Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
Differentiëren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
Wetenschapsoriëntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris

 

Big Data en leesplezier

Dick van der Wateren

Docent natuurkunde en nlt, edublogger en auteur bij dickvanderwateren.nl

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

Van der Wateren, D. (2015) Big Data en leesplezier. http//:wij-leren.nl

Gaat de voortdurende stroom aan digitale data over leerlingen ons werkelijk helpen het onderwijs te verbeteren? Onlangs was ik bij een brainstorm voor een nieuw analyse-instrument dat volgend jaar op de onderwijsmarkt zal worden gelanceerd. Het product is met de beste bedoelingen ontwikkeld; de makers willen iets goeds doen voor het onderwijs en leraren helpen hun werk beter te doen. Door alles wat leerlingen doen op laptops en notebooks te analyseren zouden we van dag tot dag kunnen volgen hoe hun taalvaardigheid zich ontwikkelt. Aantrekkelijk idee. Niettemin voelde ik me al snel ongemakkelijk. 

"Ik vroeg me af: Is wat in het onderwijs belangrijk is meetbaar, of vinden we belangrijk wat meetbaar is?"

Eerder die dag had ik een workshop met 16 bevlogen leraren. Het contrast met de brainstorm had niet groter kunnen zijn. Twee uur lang praatten we intensief over onderwijs, dachten na over differentiatie, over persoonlijke begeleiding, autonomie van leerlingen en wat we nodig hebben om de kwaliteit van onze lessen te verbeteren.

Daar zaten mensen die gepokt en gemazeld waren in het onderwijs en die geen deskundigen van buiten nodig hadden om hun werk goed te doen. Daarvoor hadden we elkaar. Bovendien ging het niet één keer over Big Data, terwijl de helft van ons betadocenten waren en bepaald geen digibeten.

Testdata

De gedachte achter het nieuwe onderwijsproduct (de naam doet er hier niet toe) is dat met de analyse van de resultaten van lees- en spellingtoetsen de taalachterstand van basisschoolkinderen kan worden verminderd. Omdat steeds meer scholen kinderen op eigen laptops, iPads en andere notebooks laten werken, zouden de vorderingen van die leerlingen heel regelmatig – zelfs dagelijks! – kunnen worden gevolgd.

Ook de resultaten van lees- en spellingtoetsen, van de uitgeverijen van taalmethoden en van Cito, geven een schat aan data over de taalontwikkeling van kinderen.

De analyse van die enorme datastroom is voor de gemiddelde leerkracht een onbegonnen taak. Maar een slim analyse-instrument zou die leerkracht veel werk uit handen kunnen nemen. Die zou met die analyse in een oogopslag bij elke individuele leerling kunnen zien waar nog hiaten zijn en zo een interventie op maat kunnen aanbieden. Een aantrekkelijk idee en helemaal geen rare gedachte. Ik zag wel wat problemen en – afgezien van de privacy – was ik eerlijk gezegd behoorlijk sceptisch over de bruikbaarheid van het nieuwe product.

Het waren die avond allemaal aardige mensen die met de makers meedachten, voornamelijk uit de IT-, ontwerp-, marketing- en financiële wereld en maar drie onderwijsmensen, waaronder ikzelf. Aan de goede bedoelingen van die mensen, het onderwijs helpen verbeteren, hoefde ik niet te twijfelen. Het gesprek ging echter vooral over de vraag op welke manier het product in de onderwijsmarkt gezet kon worden en maar zijdelings over de vraag of het instrument datgene meet wat het moet meten, taalachterstand, met andere woorden of het valide is.

"Ik stelde de vraag: Wat is eigenlijk het doel van leren lezen en schrijven?"

Naar mijn mening dient dat drie doelen (vrij naar Gert Biesta 2015).

  • In de eerste plaats helpt het kinderen informatie te verwerken en te communiceren met anderen. Dat zou je kwalificatie kunnen noemen, het aanleren van kennis en vaardigheden.
  • Het tweede doel is door middel van lezen en schrijven de wereld leren kennen en een plaats vinden in de gemeenschap, de cultuur, de beroepsgroep en de democratische samenleving. Dat kun je socialisatie noemen.
  • Het derde doel is persoonlijke vorming tot een onafhankelijk en kritisch individu.

