Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
Differentiëren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
Wetenschapsoriëntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris

 

Wetenschapsoriëntatie vwo-breed alternatief voor ANW

René Leverink

Onderwijsjournalist en tekstschrijver bij René Leverink Tekst

  

  Geplaatst op 1 juni 2015

Leverink, R. (2015). Wetenschapsoriëntatie vwo-breed alternatief voor ANW.
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/interesse-wetenschappelijke-opleiding.php

Vanaf de start in 1998 was het vak algemene natuurwetenschap (ANW) bedoeld als eerste kennismaking van middelbare scholieren met de geschiedenis en werkwijze van de natuurwetenschap. Maar nadat het vak al in 2007 op het havo naar de vrije ruimte werd verplaatst, is ANW met ingang van komend schooljaar ook op het vwo geen verplicht vak meer. Scholen kunnen zelf bepalen of ze het vak nog langer aanbieden. Een andere optie is wetenschapsoriëntatie. Een nieuwe, bredere aanpak om vwo-leerlingen voor te bereiden op een wetenschappelijke opleiding.

Het niet langer verplicht zijn van ANW was – mede op verontrust aandringen van de NVON, de Nederlandse Vereniging voor het Onderwijs in de Natuurwetenschappen – voor het ministerie van OCW aanleiding SLO te vragen een vervangende aanpak te ontwikkelen om vwo-leerlingen toe te rusten voor het wetenschappelijk onderwijs.

Het resultaat is de typering van een aantal arrangementen onder de naam wetenschapsoriëntatie, beschreven op een website (wetenschapsoriëntatie.slo.nl)  die een overzicht geeft van de mogelijkheden die er zijn om vwo-leerlingen kennis te laten maken met de wetenschappelijke denk- en werkwijzen.

Meer aandacht

SLO-projectleider Maarten Pieters stelt vast dat de voorbereiding van vwo-leerlingen op het wetenschappelijk onderwijs steeds meer aandacht krijgt. 

Die aanwakkerende interesse valt deels te verklaren uit het feit dat steeds meer scholen zich willen profileren op het gebied van talentontwikkeling: méér aanbieden voor de meer getalenteerde leerlingen.

Anderzijds klinkt ook vanuit het wetenschappelijk onderwijs al langer de wens dat het voorbereidend wetenschappelijke karakter van het vwo best wat nadrukkelijker gestalte mag krijgen.

Deze website is bedoeld om scholen te helpen bij het invullen van de ‘v’ en ‘w’ in vwo. Een belangrijk verschil met ANW is dat het bij wetenschapsoriëntatie niet om een vak gaat, maar om een arrangement van inhouden uit verschillende vakken, projecten en/of thema’s, dat door de school zelf ontworpen kan worden en bijvoorbeeld grotendeels binnen bestaande vakken uitgevoerd.

Een ander verschil met ANW is dat het niet langer alleen om bètavakken gaat. Wetenschapsoriëntatie past ook bij de maatschappijprofielen en de talen. Denk aan kritisch lezen bij Nederlands en bronnenonderzoek bij geschiedenis.

Overigens blijft ANW een erkend vak, dat een school kan blijven aanbieden en dat uitstekend kan bijdragen aan wetenschapsoriëntatie.”

Goed voorbereid

Wanneer is iemand ‘goed voorbereid op het wetenschappelijk onderwijs’? Pieters:

Als hij in staat is zelf eenvoudig onderzoek op te zetten en uit te voeren en als hij bij onderzoek dat door anderen is gedaan kritische vragen weet te stellen bij de aanpak, de uitkomsten en de toepassingen. Het vwo hoeft geen jonge wetenschappers af te leveren en ook geen universiteitje te spelen, maar iemand met een vwo-diploma moet wel een wetenschappelijke attitude en interesse ontwikkeld hebben.”

De universiteiten Utrecht en Twente hebben al belangstelling getoond om voor leraren een landelijk professionaliseringaanbod in wetenschapsoriëntatie op te zetten.

