Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo In zeven stappen naar zinvol leren Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Normjaartaak Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Werkdrukbeleving Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
Differentiëren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Organiseren gepersonaliseerd leren Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
groepsgrootte werkbeleving docenten effecten studenten mbo Wetenschapsoriëntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris
ICT
digitale geletterdheid mediawijsheid computervaardigheden praktijkonderwijs

 

Twee pijnpunten in ons basisonderwijs

Ewald Vervaet

Ontwikkelingspsycholoog en docent bij Stichting Histos

 

ever524@kpnmail.nl

  Geplaatst op 1 juni 2016

Vervaet, E. (2016). Twee pijnpunten in ons basisonderwijs.
Geraadpleegd op 23-04-2017,
van http://wij-leren.nl/pijnpunten-basisonderwijs.php

Er is veel aan de hand in het onderwijs. Vanuit de wetenschap wijs ik twee factoren aan: allerlei leerstof wordt te vroeg aangeboden en het geleerde wordt oneigenlijk getoetst.

Aan het Nederlandse basisonderwijsbeleid schort een hele boel. Dat is in het bijzonder zo bij het kleuteronderwijs van ons land. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de vaak schrijnende voorbeelden in het zwartboek "Kleuters in de knel!" dat op 9 april 2013 is aangeboden aan de Tweede Kamer.

Dat blijkt ook uit cijfers als die voor het aantal kinderen tussen 6 en 18 jaar, dat op een schooldag ritalin slikt (vaak: moet slikken): ongeveer 125.000. Dat is bijna 4,5%.

Wat is hier aan de hand? Er is heel veel aan de hand, maar vanuit de wetenschap wijs ik twee factoren aan: 1. allerlei leerstof wordt te vroeg aangeboden en 2. het geleerde wordt oneigenlijk getoetst.

Te vroeg aanbod

Volgens de Russische psycholoog en filosoof Lev Vygotskij zouden kinderen zich leerstof eerder eigen kunnen maken indien een volwassene een kind helpt als het zich tenminste in de zone van de naaste ontwikkeling (ZNO) bevindt. Sedert ongeveer 1970 is ZNO de basis gaan vormen, waarop ons basisonderwijsbeleid rust.

Je zou dus verwachten dat er veel onderzoek naar ZNO is gedaan en dat alle haken en ogen rond dat begrip uitvoerig en diepgaand uitgediscussieerd zijn. Het gaat uiteindelijk om kinderen. Het blijkt vooral om de jongsten en dus meest kwetsbaren in ons onderwijs te gaan want met ZNO-onderwijs zouden kinderen al met 4 jaar kunnen leren lezen en al met 7 jaar algebra kunnen doen… 

Van steekhoudend onderzoek en uitgekristalliseerde discussies is echter niets te vinden, niet bij Vygotskij zelf en ook niet bij zijn volgelingen.  

Daar komt bij dat ZNO haar stempel vooral op het onderwijs is gaan zetten na de invoering van het basisonderwijs in 1985. Onderzoek naar de basis waar de basisonderwijsgedachte stoelt en de wijze waarop het basisonderwijs is ingevoerd, brengt echter eenduidig aan het daglicht dat ook daar elke basis aan ontbreekt. Het gaat via Langeveld en Kohnstamm terug op de theorie van de Duitse filosoof en psycholoog Otto Selz. Volgens Selz zouden intelligentie, aandacht en andere mentale functies verbeterd kunnen worden door bepaalde manieren van lesgeven en trainen. Onderzoek dat zou moeten aantonen dat Selz’ theorie feitelijk houdbaar is, rammelt echter aan alle kanten.

Ondanks die volstrekt afwezige basis – wat dus verder gaat dan een wankele basis – onder ZNO is dit begrip de leidende gedachte geworden in het Nederlandse onderwijsbeleid. In 2006 raadde de onderwijsinspectie scholen zelfs aan om in elk geval in groep 2 en als het even zou kunnen al in groep 1 de kinderen letterkennis bij te brengen. 

Oneigenlijke toetsen

Een tweede missstand is het oneigenlijke toetsen. De afgelopen tientallen jaren worden onderwijsvorderingen in toenemende mate met meerkeuzetoetsen nagetrokken. Het Cito is in dezen dé naam en dé smaakmaker. Weliswaar lijkt een meerkeuzetoets objectief vanwege de getallen die eruit rollen, maar in werkelijkheid is hij slechts getalsmatig en allerminst objectief. Er komt namelijk niets uit over het kennen en kunnen van een kind, maar slechts hoeveel procent het boven of onder een gemiddelde zit. Ook hieraan ontbreekt elke basis. 

