Ruimtelijk inzicht GIS
Algemeen
Leeromgevingen Gemotiveerde leerhouding Basisonderwijs met/zonder basis Systeemdenken en denkgewoonten Systeemdenken 21e eeuw Effectief onderwijs Filosoferen doe je zo Het Grote Vindingrijkboek Onderwijsmythes Onderwijs moet boeien Onderwijs slaat door Teach like a Champion Tiener college Leerlijnen vergelijken
Communicatie
Didactisch coachen 1 Didactisch coachen 2 Didactisch coachen 3 Gebruik animaties po Animaties natuur po Animaties rekenen po Animaties taal po
Klassenmanagement
Orde en aandacht Didactische werkvormen Grote en kleine groep Klassenmanagement Soepele lesovergang Vinger opsteken Zelfstandig werken
Instructie
Directe instructiemodel 4C/ID-model Expliciete Directe Instructie Humor in de klas Competenties Leren van fouten Mindmap maken Bewust bezig zijn met taal
Onderwijskwaliteit
Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Sociaal
Drama voor groepsvorming
Taal
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
CoŲperatief leren
CoŲperatief leren CoŲperatieve werkvormen Onderzoekend leren
Leren
Leerbevorderende feedback Formatieve toetsing Nakijken en feedback Bewegend leren
Lezen
Fonemisch bewustzijn Voorwaarden voor begrijpend lezen Lezen en schrijven Leesmotivatie bevorderen Mentale voorstellingen Visie op literatuuronderwijs SLIM in het sbo Leesvaardigheid praktijkonderwijs Leesprestaties groep 6 po 2016
Samenwerken
Didactische vormgeving Excellentie Communities kennis over onderwijs Samenwerken met STIP
Schrijven
Schrijfonderwijs basisschool Lezen en schrijven vmbo Schrijfmateriaal
Differentiatie
Differentiatievormen Differentiatie adaptief onderwijs Differentiatie proces Opdrachtgestuurd leren Differentiatie methodiek Differentiatie Differentiatie zelfregulatie (1) Differentiatie zelfregulatie (2) EfficiŽnte differentiatie Feedback prestaties Individueel maatwerk vo MEGAband Leerstof hoogbegaafden Leerstofjaarklassensysteem Middenmoot als vertrekpunt Didactische impulsen OGO
Onderwijssysteem
Klassengrootte
Jonge kind
Fase jonge schoolkind Kleuters en vrij spel Basisontwikkeling en OGW Het vrije spel
Beroepsonderwijs
Werkplekleren in het beroepsonderwijs
Techniek
Practicum als onderwijsactiviteit
Passend onderwijs
Adaptief onderwijs SBO Hogere orde denken
Visies
Adaptief onderwijs Basisontwikkeling bij OGO Ervaringsgericht onderwijs Lerend werken Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontdekkend leren Waardengedreven onderwijs
Jean Piaget
Jean Piaget Piaget: objectpermanentie Piaget: epistemologie Piaget: empirisme Piaget: leertheorie
Exacte vakken
Digitale Wiskunde Omgeving HAVO VWO Vernieuwend bŤtaonderwijs
ICT
Digitale didactiek 2 Mediawijsheid in curriculum Games voor leerlingen met concentratieproblemen Digitale didactiek

 

Teach like a Champion

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2016

Kerpel, A. (2016) Teach like a champion.
Geraadpleegd op 24-03-2017,
van http://wij-leren.nl/teach-like-a-champion.php

Lesgeven als een kampioen, hoe doe je dat? In het boek 'Teach like a Champion' beschrijft Doug Lemov 49 concrete technieken om leerlingen te laten excelleren. Het gaat hierbij niet alleen om prestaties, maar ook om het werken aan karakter en een sterke klascultuur. Na het succes in de VS is dit concept ook in Nederland erg populair geworden.

De technieken in het boek zijn onderverdeeld in verschillende onderwerpen:

  • De lat hoog leggen;
  • Een goede planning is het halve werk;
  • Structuur en presentatie;
  • Hoe houd ik ze bij de les;
  • Bouwstenen voor een sterke klascultuur;
  • Gedragsnormen vastleggen en handhaven;
  • Werken aan karakter en vertrouwen.

Hoofdstuk 1: De lat hoog leggen

Techniek 1: Weet niet geldt niet

Kern: Situaties waarin een leerling niet in staat (of bereid) is een vraag te beantwoorden moeten uiteindelijk overgaan in situaties waarin diezelfde leerling een vraag zo vaak mogelijk juist beantwoordt.

