociaal emotionele vaardigheden Sociaal? Vaardig! Sociogram Groepsdynamiek Spelontwikkeling Toetsing anti pestprogramma Falen en succes Weerbaar maken
Executieve functies
Creativiteitsontwikkeling
Leren
Flexibel puberbrein 21st century skills Zelfregulering po/vo Buitenschools leren De lerende mens Denken in beelden Digitale feedback Digitale feedback 2 Zelfreflectie Effect huiswerk Zelfregulerend leren Positieve feedback Feedback op emotie Handboek leren leren Hoe kinderen leren Huiswerkbegeleiding Informeel leren Intrinsieke motivatie Nurture of nature Onderwijs en leren Leerhouding als basis Acht dimensies Leren denken Manier van leren moet kloppen Huiswerk maken Onderzoekend leren Fysieke activiteit en leerprestaties Ontwikkeling hersenen Motivatie zelfregulering studenten Optimalisering 3R studiestrategie Zelfgestuurd leren Leren met zelftoetsen Binnen- en buitenschools Beoordeling eigen leren Studeren adolescenten
Jonge kind
Ontwikkeling peuter Ontwikkeling kleuter Peuters begeleiden spel Beginnende geletterdheid
Onderwijssysteem
Psychiatrisch onderwijsmodel Zittenblijven of versnellen
Hoogbegaafdheid
Misverstanden hoogbegaafdheid Onderpresteren Begaafde onderpresteerders Begeleiding hoogbegaafden Beleid hoogbegaafdheid Uitdagend onderwijs Bevorderen intelligentie Chronisch onderpresteren Differentiatie Hoogbegaafd met stoornis Slimme kleuters Metacognitie VWO leerlingen Onderpresteerders Gevoelig hoogbegaafd Identificatie excellente leerling Motivationele differentiatie Invloed leeromgeving vo Verrijkingsprogramma Hoogbegaafdheid Klas overslaan Top down denken Misdiagnose van hoogbegaafden Omgaan met excellentie po Onderpresteren Passend onderwijs voor begaafden Voorspellen excellentie Extra zorgvraag Studiemotivatie VWO plus Creatief begaafd Vakspecifiek verrijken Compacten en verrijken Visies op begaafdheid
Jonge kind
Kleuters en spel
Motivatie
Autonomie counseling Motivatie MBO Drijfveren voor leren Cijfers geven Transformeren Interne sturing Autonomie en motivatie Autonome motivatie Motivatie meten Motivatie door feedback Hakken in het zand StrategieŽn voor zelfregulering Zelf gereguleerd leren
Beroepsonderwijs
Motivatie schoolprestaties
Problemen
Aanpak probleemjongeren Achterstand autochtone doelgroepleerlingen Hechting en adoptie Kind en delict Autonomie allochtone leerlingen Bodemloos bestaan Concentratieproblemen Depressie en zelfmoord Psychiatrische diagnose Scheiding ouders Examenvrees Bureau Halt Hechtingsstoornissen Het lukt toch niet... Lage verwerkingssnelheid Gezonde leefstijl Prestaties en etniciteit Motivatie leerlingen po Omgaan met agressie Vluchtelingenkinderen Onveilige hechting Prestaties loopbanen Prestaties loopbanen zorgleerlingen Verwende kinderen Spijbelen Kinderrechter Thuiszitten leerplichtige leerlingen Getraumatiseerde kinderen Vluchtelingen begeleiding
Passend onderwijs
Indicatiestelling Verschillen tussen leerlingen Leerlingstromen bo-sbo Op zoek naar...

