Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Hogere denkvaardigheden Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is méér dan getal
Ouders
Ouderbetrokkenheid VVE Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen Strategieën leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Vmbo leerlingen Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie Geïntegreerd taal/vakonderwijs
Techniek
Techniek en vakmanschap Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles Cultuurcoördinator
Engels
Stimulering leesvaardigheid vo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bèta

 

Leraren leren omgaan met taal in de rekenles

Annemieke van Nifterik

Kwaliteitszorgmedewerker / beleidsondersteuner bij Hoornbeeck College

 

  Geplaatst op 1 juni 2016

Nifterik, A. van (2016). Leraren leren omgaan met taal in de rekenles.
Geraadpleegd op 27-04-2017,
van http://wij-leren.nl/taal-rekenen-rekentaalkaart.php

Het verhogen van onderwijsopbrengsten staat hoog op de agenda van scholen. Om die bij rekenen te realiseren is het nodig de interactie in de reken-wiskundeles te verbeteren. Dit kan als er aandacht is voor de rekentaal: de taal die het voor leerlingen mogelijk maakt te communiceren over rekenen-wiskunde. In het project ‘Professionalisering binnen leergemeenschappen om talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen te realiseren’, kortweg het TRaP-project (Taal en Rekenen als Professie) gingen onderzoekers en leraren na hoe zij de aandacht voor de taal in de reken-wiskundeles gezamenlijk kunnen verbeteren.

In dit onderzoek is gewerkt met netwerken van leraren. Het werken met een dergelijk netwerk lijkt een professionaliseringsaanpak die op grotere schaal kan worden ingezet.

Netwerken van expertleraren

Dit project richt zich op twee gerelateerde onderwerpen die cruciaal zijn voor goed rekenonderwijs: interactief onderwijs en ondersteuning van de taal die nodig is om te leren rekenen. Daarom is het nodig dat leerlingen goed ondersteund worden door hun leraar bij het leren van de taal die nodig is om goed te leren rekenen. Het TRaP-project leerde dat expertleraren als rekencoördinatoren en taalcoördinatoren kunnen bijdragen aan het realiseren van taalondersteunend rekenonderwijs binnen hun scholen. Door te opereren in netwerken kon dit geoptimaliseerd worden. Een stappenplan dat samen met de expertleraren ontwikkeld is stelt hen in staat om andere leraren in hun team te helpen bij het realiseren van taalondersteunend rekenonderwijs. Dit stappenplan kan door iedere leraar worden gebruikt.

"Expertleraren kunnen als reken- en taalcoördinatoren goed bijdragen aan het realiseren van taalondersteunend rekenonderwijs binnen hun scholen."

Opbrengsten

Het project leverde een werkwijze voor leraren op die zij kunnen inzetten om de taal van de lessen uit de rekenmethode te doordenken. Deze werkwijze is vertaald naar een handelingsgericht stappenplan en op kaart gezet. Dit is de rekentaalkaart geworden. Het doel van het stappenplan is de leraar in vier stappen te ondersteunen in de voorbereiding op een opgave. De leraar die gebruikmaakt van het stappenplan doordenkt op die manier de rekeninhoud of het rekendoel van de activiteit en de taal die leerlingen nodig hebben om over de inhoud van gedachten te kunnen wisselen.

Mogelijkheden

Het werken met de rekentaalkaart maakt het mogelijk dat de leerkracht kan nagaan hoe het gestelde rekendoel gehaald kan worden. Hierbij is gedegen aandacht voor de benodigde taal. In navolging van het onderzoek van Jantien Smit duiden we dit ondersteunen aan als scaffolding, wat letterlijk betekent ‘in de steigers zetten’. Deze ondersteuning bouwt de leraar af als die niet langer nodig is.

Rekentaalkaart

De stappen die de leerkracht kan volgen in het voorbereiden van de rekenopgaven zijn op een kaart gezet. De stappen zijn:

1. Rekendoel – Bepaal het rekendoel van de opgave
2. Denkstappen – Ga na welke denkstappen leerlingen maken, in relatie tot:

  • de context
  • het model
  • het formele rekenen

3. Taal – Ga na welke taal hiervoor nodig is en maak daarbij onderscheid in:

  • dagelijkse woorden
  • schooltaalwoorden
  • vaktaalwoorden
  • specifieke formuleringen

4. Scaffolding           

  • Ondersteun deze taal gericht met scaffolding-strategieën, zoals:
  • herformuleren van leerlinguitingen (gesproken of geschreven)
  • verwijzen naar of herinneren aan de benodigde denkstappen
  • verwijzen naar of herinneren aan specifieke woorden en formuleringen
  • vragen om gesproken of geschreven taal te verbeteren
  • correcte, voorbeeldmatige taaluitingen van leerlingen herhalen
  • de kwaliteit van taaluitingen benoemen
  • leerlingen vragen of aanmoedigen om zelfstandig de talige denkstappen te verwoorden

Ontwikkeling

Reken- en taalcoördinatoren blijken goed in staat te zijn om taalsteun in de eigen klas tot stand te brengen. Zij maakten een ontwikkeling door van bewustwording van het belang van taal in de reken-wiskundeles naar het systematisch aandacht besteden aan hoe leerlingen rekentaal ontwikkelen. Een van de leraren zei bijvoorbeeld na drie scholingsbijeenkomsten: “Ik probeer meer uit de leerlingen zelf te laten komen. Ik laat leerlingen elkaar meer helpen en aanvullen, waardoor ik tijdens de les kan verwijzen naar uitspraken van de leerlingen.” En na zes bijeenkomsten: “Ik denk vooraf meer bewust na over hoe ik de rekentaal kan verduidelijken.”

Activiteiten

Ook zagen de betrokken leraren kans de geboden ondersteuning te vertalen naar activiteiten binnen en met het eigen team, waarmee niet alleen zij deze kennis en vaardigheden hebben opgedaan, maar ook een aantal collega’s binnen de scholen. Dit proces zal het komende jaar worden voortgezet zodat alle leerlingen binnen de school er van kunnen profiteren.

Bronnen

Nifterik, A. van (2016). Leraren leren omgaan met taal in de rekenles.
Geraadpleegd op 27-04-2017,
van http://wij-leren.nl/taal-rekenen-rekentaalkaart.php

Rekentaalkaart



Inschrijven nieuwsbrief



Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.