Techniek 2: Goed is goed

Kern: Leg de lat hoog bij het beoordelen van de juistheid van een antwoord en handhaaf die hoge standaard.

Techniek 3: Rekken

Kern: Het leermoment eindigt niet met een goed antwoord. Beloon goede antwoorden met vervolgvragen die kennis uitbreiden en toetsen of het goede antwoord geen toevalstreffer was. Deze techniek kan met name goed worden toegepast als het erom gaat te differentiëren in de les.

Techniek 4: De formulering telt

Kern: Het gaat er niet alleen om wát leerlingen zeggen, maar ook hóé ze het zeggen. Om te slagen moeten leerlingen hun kennis kunnen uitdrukken in een taal die kansen biedt.

Techniek 5: Geen excuses

Kern: Maak geen excuses voor de lesstof die je aanbiedt. 

  • Ga er niet vanuit dat de lesstof saai is. Dus niet: ‘Jongens, ik weet dat het saai is, maar we moeten er even doorheen.’
  • Schuif de schuld van de lesstof niet op anderen. Dus niet: ‘Sorry, maar het moet van de regering.’
  • Verontschuldig je niet als de lesstof moeilijk is en versimpel het niet te veel. Maar zeg: ‘Dit is een fantastisch onderwerp, omdat het een enorme uitdaging vormt!’.

Hoofdstuk 2: Een goede planning is het halve werk

Techniek 6: Begin aan het eind

Kern: Bereid je les op de volgende manier voor:

  • Maak eerst een stappenplan en dan een lesplanning;
  • Bepaal het lesdoel op basis van een goed omlijnde doelstelling;
  • Besluit hoe je gaat toetsen of het doel bereikt is;
  • Kies dan pas een activiteit voor de les.

Techniek 7: De HAMM-vraag

Kern: een geslaagde lesdoelstelling moet voldoen aan de volgende vier cruciale criteria: 

  •     H=haalbaar
  •     A=activiteitssturend
  •     M=meest belangrijk
  •     M=meetbaar

Techniek 8: Zichtbaarheid

Kern: Hang je doelstelling voor de dag zichtbaar op in de klas.

Techniek 9: Kortste route

Kern: Als je meer dan één activiteit kunt bedenken die geschikt is om een doelstelling te halen, kies dan de kortste route naar het doel.

Techniek 10: Dubbele planning

Kern: Het is minstens zo belangrijk om te plannen wat leerlingen gedurende alle onderdelen van je les moeten doen als om te plannen wat je zelf gaat doen en vertellen.

Techniek 11: Een plattegrond maken

Kern: Plan de meest effectieve plek voor de leerlingen.

Hoofdstuk 3: Structuur en presentatie

Techniek 12: De haak

Kern: Start de les met een kort inleidend moment waarin je het boeiende en interessante aspect van een onderwerp voor het voetlicht brengt en de leerlingen ‘aan de haak slaat’. 

Techniek 13: Stap voor stap

Kern: Bied moeilijke taken zo mogelijk stap voor stap aan. Op de volgende manier:

  • Benoem de stappen.
  • Zorg ervoor dat ze beklijven. Dat kan bijvoorbeeld door ezelsbruggetjes.
  • Geef de stappen vorm. 
  • Gebruik twee trappen gebruiken. Schakel tussen het proces en concrete opdrachten.

Techniek 14: Bord = papier

Kern: Zorg ervoor dat leerlingen dat wat ze nodig hebben overnemen van het bord. 

Techniek 15: Rondlopen

Kern: Beweeg je vrij door de klas. 

  • Trek de kinderen bij de les als je rondloopt.
  • Loop rond volgens een systematisch patroon.
  • Zorg ervoor dat je bij het rondlopen altijd zoveel mogelijk met je gezicht naar de klas toe blijft staan.

Techniek 16: Een stapje terug

Kern: Splits een onderwerp in stappen als het de leerstof niet helemaal wordt begrepen.

Techniek 17: Ratio 

Kern:  Ratio is het aandeel van je les waarin de leerlingen zelf werken. Zorg ervoor dat de leerlingen zoveel mogelijk van het werk zelf doen: schrijven, denken, analyseren en praten.

Techniek 18: Begrip toetsen

Kern: Om begrip effectief te kunnen toetsen moet je voortdurend informatie vergaren en daar meteen op reageren. Het tweede onderdeel (snel handelen in reactie op de informatie) is lastiger, maar minstens zo belangrijk.

