Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Nederlands onderwijsstelsel Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Leren zichtbaar maken Formatieve assessment Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
DifferentiŽren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
WetenschapsoriŽntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris

 

Objectief beoordelen van taalproducten: een (on)mogelijke opgave

Gerdineke van Silfhout

Curriculumontwikkelaar Taal bij SLO

 

  Geplaatst op 1 juni 2015

Van Silfhout, G. (2015) Objectief beoordelen van taalproducten: een (on)mogelijke opgave.
Geraadpleegd op 24-02-2017,
van http://wij-leren.nl/objectief-beoordelen-mondelinge-vaardigheden.php

"Bij u heb ik altijd een 5, vorig jaar haalde ik zelfs een 10!"

Meer dan dertig studenten die in een week een mondeling tentamen of examen moeten doen: een bekend fenomeen in het mbo.

En alle dertig studenten verdienen een gelijke, objectieve beoordeling.

Maar juist het zo objectief mogelijk beoordelen van productieve vaardigheden is iets waar veel docenten mee worstelen.

  • ‘Hoe zorg ik er nu voor dat ik op dezelfde manier beoordeel als mijn collega?’
  • ‘Hoe voorkom ik nou dat ik coulanter of juist strenger ga beoordelen als ik veertien producten heb beoordeeld?’
  • ‘Hoe vermijd ik de neiging om die altijd-te-laat-komer en kantjes-af-loper een 6 te geven, terwijl het eigenlijk een 7 waard is?’

Hieronder geef ik enkele aanbevelingen om zo objectief mogelijk te beoordelen. Dit doe ik aan de hand van een voorbeeldopdracht bij Nederlands waarbij getoetst wordt of een student het onderdeel Spreken beheerst op referentieniveau 2F.

De geboden handvatten hebben betrekking op:

  1. de voorbereiding;
  2. de afname;
  3. de beoordeling.

1. De voorbereiding van de afname

Een mondelinge toets objectief beoordelen kan alleen als van tevoren duidelijk is wat er beoordeeld moet worden en hoe het beoordeeld moet worden.

Allereerst moet voor een leerling de opdracht duidelijk geformuleerd zijn. Zo’n opdracht bevat tenminste de volgende onderdelen:

  1. Wat ga je doen? Bijvoorbeeld: Voer een sollicitatiegesprek aan de hand van een zelfgezochte vacature.
  2. Wat is het doel van de beoordeling? Bijvoorbeeld: Je beheerst Gesprekken voeren op 2F.
  3. Wat is de voorbereiding? Bijvoorbeeld: Zoek een vacature die voldoet aan de volgende eisen (x, y, z). Geef ook aan hoe lang de leerling de tijd heeft om zich voor te bereiden.
  4. Hoe ziet het examen eruit? Geef informatie over de duur van het examen (hoeveel minuten productie) en de inhoudelijke onderwerpen die aan bod moeten komen.
  5. Welke hulpmiddelen mag je gebruiken. Bijvoorbeeld: je mag aantekeningenmeenemen.
  6. Waar word je op beoordeeld? Bijvoorbeeld de beoordelingsaspecten uit het referentiekader voor Spreken op referentieniveau 2F.

Bekijk de opdracht Spreken 2F.

Je hebt meegedaan aan een loterij en je hebt een miljoen euro gewonnen. Tijdens de bijeenkomst Jonge Miljonairs vertel jij over je plannen met het geld. Je wilt in ieder geval een goed doel steunen.

Je mag de informatie zelf verzinnen.

  • Vertel sinds wanneer je meedoet aan de loterij en waarom je meedoet. 
  • Vertel hoe je reageerde toen je miljonair was geworden. Vertel ook hoe je omgeving (familie, vrienden) reageerde.
  • Leg uit wat je plannen zijn met het geld. Noem minimaal twee dingen die je ermee wilt gaat doen.
  • Leg uit waarom je deze dingen wilt doen. Geef steeds een argument.
  • Vertel welk goede doel je wilt steunen en voor welk bedrag je dat wilt doen.
  • Leg uit waarom je voor dit goede doel hebt gekozen. Geef minimaal twee argumenten.
  • Reageer op vragen en/of opmerkingen uit het publiek.