Een meerkeuzetoets is familie van de IQ-test, de persoonlijkheidsvragenlijst en andere psychologische tests. Ze zijn allemaal gebaseerd op gedachtes over de totstandkoming van kennis in de natuurwetenschappen. Wetenschapshistorisch onderzoek laat echter ondubbelzinnig zien dat natuurwetenschappelijke kennis nooit met middelen tot stand is gekomen die op testpsychologische middelen lijken.

Dat wil zeggen, terwijl natuurwetenschappers altijd zijn vertrokken van verschijnselen die ze aanvankelijk niet begrepen, zoals het feit zeeën eb en vloed vertonen, en die proberen te begrijpen, vertrekken testpsychologen van reeksen vragen waar de geteste punten voor krijgt.

Er bestaan echter andere toetsen dan tests: proeven. Daar zijn er twee soorten van: rijpheidsproeven zoals de leesrijpheidsproef en vorderingsproeven zoals een proefwerk met open vragen.

Boek Basisonderwijs zonder basis

Over deze twee genoemde factoren is een boek van mij uitgekomen: Basisonderwijs zonder basis. Omdat ik niet in het negatieve wilde blijven steken, heb ik er een keerboek van gemaakt. Vanaf de achterkant van Basisonderwijs zonder basis begint een ander boek: Basisonderwijs met basis.

Bronnen

Vervaet, E. (2016). Twee pijnpunten in ons basisonderwijs.
Geraadpleegd op 23-04-2017,
van http://wij-leren.nl/pijnpunten-basisonderwijs.php

Gerelateerd

ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
ParnasSys als bouwsteen in onderzoekend leren
Van instrumenteel naar onderzoeksmatig werken
De lerende school 
Kleutertaal
Kleutertaal
Taalontwikkeling en -stimulering in groep 1 en 2
Medilex Onderwijs 
NT2 Onderwijs
NT2 Onderwijs
Anderstalige leerlingen in uw klas wegwijs maken in de Nederlandse taal
Bazalt 
Leesrijpheid toetsen
Leesrijpheid moet je toetsen! Maar op welke manier?
Ewald Vervaet
Fase jonge schoolkind
De fase van het jonge schoolkind - kunnen kleuters leren lezen?
Ewald Vervaet
Leesrijpheid deel 2
Analyse van de toets Taal voor Kleuters Deel 2
Ewald Vervaet
Leesrijpheid deel 1
Leesrijpheidstoets versus Citotoets Deel 1
Ewald Vervaet
Leesrijpheid deel 3
Bepalen van leesrijpheid: vergelijking van twee toetsen - deel 3
Ewald Vervaet
Ontwikkeling jonge kind
Naar school - Psychologie van 3 tot 8 jaar
Arja Kerpel
Basisonderwijs met/zonder basis
Basisonderwijs zonder basis / Basisonderwijs met basis
Helèn de Jong
Basisonderwijs met/zonder basis
Basisonderwijs zonder basis / Basisonderwijs met basis
Helèn de Jong
Basisonderwijs met/zonder basis
Basisonderwijs zonder basis / Basisonderwijs met basis
Helèn de Jong
Ontwikkelingsdyslexie
Ontwikkelingsdyslexie: Maken wij kinderen dyslectisch?
Ewald Vervaet

Leerstijlen
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen...
Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieën voor het verbeteren van begrijpend lezen van zwakke lezers in het vmbo?
Tweelingen
Wat is beter voor tweelingen: in verschillende klassen of bij elkaar?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
NT2-stimuleren taalontwikkeling
Hoe stimuleer je effectief de taalontwikkeling van kinderen die Nederlands als tweede taal (NT2) spreken?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Vliegwielen begrijpend lezen po
Vliegwielen voor begrijpend lezen in het basisonderwijs
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Animaties taal po
Gebruik van animaties bij taal in basisonderwijs
Motivationele differentiatie
Invloed van cognitieve en motivationele differentiatie bij hoogbegaafde en getalenteerde leerlingen
Bevorderen intelligentie
Bevorderen van de ontwikkeling van intelligentie in de bovenbouw van de basisschool
Taalonderwijs BBL
Taalonderwijs in BBL-trajecten MBO
Leesvaardigheid zaakvakken
Verbetering leesvaardigheid voor zaakvakken
Schooltaal woordenschat po
Schooltaal en woordenschat in taalonderwijs op de basisschool
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Pijnpunten basisonderwijs



Inschrijven nieuwsbrief

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.