Techniek 19: Balcontact

Kern: Oefening baart kunst. In termen van de sportwereld: ‘Leer ze de grondbeginselen van het slaan en zorg daarna dat ze zoveel mogelijk balcontact krijgen.’ Elke les moeten leerlingen de kans krijgen om de bal te raken, en nóg eens te raken, en nóg eens te raken.

Techniek 20: De afzwaaier

Kern: Eindig de les met een enkele vraag of een kort rijtje sommen die de leerlingen aan het eind van de les moeten maken. Laat die door de leerlingen inleveren en kijk snel zelf de antwoorden door. Zo maak je duidelijk wat je verwacht dat de leerlingen die dag hebben geleerd en je verzamelt zelf harde feiten.

Techniek 21: Stelling nemen

Kern: Stimuleer kinderen om actief na te denken over de dingen die ze horen en door ze te laten oordelen over de antwoorden van klasgenoten. 

Hoofdstuk 4: Hoe houd ik ze bij de les?

Techniek 22: Bliksembeurt

Kern: Leerlingen letten beter op als ze weten dat ze ook een beurt kunnen krijgen als ze niet hun vinger opsteken. 
Bij bliksembeurten zijn vier principes belangrijk:

  • Ze komen niet onverwacht;
  • Ze zijn systematisch;
  • Ze zijn positief;
  • Ze zijn als een meertrapsraket: opgebouwd van makkelijk naar moeilijker.

Je kunt toestaan dat kinderen die het antwoord weten, hun vinger opsteken, maar je kunt ook aangeven dat ze even niet hun vinger op mogen steken. Combineer met andere technieken voor actieve deelname.

Techniek 23: Vraag en antwoord

Kern: Laat de hele groep antwoorden. Jij vraagt, de klas antwoordt in koor. Zo schep je een sfeer waarin iedereen energiek en positief meedoet.

Techniek 24: Pepper

Kern: Een vragenvuur, waarin je kennis en vaardigheden repeteert. Pepper is een spel, met de volgende varianten kun je het spelelement benadrukken:

  • Naamstokjes: onvoorspelbaar;
  • Duel: twee leerlingen gaan staan, degene die het goede antwoord geeft mag blijven staan en gaat tegen een volgende rivaal;
  • Ga maar zitten: alle leerlingen gaan staan, wie het goede antwoord geeft mag gaan zitten.

Techniek 25: Korte stop

Kern: Na een vraag 3 tot 5 seconden wachten na het stellen van een vraag. Met iets extra tijd verhoog je het niveau van de antwoorden.

Techniek 26: Iedereen schrijft

Kern: Bereid je leerlingen voor op actieve deelname aan discussies tijdens de les door ze eerst de tijd te geven om na te denken en hun gedachten op te schrijven. 

Techniek 27: Showtime

Kern: Showtime is een ontspannend momentje tijdens de les, waarbij kinderen oefenen met één van de lesonderwerpen van die dag én hun concentratie verbeteren.

Hoofdstuk 5: Bouwstenen voor een sterke klascultuur

De vijf pijlers van een klascultuur zijn:

  •     Discipline
  •     Regulering
  •     Gezag
  •     Invloed
  •     Bezieling

Techniek 28: De klas binnenkomen

Kern: Leerlingen moeten weten wat er van hen verwacht wordt als ze de klas binnenkomen. Ook moet de houding van de leerkracht voorspelbaar zijn.

Techniek 29: Begintaak

Kern: De begintaak is een korte activiteit die je op het bord hebt geschreven of die op hun tafel ligt te wachten als ze de klas binnenkomen, zodat alle leerlingen weten wat ze moeten doen.

Techniek 30: Strakke overgangen

Kern: Zorg voor efficiënte overgangen. Zet materiaal vooraf klaar en zorg dat duidelijk is wie wat uitdeelt.

Techniek 31: Klapperbeheer

Kern: Zorg voor een systeem voor het opbergen, organiseren en terugvinden van wat leerlingen hebben geleerd.

Techniek 32: VLORK

Kern: VLORK staat voor vijf gedragspatronen die leerlingen helpen om beter op te letten:

  •  Vragen stellen en beantwoorden;
  •  Luisteren;
  •  Ogen op de spreker;
  •  Rechtop zitten;
  •  Knikken.

Techniek 33: Klaar? Af!

Kern: Hoe zorg je ervoor dat je leerlingen klaar zijn voor de les?