Wat is er mis met de bovenstaande opdracht? Ten eerste wordt niet duidelijk wat het doel van de toets is, hoeveel productie de student moet leveren (aantal minuten) en welke hulpmiddelen hij mag gebruiken. Maar het belangrijkste is dat de student niet weet waarop zijn product wordt beoordeeld.

  • Gebruik een vastgesteld beoordelingsmodel

Objectief beoordelen is alleen mogelijk wanneer beoordeeld wordt aan de hand van een vastgesteld beoordelingsmodel, waarin de beoordelingscriteria zich niet – ofzo min mogelijk – lenen tot persoonlijke interpretatie van de beoordelaars.

Het gebruik van een beoordelingsmodel voorkomt dat de ene docent vooral let op aspecten zoals bijvoorbeeld een goed gebruik van lidwoorden en een andere docent op de samenhang van het gesprek of de presentatie.

  • Neem de beoordeling met de student door

Bij veel toetsen is het referentiekader (voor Nederlands) of het ERK (voor NT2 of moderne vreemde talen) het uitgangspunt. Deze beschrijven een aantal aspecten zoals:

  • samenhang;
  • woordenschat;
  • afstemming op het doel en publiek;
  • vloeiendheid;
  • verstaanbaarheid;
  • grammaticale beheersing.

Spreek de beoordelingsaspecten ook van tevoren met de student door, zodat hij weet waarop zijn product beoordeeld wordt. Maar niet alleen de student, maar ook u als docent dient zich goed voor te bereiden op het gesprek of de presentatie. Ga na wat uw rol/functie is als gesprekspartner en wat de rol van de student is.

2. Tijdens de afname

Hieronder kunt u het fragment beluisteren van student Bing die de bovenstaande opdracht heeft voorbereid en uitgevoerd.

Geluidsfragment student Bing

Ik bespreek hieronder enkele tips om een product Spreken of Gesprekken voeren objectief te beoordelen.

  1. Zorg ervoor dat u tijdens een toets niet zowel de rol van de gespreksleider/ -partner als beoordelaar vervult. In de praktijk blijkt dat er vaak maar één docent aanwezig is bij de afname, vanwege het ontbreken van tijd en middelen. Is dat het geval, beoordeel dan niet tijdens de afname. Neem de presentatie of het gesprek op, zodat u of uw collega het later kan afluisteren (dat kan met een handige app op een smartphone). En beoordeel bij voorkeur niet uw eigen studenten, maar die van een collega. Een andere oplossing kan zijn om een toets af te nemen waarbij een docent Nederlands beoordelaar is en een vakdocent de gespreksleider/-partner. Zo kan er een link gelegd worden met de andere vakken en werkt u efficiënt en vakoverstijgend. 
  2. Volg zoveel mogelijk de richtlijnen in de opdracht, zodat alle studenten een zo gelijkwaardig mogelijk examen af kunnen leggen.
  3. Geef bij toetsen 'Gesprekken voeren' de student zoveel mogelijk ruimte om taal te produceren: stel open vragen en vraag door, neem zelf zo min mogelijk het woord en geef de student de kans om het gesprek te sturen, om beurten te nemen en samenhang aan te brengen. Bij een presentatie (Spreken) daarentegen is de rol van de gespreksleider beperkt. Bij dit onderdeel moet de student zelf zorgen voor voldoende taalproductie.

Een voorbeeld:

Een student bespreekt het inhoudelijke punt ‘Leg uit waarom je voor dit doel hebt gekozen aan de hand van twee argumenten’ niet uit zichzelf, omdat het gesprek door een aantal doorvragingen een wending nam. Bij de toetsen 'Gesprekken voeren' vraagt de gespreksleider er daarom expliciet naar en geeft de student alsnog een volledig en onderbouwd antwoord.