 

Uitdagend differentiŽren in de les

Renť Leverink

Onderwijsjournalist en tekstschrijver bij Renť Leverink Tekst

  

  Geplaatst op 1 juni 2016

Leverink, R. (2016) Uitdagend differentiŽren in de les - vakspecifiek verrijken.
Geraadpleegd op 26-02-2017,
van http://wij-leren.nl/vakspecifiek-verrijken-uitdagend-differentieren.php

Vakspecifiek verrijken

Leerlingen die méér aankunnen, krijgen dat ‘meer’ meestal aangeboden buiten de reguliere lessen, in de vorm van speciale arrangementen en projecten. Maar ook binnen de les, gewoon in het lokaal, kunnen talentvolle leerlingen aan hun trekken komen.

Voordeel van deze vorm van differentiatie: de lessen worden een stuk uitdagender. Voor álle leerlingen. Inspirerende voorbeelden van uitdagend differentiëren binnen de les zijn te vinden op twee SLO-websites.

Talentvolle leerlingen die zich vervelen in de les. Elke docent heeft ermee te maken. De oplossing wordt vaak buiten het klaslokaal gezocht. Een extra vak, specifieke arrangementen binnen of buiten de school. Op zich niks mis mee, vinden Wim Spek en Yvonne Janssen van SLO. “Maar het vergt nogal wat organisatie.

Het kan ook anders. Slimme kinderen kun je ook in de les uitdagen door binnen het vak en in de reguliere lessen op een verrijkende manier te differentiëren.” Spek en Janssen coördineren het SLO-project Vakspecifiek Verrijken. Doel van het project is docenten te ondersteunen die hun vak boeiend en uitdagend willen maken voor álle leerlingen, dus ook voor de bollebozen die ‘alles snel snappen’.

Bestaand repertoire upgraden

Als je naar een reguliere les kijkt, zijn er volgens Spek altijd leerlingen die je met de aangeboden lesstof niet optimaal op maat kunt bedienen. “Of je ze nou begaafd noemt, of hoogbegaafd, of gewoon ‘beter’, dat maakt niet zoveel uit. Feit is dat ze niet voldoende aan hun trekken komen.

Voor alle betrokkenen een ongewenste situatie. In ons project proberen we te laten zien dat het vaak  goed mogelijk is het bestaande repertoire dusdanig te verrijken, dat ook die talentvolle leerlingen zich gestimuleerd en uitgedaagd voelen. Wij reiken daar de instrumenten voor aan.”

Docent óók gestimuleerd

En het aardige is volgens Janssen dat de docent zelf zich hierdoor óók ‘gestimuleerd en uitgedaagd’ voelt om zijn eigen vak te verdiepen,  te verrijken en aantrekkelijker te maken: “Elke docent wil zijn leerlingen motiveren op hun eigen niveau optimaal te presteren. De leerlingen die meer aankunnen, moet je dan inspireren om dieper of breder te gaan.

Dat kan heel goed vanuit je eigen vak. Zo kun je ook leerlingen op maat bedienen die alleen in jouw vak uitblinken en om die reden minder snel in aanmerking komen voor extra uitdaging buiten de klas of buiten de school. Ook bied je leerlingen de mogelijkheid om zich in jouw vak te profileren. Dat kan van belang zijn als ze één of meerdere vakken op een hoger niveau willen volgen en afsluiten.”

Criteria

Docenten die hun vak willen verrijken kunnen geschikte opdrachten zoeken op internet. Ze kunnen ook kijken in hoeverre de methode al verrijkende opdrachten bevat. Deze kunnen dan gecheckt worden op criteria en waar nodig aangepast worden. En docenten kunnen zelf opdrachten ontwikkelen.

Aan welke eisen moeten verrijkingsopdrachten voldoen? Op de website talentstimuleren.nl (doorklikken naar talentstimuleren.nl/onderwijs/havo-vwo/vakspecifiek-verrijken) staan algemeen geldende criteria, die onder meer betrekking hebben op de moeilijkheidsgraad en de manier waarop de taak aangepakt moet worden.