Leesplezier

Volgens mij zou dan ook het belangrijkste doel van lees- en schrijfonderwijs plezier in taal moeten zijn en het vermogen van leerlingen bevorderen om zich in die taal uit te drukken. Het is de vraag of spellingsvaardigheid en woordenschat – precies de dingen die makkelijk digitaal te meten zijn – een goede indicatie zijn van taalvaardigheid. Kinderboekenschrijver en eerste kinderboekenambassadeur Jacques Vriens :
Hij zegt:

Het bevorderen van lezen heeft […] een maatschappelijk belang. Door het lezen van boeken kun je je beter inleven in anderen en met hen meevoelen. Daardoor leer je beter naar elkaar te luisteren. Daarom moet er op basisscholen aandacht gegeven worden aan de ontwikkeling van leesplezier, óók als er opbrengstgericht gewerkt moet worden. Daarbij is leesplezier goed voor de schoolprestaties. Een kind dat graag leest, oefent ongemerkt in het tot zich nemen van teksten en zal dan ook met het geschiedenis- of aardrijkskundeboek geen moeite hebben of met de interpretatie van rekensommen.

Ik had laatst een gesprek met basisschooldocent, filosoof en edublogger Hester IJsseling  precies over dit onderwerp, taalachterstand en plezier in lezen. We waren het er snel over eens dat kinderen voorlezen en hen zoveel mogelijk zelf laten lezen wat ze leuk vinden, de beste manier is om hen plezier in taal te geven.

En hoe erg is het nou echt als ze niet alle woorden goed kunnen spellen? Door veel te lezen – en zo veel woorden voorbij zien komen – maak je je de juiste spelling van de meeste woorden wel eigen. Maar laat hen dan niet allerlei vervelende formulieren invullen als ze een boek hebben gelezen. Dat is de beste manier om alle plezier in lezen weg te nemen. Jacques Vriens:

Laatst liet een juf mij vol trots het formulier zien dat kinderen moesten invullen als ze een boek gelezen hadden. Heb je eindelijk een boek uit, mag je nog een half uur administratie doen! Er zijn leukere manieren om te evalueren.

En vaak moeten die kinderen daarbij vragen beantwoorden waar, opmerkelijk genoeg, de auteur van het boek zelf soms geen antwoord op heeft. Nederland scoort dan wel hoog op internationale lijstjes voor wat betreft technisch lezen (foutloos voorlezen van een rij woordjes), maar heel laag op het gebied van leesplezier.

"Niet meer dan 10% van de Nederlandse kinderen vindt lezen leuk."

Wat is taalachterstand?

Taalachterstand is inderdaad een probleem en een van de speerpunten van OCW, dat stelt dat ruim 15% van de kinderen risico heeft op taalachterstand. Meer dan 40.000 (!) kinderen komen van de basisschool met een leesachterstand van minstens 2 jaar. Ze komen in de brugklas en lezen op het niveau van een kind in groep 5 of 6. Voorschoolse en vroegschoolse educatie (vve) wordt door de overheid gezien als een oplossing voor het probleem.

Dit zegt Taalunieversum over taaltoetsen:

Het opvallendste aan deze toetsen is dat er ontzettend veel aandacht besteed wordt aan hun betrouwbaarheid, maar dat de validiteit vaak twijfelachtig is. Die twijfelachtige validiteit heeft te maken met het feit dat de taalvaardigheid die wordt gemeten niet steeds overeenkomt met de minimale taalvaardigheid, nodig om op school te functioneren.

Daarnaast is een belangrijke kwestie die zelden ter sprake komt, of vaardigheid die men nodig heeft om een toets goed af te leggen wel dezelfde is als die men nodig heeft om talig te kunnen functioneren. Voor sommige vaak gebruikte toetsten is reeds aangetoond dat dit zeker niet het geval is. Men kan echter verder gaan en de vraag stellen of er überhaupt wel een valide taaltoets op te stellen is.

