Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Hogere denkvaardigheden Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is méér dan getal
Ouders
Ouderbetrokkenheid VVE Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen Strategieën leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Vmbo leerlingen Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Geïntegreerd taal/vakonderwijs
Techniek
Techniek en vakmanschap Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurcoördinator
Engels
Stimulering leesvaardigheid vo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bèta

 

Eindexamen doen met dyslexie in 2015

Terry van de Beek

Onderwijsadviseur en trainer bij Dyadon

  

terryvandebeek@hetnet.nl 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Van de Beek, T. (2014) Eindexamen doen met dyslexie in 2015.
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/eindexamen-dyslexie-hulpmiddelen.php

Zo kan het gaan! Een verhaal uit de praktijk!

In het oosten van het land bereidt een scholengemeenschap voor VMBO-TL, HAVO en VWO met ongeveer 1350 leerlingen zich al vanaf september 2014 voor. 36 leerlingen met een dyslexieverklaring doen namelijk dit schooljaar eindexamen: 15 leerlingen voor VMBO-T, 14 leerlingen voor HAVO en 7 leerlingen voor VWO. Dit is ongeveer 9% van alle eindexamenkandidaten. Van deze 36 leerlingen gaan 21 leerlingen gebruik maken van meer faciliteiten dan een half uur extra tijd en dit is naast de toch al enorme organisatie van een eindexamen, elk jaar weer een immense klus.

Voorbereiding

Eind september 2014, vlak na de septembermededeling “Kandidaten met een beperking” is er een ouder- en leerlingavond georganiseerd voor leerlingen in het voorexamenjaar (M3, H4, V5) over de eindexamenfaciliteiten die de school in 2015 aan haar leerlingen biedt. Van alle leerlingen plus over het algemeen een dubbel aantal ouders zijn gemiddeld 50% van de genodigden aanwezig op deze avond. (Zie ook: brochure kandidaten met een beperking)

Faciliteiten

Leerlingen met dyslexie (en dus in het bezit van een officiële dyslexieverklaring) kunnen in ieder geval allemaal gebruik maken van half uur langer examentijd en alle examens worden standaard aangeleverd in Arial 12, een groter lettertype dan voorheen. Zelf vergrotingen maken van examens op school mag vanaf vorig jaar officieel niet meer, maar er zijn altijd uitzonderingen waarover de directie beslist.

Daarnaast zijn er mogelijkheden voor de inzet van compenserende software voor auditieve ondersteuning bij lezen en spelling. De school biedt: compenserend software op het netwerk (gesproken computerstem); examen doen met Daisy-cd’s (ingesproken met menselijke stem) en/of examenuitwerkingen maken op een laptop of computer. Daarnaast kunnen leerlingen examen doen op een eigen schone laptop met daarop hun eigen compenserende software, zoals bijvoorbeeld Kurzweil of Sprint Plus.

Leerlingen die compenserende software gebruiken kunnen de tekst naar Arial 12 of groter vergroten als ze dat willen. Leerlingen met een zwakke spelling wordt aangeraden uitwerkingen op de computer te maken, omdat de spellingcontrole en de spellingvoorspeller vrij gebruikt mag worden (het digitale woordenboek moet worden uitgeschakeld). Uiterlijk 1 november moeten de faciliteiten die de leerlingen gaan gebruiken worden gemeld bij de Inspectie van het Onderwijs en worden besteld via een vastgesteld e-mailadres. 

Rol van de Dyslexiecoach

Begin oktober 2014 ontvingen de huidige eindexamenleerlingen met een dyslexieverklaring en hun ouders een brief met een bijlage. Op deze bijlage kunnen zij aangeven welke faciliteiten zij voor welk vak willen inzetten tijdens hun eindexamen en leerlingen kunnen aangeven of zij hierover nog in gesprek willen met de dyslexiecoach. De dyslexiecoach maakt hiervan een eerste inventarisatie en verstuurt uitnodigingen. Er volgen in deze periode vaak diverse gesprekken met leerlingen en/of ouders. Ouders en leerlingen verschillen namelijk nog weleens van mening als het de inzet van faciliteiten bij het eindexamen betreft. 