Spek: “De moeilijkheidsgraad wordt onder meer bepaald door de abstractie van het onderwerp, de mate waarin een beroep wordt gedaan op hogere denkvaardigheden en de hoeveelheid en gevarieerdheid van de bronnen waar je de leerlingen mee laat werken. Een ander criterium: is er sprake van open opdrachten, die een onderzoekende houding van de leerlingen verwachten en een beroep doen op hun probleemoplossend vermogen? Open opdrachten laten leerlingen zoeken naar samenhang en verbanden.”

In het algemeen gaat het erom dat verrijkende opdrachten ruimte geven aan talentontwikkeling, vult Janssen aan: “Ze helpen leerlingen inzicht te krijgen in hun eigen specifieke talenten en in hun leervoorkeuren. Leerlingen moeten de ruimte krijgen om te werken aan door hen zelf gekozen onderwerpen en activiteiten, en dat kan heel goed in de les van een bepaald vak.”

Ligfiets

De algemene criteria zijn in het project Vakspecifiek Verrijken uitgewerkt tot vakspecifieke criteria voor de vakken:

  • Nederlands;
  • Engels;
  • Frans;
  • Duits;
  • geschiedenis;
  • aardrijkskunde;
  • wiskunde;
  • natuurkunde;
  • biologie;
  • lichamelijke opvoeding.

Tevens zijn ze voorzien van voorbeelden, met uitwerkingen per vak en per criterium.

Neem, bij natuurkunde, de ligfiets, een opdracht voor 3h/v (inspiratiebron: natuurkunde.nl). De vraag in de opdracht luidt: hoe moeilijk is het om het werelduurrecord op een ligfiets te verbeteren, vergeleken met het verbeteren van het werelduurrecord op een racefiets? De leerlingen moeten voor het beantwoorden van deze vraag nadenken over aspecten als luchtweerstand, rolwrijving en het vermogen dat de fietser moet ontwikkelen.

Spek: “Bij de opdracht is ook de screeningslijst ingevuld. Daaruit blijkt dat hij aan nagenoeg alle vakspecifieke criteria voor verrijkende opdrachten voldoet. Voor natuurkunde is dit bijvoorbeeld zo’n vakspecifiek criterium: ‘Het materiaal biedt opdrachten waar natuurwetenschappelijke denkwijzen een rol spelen, zoals inzicht krijgen in patronen, schaal, oorzaak en gevolg, enz.’.

Hiervoor krijgt de ligfiets opdracht een ‘+’, omdat de leerlingen de gevolgen van de luchtweerstand voor de snelheid moeten berekenen. Wat minder scoort de opdracht bij het criterium ‘Het materiaal stimuleert een onderzoekende houding bij leerlingen’. Zo hoeven de leerlingen niet zelf de probleemstelling te formuleren en is er geen sprake van een echte opdrachtgever.

De docent kan de opdracht uitbreiden met een vraag als: 'Zouden de luchtweerstand en rolwrijving nog verkleind kunnen worden door aanpassingen te doen aan de ligfiets? Hoe zou je dat kunnen onderzoeken?' Dan voldoet de opdracht ook aan het criterium van 'onderzoekende houding stimuleren'.”

Hersens gebruiken

Zo zijn er op talentstimuleren.nl voor alle genoemde vakken voorbeelden te vinden voor vakspecifieke verrijking, inclusief de bijbehorende screeningslijsten. Ook op de website hogeredenkvaardigheden.slo.nl zijn legio voorbeelden voorhanden van opdrachten die leerlingen uitdagen extra goed hun hersens te gebruiken.

Voor Nederlands zijn er lessen rondom vraagstukken als: wat is het nut van bijvoeglijke naamwoorden en hoe maak je een whatsapp-handleiding voor je oma?

Bij biologie moet er gepiekerd worden over de handstand.

  • Wat gebeurt er met je bloedsomloop?
  • Krijgen je voeten te weinig bloedtoevoer en je hersenen te veel?
  • Kun je eten als je een handstand doet?
  • Kun je je eten dan wel doorslikken en komt je eten dan wel in je maag?