Hoe zit dat voor jonge kinderen? En zorgt een achterstandspositie er niet juist voor dat een individu het moeilijk heeft om taal te scheiden van algemeen functioneren, een vaardigheid die wordt verondersteld wanneer een taaltoets valide genoemd wordt.

Ik heb eerder al eens geschreven over de onzalige gedachte om peuters en kleuters te testen (Stop testen van peuters en kleuters). In dat stuk haalde ik een eerdere post aan (De waanzin van opbrengstgericht onderwijs. Op de kleuterschool) waarin duidelijk wordt dat testen van jonge kinderen het risico inhoudt dat die kinderen al vroeg worden gehospitaliseerd.

De taal-, reken- en verdere ontwikkeling van kinderen verloopt heel grillig en onvoorspelbaar. Terwijl het ene kind al vroeg kan lezen, maar zich wat later ontwikkelt met rekenen, is dat bij een ander kind precies omgekeerd. Een kind kan laat zijn in zijn taalontwikkeling omdat het druk is met andere dingen leren. Er bestaat geen standaardkind waaraan je andere kinderen kunt afmeten.

Prof. Sieneke Goorhuis-Brouwer, orthopedagoog en spraakpatholoog, ziet in haar praktijk veel kinderen die psychologisch niets mankeren en een normale ontwikkeling doormaken, maar die op grond van testen als risicoleerling worden gediagnosticeerd. Testgegevens hebben een achterstand laten zien ten opzichte van wat verondersteld wordt dat het kind zou moeten kunnen op een bepaalde leeftijd.

Dan moet het kind aan de tafel van de juf komen zitten voor extra aandacht. Het gevaar is dan dat het kind daar in zijn hele schoolloopbaan niet meer vandaan komt. Er wordt een probleem gemaakt van iets dat heel normaal is en die extra aandacht gaat ten koste van het vrije spel (nodig voor de ontwikkeling).

Goorhuis-Brouwer pleit dan ook voor deskundige peuter- en kleuterleerkrachten, die kennis hebben van de taalontwikkeling van het jonge kind en die hun ogen en oren goed open houden en niet blind op toetsen vertrouwen. Dat zij weinig opheeft met voor- en vroegschoolse programma’s moge duidelijk zijn.

Sociaal probleem

Terecht wil de overheid iets doen aan de taalachterstand van kinderen die van de basisschool komen.

"Het probleem is echter geen onderwijskundig maar een maatschappelijk probleem." 

Het is een probleem van armoede en maatschappelijke ongelijkheid. Vrijwel zonder uitzondering zijn de kinderen met de grootste taalachterstand (en leerachterstand in het algemeen) kinderen uit tweetalige gezinnen, die onderaan de maatschappelijke ladder staan.

In 1966 concludeerde de beroemde ‘Coleman Study’ (Coleman e.a., 1966) dat de schoolprestaties van kinderen direct gecorreleerd is met de sociaal-economische status van de gezinnen waaruit zij afkomstig zijn. Kinderen van welvarende, hoogopgeleide, meestal blanke ouders scoren significant beter op school dan kinderen van arme, laagopgeleide, meestal niet-blanke ouders.

Ondanks een reeks aan geldverslindende maatregelen (Bush’s No Child Left Behind en Obama’s Race to the Top) is die ‘achievement gap‘ in de afgelopen halve eeuw eerder groter dan kleiner geworden. Diane Ravitch haalt in haarblog een artikel van Paul Thomas aan waarin hij betoogt dat de ‘achievement gap’ in essentie een ‘equity gap‘ is, een maatschappelijke kloof en een armoedeprobleem.

In de VS is een zeer lucratieve industrie ontstaan die pretendeert die achterstand op te lossen door testen en leraren afrekenen op de testresultaten van hun leerlingen. Uitgeverij Pearson heeft alleen al in de VS 4 miljard dollar winst gemaakt met hieraan gerelateerde activiteiten. Ik heb daarover uitvoerig geschreven hier, in ‘Het Alternatief’ (2013) en in de internationale uitgave van dat boek (2015).