Rol van de ICT-ers

Langzaam beginnen de ICT-ers van de school in januari warm te lopen. Er worden Excell-bestanden gemaakt met examenroosters, die op kastdeuren worden geplakt en die in de loop van het schooljaar nog zeker 5 keer worden aangepast. Waar en hoe laat zit welke leerling met welke faciliteit? 

In de periode van begin oktober tot begin november zijn er al enkele paniekaanvallen merkbaar van leerlingen en/of van mentoren. Leerlingen hebben de bewuste eerder genoemde brief niet ontvangen; zijn de brief kwijt; zijn de afspraak vergeten. Mentoren zijn zich soms opeens bewust van de handicap die hun leerlingen met dyslexie hebben en proberen ze er alsnog van te doordringen dat ze toch faciliteiten moeten gaan inzetten. 

De rol van het secretariaat

Eind oktober maakt de dyslexiecoach de definitieve lijst met faciliteiten compleet, of probeert dit althans. Er zijn altijd nog wensen die later binnen komen. Zo kan er bijvoorbeeld opeens een mentor zijn die alle leerlingen met dyslexie op eigen initiatief nog een keer persoonlijk gaat benaderen en nog allerlei wijzigingen doorgeeft.

In een enkel geval wordt er nog een leerling op het laatste nippertje gediagnosticeerd. Eindelijk is begin november de lijst klaar en kan alles worden aangemeld en aangevraagd door het secretariaat. De Excell-lijst van ICT wordt voor het laatst aangepast. 

Dossieronderzoek

Het werk voor de dyslexiecoach is echter nog niet klaar. Nu moeten alle dyslexieverklaringen van de leerlingen die faciliteiten gaan gebruiken nog worden nagekeken. In april duikt de dyslexiecoach hiervoor in het dossier. In de dyslexieverklaring moet namelijk duidelijk staan vermeld dat de leerling bepaalde faciliteiten nodig heeft bij het eindexamen.

En als dat er niet in staat en de school heeft samen met de leerling en zijn ouders beslist dat de leerling het wel nodig heeft, wat vooral bij de wat oudere dyslexieverklaringen vaak het geval is, moet er via een orthopedagoog/ gz-psycholoog een aanhangsel worden gemaakt bij de dyslexieverklaring.

De Inspectie van het Onderwijs doet namelijk steekproeven en als de boel niet klopt kan een leerling nog tijdens het examen een faciliteit worden ontzegd. Om dat te voorkomen wordt er een lijstje gemaakt met de namen en verzonden naar de orthopedagoog van het Samenwerkingsverband waar de school onder valt. Zij maakt leerlingspecifieke aanhangsels bij de dyslexieverklaringen op advies van de dyslexiecoach.

Alles klaar?

Het lijkt nu niet meer mis te kunnen gaan, maar dat is schijn.