  1. Wees duidelijk over wat ze nodig hebben voor de les (maak een lijstje met minder dat 5 punten en gebruik altijd hetzelfde lijstje)
  2. Stel een tijdslimiet in
  3. Gebruik een standaardstraf
  4. Geef leerlingen die er tijdig achterkomen dat ze iets nodig hebben (pennen/ papier) vervangend materiaal, zonder dat je daar verder consequenties aan verbindt
  5. Huiswerk (van het inleveren aan het begin van de dag en controleer of iedereen alles ingeleverd heeft)

Techniek 34: Gebaren

Kern: Spreek geluidloze signalen af voor dingen die de vaart uit je les halen (bijv. naar de wc gaan). Bijvoorbeeld: een V-teken als je naar de wc moet.

Techniek 35: Pluimen

Kern: Pluimen zijn complimentjes van de klas voor leerlingen die een goede prestatie leveren of het goede voorbeeld geven. Bedenk als klas pluimen. Kenmerk van een pluim is: kort (2 sec.), snel, non-verbaal, algemeen, enthousiast en dynamisch.

Hoofdstuk 6: Gedragsnormen vastleggen en handhaven

Techniek 36: 100 procent

Kern: De vraag hoeveel procent van de leerlingen tijdens jouw les een instructie dient te volgen, kent maar één goed antwoord: 100 procent. Je bent leraar, je wilt lesgeven en daarom wil je dat álle leerlingen luisteren en meedoen. Zorg ervoor dat je onoplettende leerlingen met de minst nodige ophef tot de orde roept. Wat correcties betreft, zijn er zes niveaus:

  • Non-verbale correctie;
  • Positieve groepscorrectie;
  • Anonieme individuele correctie;
  • Individuele correctie onder vier ogen;
  • Ultrasnelle publieke correctie;
  • Consequenties.

Techniek 37: Klare taal

Kern: Geef duidelijke opdrachten en benoem wat je wél verwacht van de kinderen. Een effectieve opdracht is positief geformuleerd, duidelijk, concreet, samenhangend en waarneembaar.

Techniek 38: Overwicht

Kern: Sommige leerkrachten hebben natuurlijk overwicht. Als je dat niet hebt kun je de volgende vijf technieken toepassen:

  • Efficiënt taalgebruik: wie babbelt of breedsprakig is, laat zien dat hij zenuwachtig, besluiteloos of onvoorbereid is;
  • Jezelf niet overschreeuwen;
  • Geen discussies;
  • Duidelijke lichaamstaal;
  • Stille kracht.

Techniek 39: En nog eens

Kern: Iets nog eens doen en dit keer goed of beter is vaak de beste corrigerende maatregel. Oefening baart kunst. Met extra oefenen bereik je het meest. 

Techniek 40: Oog voor detail

Kern: Als een omgeving netjes is, zullen leerlingen zich netter gedragen. Zorg dat je klas de uitstraling heeft van een overzichtelijke, geordende plek waar je je navenant gedraagt.

Techniek 41: Drempel

Kern: Zodra leerlingen over de drempel komen, moet voor hen duidelijk zijn wat je van hen verwacht. Het beste is als je voorafgaand aan de les in de deuropening staat en alle leerlingen persoonlijk begroet.

Techniek 42: Niet waarschuwen

Kern: Om respect van je leerlingen te verdienen, kun je beter snel ingrijpen en zonder lang te aarzelen een lichte, goed uitvoerbare straf opleggen. Je kunt beter iets constructiefs ondernemen dan boos worden:

  • Wees er vroeg bij;
  • Wees consequent;
  • Wees redelijk.

Hoofdstuk 7: Werken aan karakter en vertrouwen

Techniek 43: Positief inkleden

Kern: Corrigeer consequent en positief. Laat je leerlingen zien welke wereld jij voor hen voor ogen hebt en blijf steeds werken aan het bereiken daarvan. 

Techniek 44: Precies prijzen

Kern: Positieve aanmoediging is een krachtig instrument. Vuistregels:

  • Maak onderscheid tussen lof en erkenning;
  • Prijs (en erken) op luide toon, corrigeer zachtjes;
  • Complimenten moeten oprecht zijn.

Techniek 45: Warm-streng

Kern: Streef ernaar om warm en streng te zijn, probeer zelfs om het tegelijk te zijn.

Techniek 46: De P-factor

Kern: De P staat voor Plezier. Plezier hebben in het leren is niet alleen een voorwaarde voor een gelukkige klas, maar ook voor een goed presterende klas. De beste leraren kruiden hun lessen met royale hoeveelheden energie, passie, enthousiasme, plezier en humor.