De conclusie daar is dat testen maar beperkt bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs en dan alleen op voorwaarde dat ze formatief (diagnostisch) worden ingezet, meten wat essentieel is en leraren kunnen helpen zich te verbeteren. Aan die eerste voorwaarde voldoet het product waarover ik hierboven schreef, over de tweede en derde heb ik grote twijfels.

Daarbij komt dat dit soort statistische data-analyses heel verleidelijk zijn voor beleidsmakers om het onderwijs mee te controleren. Over de gruwelijke gevolgen die dat kan hebben voor scholen en individuele leraren, die op volkomen verkeerde gronden als ‘niet effectief’ worden beoordeeld schreef ik in de genoemde publicaties.

De leerachterstand komt voort uit een sociale achterstand en die kan het onderwijs niet oplossen. Daarvoor zijn heel andere ingrepen nodig en met name een andere politieke stellingname over maatschappelijke ongelijkheid.

"Scholen kunnen wel veel doen aan plezier in lezen en dat doe je toch echt door zo min mogelijk testen en zoveel mogelijk voorlezen en laten lezen."

Van der Wateren, D. (2015) Big Data en leesplezier. http//:wij-leren.nl

Gerelateerd

ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
Van instrumenteel naar onderzoeksmatig werken
De lerende school 
Zien is Snappen
Zien is Snappen
Rotterdam
Bazalt 
Beloftes en bullshit over ICT en onderwijs
Beloftes en bullshit over ICT en onderwijs
Casper Hulshof bespreekt onderzoek en onzin over ICT in het onderwijs
Eduseries 
Kleutertaal
Kleutertaal
Taalontwikkeling en -stimulering in groep 1 en 2
Medilex Onderwijs 
Teaching to the test
De vicieuze cirkel van teaching to the test
Marjolein Zwik
Citoscore misverstanden
Meten is niet àlles weten
Teije de Vos
Grip op leesbegrip
Beter toetsen en evalueren van lezen met begrip
Karin van de Mortel
Taalachterstand
Taalachterstand
Sieneke Goorhuis
Interactief voorlezen
Interactief voorlezen onder de loep
Sieneke Goorhuis
Woordenschat en ICT
Hoe ICT het woordenschatonderwijs kan verbeteren
Jos Cöp
Het Alternatief
Het Alternatief - weg met de afrekencultuur in het onderwijs!
Machiel Karels
Stop de kleutertest
Stop het testen van peuters en kleuters. Ervaren leerkrachten zijn deskundig.
Dick van der Wateren
Toegevoegde waarde
De verleidingen van toegevoegde waarde
Dick van der Wateren
Kind is méér dan getal
Een leerling is méér dan een getal
Wijnand Gijzen

Adaptieve software
Wat biedt een adaptieve leeromgeving en welke rol heeft de leraar dan?
Blended learning effect
Wat is het effect van blended lesmateriaal op onderwijsresultaten in het voortgezet onderwijs?
Leerstijlen
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen...
Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Welke factoren spelen een rol bij de resultaten van de Cito-eindtoets of de centrale eindtoets PO?
Formatieve toetsing
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
Online-oefenprogramma's
Hoe en hoe vaak zou je een leerling moeten belonen in een online oefenprogramma om de leerling zo goed mogelijk te motiveren ...
Tablet in het onderwijs
Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
NT2-stimuleren taalontwikkeling
Hoe stimuleer je effectief de taalontwikkeling van kinderen die Nederlands als tweede taal (NT2) spreken?
Jonge kinderen en tabletgebruik
Is het wenselijk om tabletgebruik door jonge kinderen af te stemmen op hun lichamelijke kenmerken of ontwikkeling?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Intrinsieke motivatie
Het motiveren van leerlingen met verschillende prestatieniveaus en achtergrondkenmerken
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Game Interactieve Fictie
Gebruik game Interactieve Fictie (IF) in het taalonderwijs
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Digitale gymles
Terugkijken met een tablet: De opbrengsten van de digitale gymles
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Data analyse



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.