  • José heeft namelijk geoefend met L2S, maar begint zich opeens enorm te ergeren aan de computerstem en wil toch switchen naar Daisy. Zij kan haar aandacht volstrekt niet bij de tekst houden door de monotone klanken, zegt ze. Via de administratie wordt dit nog snel geregeld.
  • Twee weken voor het eindexamen komt Jan er dankzij de dyslexiecoach achter, dat zijn blitse Daisyspeler (speciaal voor het examen gekocht) met digitale bestanden werkt en de Daisy-software voor het eindexamen wordt aangeleverd op cd’s. Lichte paniek, maar hij kan tijdelijk een andere Daisyspeler lenen bij de leverancier (ook bibliotheken lenen desgewenst Daisy-spelers uit).
  • Mirjam krijgt een week voor het examen ineens de zenuwen, want zij heeft Daisy-ondersteuning aangevraagd via de brief met bijlage als faciliteit, maar er eigenlijk nog niet mee geoefend. Ze was niet op de ouderavond, niet op het spreekuur en niet getraceerd door haar mentor. Via de e-mail geeft de dyslexiecoach haar instructie en raadt haar aan contact te zoeken met enkele klasgenoten die op dezelfde wijze examen gaan doen.
  • De moeder van Tim vindt 5 dagen voor het examen dat Tim toch eigenlijk wel examen moet doen met een Daisyspeler, die hij kan lenen van de buren. Omdat de school altijd wat extra cd’s bestelt, kan dit voor Nederlands en Engels geregeld worden. Hopelijk heeft Tim thuis geoefend.
  • En oh ja, voor leerlingen met dyslexie zijn er ook mogelijkheden om herexamen voor Nederlands en Engels te doen met auditieve ondersteuning, en dat moet dus ook aangevraagd worden. Even paniek, maar het lukt.

Klaar voor het examen!

Nu écht alles klaar? Als de techniek de school niet in de steek laat wel. De ICT-ers zijn in ieder geval bij toerbeurt mede-surveillant bij de eindexamens voor de leerlingen met dyslexie in een apart hiervoor gereserveerd computerlokaal en dat is alvast een hele geruststelling.

Tot slot: je kunt net zoveel faciliteiten inzetten als je wilt, als je gewoon niet geleerd hebt haal je je examen niet. Daarom krijgen alle eindexamenkandidaten een brief van de school waarin ze succes wordt gewenst met het examen én met de voorbereidingen. De school is er in ieder geval zoals elk jaar klaar voor!

Van de Beek, T. (2014) Eindexamen doen met dyslexie in 2015.
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/eindexamen-dyslexie-hulpmiddelen.php

Gerelateerd

Dyslexie in transitie: good practice van samenwerking tussen teams
Dyslexie in transitie: good practice van samenwerking tussen teams
Deelsessie op congres
Eduseries 
Dyslexie kenmerken
Dyslexie - kenmerken - tips aanpak
Arja Kerpel
Schoolkeuze havo/vwo
Selectie op basis van talent is goed voor de leerresultaten
Annemieke van Nifterik
Lettertype Dyslexie
Positieve ervaringen met het lettertype ‘Dyslexie’: Een placebo effect?
Anna Bosman
Samenwerking ouders
Leerlingsucces vraagt om samenwerking met ouders
Peter de Vries
Begeleiding dyslexie
Naar een brede begeleiding van dyslexie in het basisonderwijs
Terry van de Beek
Functionele toetsvragen
Bronnen en contexten in toetsvragen niet functioneel
Gerdineke van Silfhout
Examenvrees
Eindexamenvrees: Een mislukking is nog geen ramp!
Ivo Mijland
Gave van dyslexie
De gave van dyslexie
Arja Kerpel
Krachtig anders leren
Krachtig anders leren - Kernvisie methode
Arja Kerpel
Dyslexieverklaring terecht?
Heeft èlke dyslecticus dyslexie?
Teije de Vos

Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieën voor het verbeteren van begrijpend lezen van zwakke lezers in het vmbo?
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Vliegwielen begrijpend lezen po
Vliegwielen voor begrijpend lezen in het basisonderwijs
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Leesvaardigheid zaakvakken
Verbetering leesvaardigheid voor zaakvakken
Begrijpend lezen po
Ontwikkeling van begrijpend lezen in het basisonderwijs
Woordenschat leesbegrip
Rol van de woordenschat bij de ontwikkeling van begrijpend lezen
Mentale voorstellingen
Leren lezen met mentale voorstellingen
Beginnende geletterdheid
Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen
Toetsvormen
Reviewstudie: verbinding tussen leerdoelen, instructie en toetsen in taalonderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Eindexamen en dyslexie



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.