Straft u de student af? Ons advies: nee, wees daarin niet te streng. Anders is het bij het onderdeel Spreken. Een student heeft vaak minimaal twee weken de tijd om zich voor te bereiden  en mag ook hulpmiddelen als kladpapier/powerpoint gebruiken tijdens de presentatie. Komen een of meerdere inhoudspunten dan niet aan de orde, dan mag dit de student wel worden aangerekend.

3. En dan na de afname: de beoordeling

Al eerder noemde ik dat een objectieve beoordeling alleen kan worden gemaakt als de docent beoordeelt aan de hand van een beoordelingsmodel. Zowel het referentiekader als het ERK onderscheiden voor zowel Schrijven,Spreken en Gesprekken voeren verschillende aspecten. Hieronder vindt u de omschrijvingen van de deelaspecten Spreken 2F.

Samenhang Kan een duidelijk verhaal houden met een samenhangende opsomming van punten en kan daarbij het belangrijkste punt duidelijk maken. Gebruikt korte eenvoudige zinnen en verbindt deze door de juiste, eenvoudige voegwoorden en verbindingswoorden.
Afstemming op doel Geeft spreekdoel duidelijk vorm (instruerend, informatief, onderhoudend enz.) zodat het voor de luisteraar herkenbaar is.
Afstemming op publiek Kan het verschil tussen formele en informele situaties hanteren. Maakt de juiste keuze voor het register en het al dan niet hanteren van taalvariatie (dialect, jongerentaal). Kijk de luisteraar(s) boeien door middel van concrete voorbeelden en ervaringen.
Woordgebruik en woordenschat Zie Gesprekken
Vloeiendheid, verstaanbaarheid en grammaticale beheersing

Zie Gesprekken
+
Is goed te volgen en kan zich gemakkelijk uitdrukken. Vloeiendheid kan minder zijn als er nagedacht moet worden over de grammaticale vorm, de te kiezen woorden en herstel van fouten. 

Voor het referentiekader Taal en Rekenen klik hier

Tips voor het beoordelen

1. Beoordeel de verschillende aspecten afzonderlijk van elkaar, zoals:

  • samenhang;
  • woordenschat;
  • afstemming op doel;
  • grammaticale beheersing.

Het kan zijn dat een onvoldoende beheersing van het ene aspect het andere kan beïnvloeden. Toch is het belangrijk om elk aspect te beoordelen aan de hand van de beschrijvingen en criteria die bij dat aspect horen. Voor de voordracht van Bing zou een beoordeling Spreken 2F er als volgt uit kunnen zien:

Samenhang
Bing brengt op eenvoudige wijze samenhang aan door middel van een eenvoudige opbouw en veelvoorkomende voeg- en verwijswoorden, zoals dat, omdat en maar.

Afstemming op doel
Bing bereikt zijn spreekdoel. 

Afstemming op het publiek
Bing past zijn woordgebruik en toon aan het publiek aan.

Woordenschat en woordgebruik
Bing heeft een redelijk goede woordenschat en wisselt af in woordgebruik. Zijn woordgebruik is echter niet excellent.

Zo zegt hij bijvoorbeeld: “Uh ik ga denk ik de goede doel steunen ja uh met arme kinderen voor arme landen.”

Vloeiendheid, verstaanbaarheid en grammaticale beheersing
Bing is duidelijk verstaanbaar. Het spreektempo is vrijwel normaal met hier en daar wat haperingen, zoals Eh, lot – eh loterij.

Bing laat een redelijke grammaticale beheersing zien, hoewel er ook nog fouten in de zinsconstructie en woordverbuiging voorkomen, zoals Het leek me wel een goeie doel.

En: toen ik die miljoen had gewonnen., Het uitgaan dat wilt iedereen wel. en Natuurlijk ga ik door gewoon met werken.