Janssen: “Welke vorm en inhoud je ook kiest bij vakspecifiek verrijken, het is altijd nodig je leerlingen uit te leggen waarom je differentieert. Dat je  recht wilt doen aan verschillen, dat het belangrijk is dat alle leerlingen leren ook wanneer de reguliere stof te eenvoudig is. Ga in gesprek met leerlingen: wat willen zij leren binnen jouw vak en wat vinden zij interessant en boeiend? Zij kunnen het vaak zelf goed aangeven. Ten slotte: kies voor kleine stappen en maak het ‘gewoon’. Dan heb je de meeste kans van slagen.”

Meer informatie: http://talentstimuleren.nl en http://hogeredenkvaardigheden.nl

In dit artikel gaat het vooral om het 'wat' van het differentiëren: welke uitdagende leerstof kun je bieden? www.opbrengstgerichtmaatwerk.slo.nl gaat over het 'hoe': door steeds weer de cyclus van 'meten, doelen stellen en maatwerk bieden' te doorlopen, kan de docent het differentiëren implementeren in de alledaagse praktijk.

 

Verder geïnspireerd worden?

Lees het praktijkvoorbeeld van Wolfert Tweetalig over het programma GUTS, 'Gedifferentieerd Uitdagen van Talent op School'. Te vinden op http://talentstimuleren.nl/onderwijs/havo-vwo/arrangementen-schoolportretten/verdiep-je-talent-havo-vwo.

Leverink, R. (2016) Uitdagend differentiŽren in de les - vakspecifiek verrijken.
Geraadpleegd op 26-02-2017,
van http://wij-leren.nl/vakspecifiek-verrijken-uitdagend-differentieren.php

Gerelateerd

Hoogbegaafdheid in het VO
Hoogbegaafdheid in het VO
Verdiepende cursus over het begeleiden en uitdagen van hoogbegaafde leerlingen
Medilex Onderwijs 
Differentiatie
Differentiatie - omgaan met verschillen tussen leerlingen
Arja Kerpel
Creatief begaafd
Uitdagend onderwijs voor creatief begaafde leerlingen
Annemieke van Nifterik
TIMSS-2015
Basisschoolleerling minder goed in de exacte vakken
Annemieke van Nifterik
Uitdagend onderwijs
Beter begeleiden van uitdagend onderwijs
Eleonoor van Gerven
Leerstof hoogbegaafden
Leerstof hoogbegaafden: moeilijk moet!
Eleonoor van Gerven
DifferentiŽren is te leren
DifferentiŽren is te leren
HelŤn de Jong
Begeleiding hoogbegaafden
De begeleiding van hoogbegaafde kinderen
Arja Kerpel
Passend onderwijs voor begaafden
Passend onderwijs voor begaafde leerlingen
Arja Kerpel
Methode kiezen
Toe aan een nieuwe methode
Menno van Hasselt

Vroegtijdig verwijzen
Zijn leerlingen die op jongere leeftijd naar speciaal basisonderwijs (sbao) of speciaal onderwijs (so) worden verwezen succes...
Leerlingen met ASS
Hoe kan het V(S)O bijdragen een passend toekomstperspectief bij leerlingen met ASS?
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Studiemotivatie VWO plus
Studiemotivatie hoogbegaafde leerlingen in VWO-plus
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Excellentie
Excellentie bij samenwerkend leren in het hoger onderwijs
Verrijkingsprogramma
Invloed van verrijkingsprogrammaís op de leerprestaties van hoogbegaafde leerlingen
Invloed leeromgeving vo
Invloed van leeromgeving op motivatie, zelfregulering en prestaties van potentieel excellente studenten
Identificatie excellente leerling
Identificatie en ontwikkeling van excellente leerlingen
Voorspellen excellentie
Samenhang tussen kenmerken van leerlingen en onderwijsgerelateerde factoren bij excellentie
Kengetallen vervolgmeting
Passend Onderwijs Ė kengetallen vervolgmeting
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Vakspecifiek verrijken



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.