Techniek 47: Gelijkmoedigheid

Kern: Temper je emoties en laat je emoties alleen leiden door de prestaties van je leerlingen, niet door je eigen humeur of de emoties van leerlingen. Als de emoties bij leerlingen hoog oplopen, blijf rustig.

Techniek 48: Alles uitleggen

Kern: Leg op een vanzelfsprekende manier de logica uit achter regels en verwachtingen.

Techniek 49: Fouten maken hoort erbij

Kern: Het leerproces bestaat in essentie uit fouten maken en het daarna goed doen. Laat zien dat allebei die componenten, de foute en de goede antwoorden, erbij horen en normaal zijn. Dus:

  • Een verkeerd antwoord: niet vermanen en geen excuses zoeken;
  • Een goed antwoord: niet ophemelen en geen overdreven aandacht.

Na deze 49 technieken sluit het boek af met twee hoofdstukken.

  • Hoofdstuk 8: Aanvullende technieken om vaart in je les te brengen.
  • Hoofdstuk 9: Kritisch denken: extra technieken voor het stellen van vragen.

Tot slot

Bij het boek zit een DVD met praktijkvoorbeelden.

Teach like a Champion is een basisboek over goed lesgeven. Een aantal technieken (bijv. 18, 20, 22) komen ook terug in andere evidence-based boeken, zoals Expliciete Directe Instructie. Dat laat zien dat ze zeker effectief zijn. Het is niet zo dat alles in dit boek ‘nieuw’ is.

Elke leerkracht beheerst ongetwijfeld al een deel van de technieken, maar zelfs ervaren leerkrachten kunnen hier nog veel van leren. Wat startende leerkrachten betreft: dit boek is echt een mustread. 

Bij ons op school is het hele team aan de slag met Teach like a Champion. Dat kan ik iedereen aanraden. Als je deze technieken onder de knie hebt, mogen jouw leerlingen zich gelukkig prijzen dat ze bij je in de klas zitten.

Bestellen

N.a.v. Lemov, D., Teach like a champion, ISBN 978 90 5819 297 4, Nederlandse vertaling 2012, 9e druk 2015, 238 blz, € 37,50. Het boek is te bestellen via

Kerpel, A. (2016) Teach like a champion.
Geraadpleegd op 24-03-2017,
van http://wij-leren.nl/teach-like-a-champion.php

Gerelateerd

Leren zichtbaar maken: de grondslag
Leren zichtbaar maken: de grondslag
Den Haag
Bazalt 
Hoe blijf je een goede leraar?
Hoe blijf je een goede leraar?
Aad van der Drift en Hans Kok: Hoe zet jij jezelf in je kracht?
Eduseries 
Klassenmanagement
Klassenmanagement - welke leerkrachtvaardigheden zijn belangrijk?
Arja Kerpel
Effectief onderwijs
De negen schakels van effectief onderwijs
Jos CŲp
EfficiŽnte differentiatie
Beter onderwijs door meer didactische efficiŽntie
Michel Verdoorn
Professionalisering
De leraar die zichzelf ontwikkelt of zelfprofessionalisering
Luc Stevens
Leerkracht centrale factor
Leerkracht, grijp uw vak!
Albert de Boer
Soepele lesovergang
Zonder stress van les naar les
Jelte van der Kooi
Expliciete Directe Instructie
Expliciete Directe Instructie - Tips en technieken voor een goede les
Arja Kerpel
Professioneel leren
Heeft nascholing zin? Tien principes voor succesvolle professionalisering
Korstiaan Karels
Vinger opsteken
Vinger opsteken in de klas is niet verkeerd!
Michel Verdoorn

Clusteren rekenonderwijs
Als je het rekenonderwijs rond tijd, geld en meten clustert, behaal je dan betere resultaten?
Drama voor groepsvorming
Effect van dramalessen op de groepsvorming van een (brug)klas
Feedback en motivatie
Kan feedback motivatie en resultaten van studenten positief beÔnvloeden?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
Vakspecialisatie
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie en wat zijn de effecten?
Instructievormen sbo
Toegesneden instructievormen bij rekenonderwijs op (speciaal) basisonderwijs
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Toetsvormen
Reviewstudie: verbinding tussen leerdoelen, instructie en toetsen in taalonderwijs
Pedagogisch didactisch handelen
Pedagogisch-didactisch handelen en Passend Onderwijs
SLIM in het sbo
Stimuleringsprogramma Lezen uitgaande van Instructie en Motivatie (SLIM) in het S(B)O Ė OnderwijsBewijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Teach like a Champion



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.