Niet alleen bèta

Op de homepage van wetenschapsoriëntatie.slo.nl is duidelijk weergegeven welke gebieden de wetenschappelijke toerusting van een vwo-leerling zou kunnen bestrijken.

  • In de eerste plaats gaat het om academische vaardigheden, zoals het formuleren van een onderzoeksvraag, informatievaardigheden, argumentatievaardigheden, presenteren, evalueren en reflecteren.
  • Het tweede gebied is wetenschapsfilosofie, waarbij vijf kernvragen centraal staan: hoe komt wetenschappelijke kennis tot stand, hoe wordt wetenschappelijke kennis gebruik, hoe bepaal je de betrouwbaarheid van wetenschappelijke kennis, hoe beïnvloeden samenleving en wetenschap elkaar en mag alles wat kan?
  • Het derde domein is de overzichtskennis: de grote verhalen van de wetenschap die iedereen moet kennen, zoals over ecologie, evolutie, inzichten omtrent gedrag, ‘nature and nurture’, het beeld van materie, het beïnvloeden van materie en van levensvormen, het beeld van zonnestelsel en heelal; en dit alles binnen thema’s die in de samenleving actueel zijn, zoals duurzaamheid, globalisering, schaarste en verdeling, informatietechnologie, gezondheid en zorg.

Pieters: “Deze domeinen hebben al een plek in ANW, toegesneden op de natuurwetenschappen. Verbreed naar alle wetenschappen vormen ze nu dus het aandachtsgebied van wetenschapsoriëntatie. Dat de oriëntatie op een wetenschappelijke opleiding niet alleen bij de bètavakken hoort, bleek op een conferentie in november over wetenschapsoriëntatie als alternatief voor ANW, georganiseerd door NVON en SLO. Daar waren verrassend veel niet-bètadocenten van de partij. Minstens een kwart van de aanwezigen was schoolleider, maatschappijdocent of talendocent.”

Arrangementen

Is ANW een duidelijk afgeperkt ‘vak’, bij wetenschapsoriëntatie kan de school zelf de vormgeving bepalen. De website presenteert daartoe een aantal mogelijke arrangementen.

Pieters: “Met de definiëring van de inhoud ben je er niet. Je moet je afvragen hoe je die inhoud over de verschillende vakken gaat versleutelen, of je er toch een apart vak van maakt, hoe je het eventueel inpast in de voorbereiding op het profielwerkstuk. Een voorbeeld van zo’n arrangement is wetenschapsoriëntatie met gebruikmaking van verplichte vakken uit het gemeenschappelijk opleidingsdeel en het profieldeel.

Bij de maatschappijprofielen kun je denken aan de vakken:

  • Nederlands;
  • maatschappijleer;
  • geschiedenis;
  • bij de N-profielen aan:
  • Nederlands;
  • maatschappijleer;
  • scheikunde.

Eventueel kan dit arrangement aangevuld worden met oriëntatie op studie en beroep en het profielwerkstuk als afsluiting. De website geeft vervolgens verschillende manieren waarop de inhoud geordend kan worden en laat ook zien welke consequenties de verschillende schikkingen hebben voor bijvoorbeeld vakverbindende samenwerking, toetsing en vastleggen van resultaten.”

Opvallend en eigenzinnig

In het kader van de ontwikkeling van wetenschapsoriëntatie is de publicatie Voorbereidend wetenschappelijk verschenen, te downloaden vanaf de website.

Bij twaalf scholen met een tot dusver ‘opvallende en soms eigenzinnige ANW-praktijk’ is onderzocht hoe zij omgaan met de nieuwe situatie waarin ANW niet langer een verplicht vak is.

Uit het onderzoek blijkt dat over de gewenste wetenschappelijke toerusting van de vwo-leerling uiteenlopend wordt gewikt en gewogen.

  • Wat moet onder die toerusting worden begrepen?
  • Wat zijn componenten van de wetenschapsoriëntatie die het vwo dient aan te bieden, en op welke manier kan dat het beste?

Twee voorbeelden.