Oordeel: Bing heeft de afzonderlijke aspecten allemaal voldoende (2F), maar niet excellent uitgewerkt.

2. Nog belangrijker, reken een fout niet dubbel aan.

Bijvoorbeeld, een leerling plakt zin na zin als met komma’s aan elkaar en dat zonder verbindingswoorden. Beoordeel dit dan een keer: ofwel onder het aspect samenhang ofwel onder grammaticale beheersing. In een sectie- of assessorenoverleg is het vervolgens van belang om af te stemmen waar een dergelijke fout onder aangerekend wordt.

3. Maak aantekeningen tijdens de beoordeling en neem toetsen op.

Zo is er altijd de mogelijkheid om een second/third opinion te vragen bij een collega, zeker wanneer het gaat om een product rond de zak/slaaggrens.

4. Organiseer minimaal een keer per jaar een beoordelaarsoverleg.

Het uitwisselen van beoordelingservaringen en –moeilijkheden en het afstemmen met collega’s is cruciaal bij een objectieve beoordeling. Bespreek een aantal beoordelingen met elkaar na, bepaal welke productiefouten je onder welk aspect aanrekent, hoe streng of coulant je omgaat met het aantal minuten productie en hoeveel je mag bijsturen tijdens de toetsen Gesprekken voeren.

Maar…beoordelen van taalproductie blijft mensenwerk en dus is volledige objectiviteit en beoordelaarsbetrouwbaarheid onmogelijk. De bovenstaande tips maken het wel mogelijk om er dicht bij in de buurt te komen!

Bent u een betrouwbare beoordelaar? Doe daarvoor de test op www.toets.nl/beoordelaarstest.

Van Silfhout, G. (2015) Objectief beoordelen van taalproducten: een (on)mogelijke opgave.
Geraadpleegd op 24-02-2017,
van http://wij-leren.nl/objectief-beoordelen-mondelinge-vaardigheden.php

Gerelateerd

Flipping the classroom in het primair onderwijs: een uitdaging
Flipping the classroom in het primair onderwijs: een uitdaging
Deelsessie op congres
Eduseries 
Kindvolgmodel: terug naar de kern!
Kindvolgmodel: terug naar de kern!
Minder invullen, meer weten
De lerende school 
Route 8 en IEP eindtoets
Wat valt er te kiezen naast de Centrale Eindtoets Basisonderwijs?
Gerdineke van Silfhout
Gevolgen verplichte eindtoets
Veel gestelde vragen over verplichte eindtoets, gevolgen po/vo
Gerdineke van Silfhout
Leuke schoolteksten
Hoe leuk moeten we schoolteksten maken? Opleuken helpt niet!
Gerdineke van Silfhout
Functionele toetsvragen
Bronnen en contexten in toetsvragen niet functioneel
Gerdineke van Silfhout
Teaching to the test
De vicieuze cirkel van teaching to the test
Marjolein Zwik
Goede schoolteksten
Een goede schooltekst. Het begin van goed leesonderwijs.
Gerdineke van Silfhout
Examenvrees
Eindexamenvrees: Een mislukking is nog geen ramp!
Ivo Mijland

Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Welke factoren spelen een rol bij de resultaten van de Cito-eindtoets of de centrale eindtoets PO?
Formatieve toetsing
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Vakspecialisatie
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie en wat zijn de effecten?
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Leren van teksten
Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten
Schooltaal woordenschat po
Schooltaal en woordenschat in taalonderwijs op de basisschool
Computer Adaptieve Oefentoetsen
Onderwijsdifferentiatie met Computer-Adaptieve Oefentoetsen met docentenfeedback
Woordenschat leesbegrip
Rol van de woordenschat bij de ontwikkeling van begrijpend lezen
Samenstelling klas
Samenstelling van de klas en cognitieve en sociaal-emotionele uitkomsten
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Objectief beoordelen



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.