Het Bogerman in Sneek (vmbo t/m vwo, ±2400 leerlingen) bezint zich op een robuust en aantrekkelijk onderwijsaanbod. De school wil elke leerling passend onderwijs bieden, dat voldoet aan de maatschappelijke verwachtingen. Specifiek voor het vwo betekent dat: optimale aansluiting op het wetenschappelijk onderwijs, met het profielwerkstuk als prominente voorafspiegeling daarvan.

De school staat het opzetten van een academische route voor ogen. Deze omvat een major van verplichte vakken en een integratieve leerlijn academische vaardigheden, en een minor bestaande uit keuzemodules, waarin relevante onderdelen worden aangeboden van tot dusver vrij te kiezen vakken, met aandacht voor de academische vaardigheden. Deze herschikking van de vwo-bovenbouw zal enige jaren in beslag nemen.

Het Lyceum Sancta Maria in Haarlem (havo/atheneum/gymnasium, ±1560 leerlingen) profileert zich met thema’s als:

  • wereldburgerschap;
  • onderzoeksvaardigheden;
  • samenwerkend leren.

Als WON Akademieschool (sinds 2011) heeft de school voor het atheneum een doorlopende leerlijn voor onder andere onderzoeksvaardigheden ontwikkeld. Deze krijgt vorm in het vak Quest. Een pendant voor gymnasium is in ontwikkeling en heet dan Kosmos.

In Quest en Kosmos zijn onderdelen van het vak ANW opgenomen. Een opzet voor een vervolg van Quest in de bovenbouw (V4 en V5) is in ontwikkeling, waarbij de gedachten van de school uitgaan naar een module wetenschapsgeschiedenis en begeleiding van praktische opdrachten van verschillende vakken, opgesplitst in alfa/bèta/gamma.

Zo kunnen de onderzoeksvaardigheden die bij Quest in de onderbouw zijn aangeleerd, inslijpen. Met als eindresultaat een vwo-waardig profielwerkstuk dat aansluit bij de universiteit en dat met recht deel kan uitmaken van het dossier voor de decentrale selectie.

Meer informatie: wetenschapsoriëntatie.slo.nl
SLO, Maarten Pieters, m.pieters@slo.nl, (053) 4840 364

Leverink, R. (2015). Wetenschapsoriëntatie vwo-breed alternatief voor ANW.
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/interesse-wetenschappelijke-opleiding.php

Gerelateerd

Vaders in het voortgezet onderwijs
Vaders in het voortgezet onderwijs
Peter de Vries
Empirische cyclus (1)
Techniek - Onderzoeken met de empirische cyclus (1)
Hanno van Keulen
Techniek attitude
Talent en talentontwikkeling van en door leraren en scholen
Hanno van Keulen
Empirische cyclus (2)
Techniek - Onderzoeken met de empirische cyclus (2)
Hanno van Keulen
Gezonde leefstijl
Niet meedrinken in de keet. Leerplankader voor een gezonde leefstijl
René Leverink
Hogere denkvaardigheden
Uitdagende opdrachten voor het betere denkwerk
René Leverink
Management en organisatie
Complete make-over voor Management & Organisatie als schoolvak
René Leverink
Fascinerende ontdekkingen
Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek
Arja Kerpel
Fascinerende ontdekkingen
Fascinerende ontdekkingen met kinderen rondom wetenschap en techniek
Arja Kerpel

Practicum als onderwijsactiviteit
Wat is er bekend over de effectiviteit van het practicum voor het verwerven van (theoretische) begrippen uit de bètavakken?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Internationaal basiSS 2015
Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2015
Interesse voor bèta
Interesse wekken voor bèta: Een meta-analyse van experimentele en quasi-experimentele studies
Exacte vakken 2011
Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2011
Exacte vakken 2008
Exacte vakken internationaal vergeleken, 6 VWO Wiskunde B en Natuurkunde – TIMSS-Advanced 2008
Exacte vakken 2007
Exacte vakken internationaal vergeleken, groep 6, basisonderwijs – TIMSS-2007
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Wetenschapsoriëntatie



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.