Woorden voor bij de nieuwe start

De start van het schooljaar vraagt woorden die het hoofd en het hart van leraren raken. Dit stuk bevat een speech die je als directeur aan je eigen behoeften en specifieke schoolsituatie kan aanpassen. Als het woorden in de mond legt die niet bij jou passen, dan kies je andere die meer aansluiten bij je authentieke zelf.

Ik ben geen schooldirecteur, maar ik durf te zeggen dat ik hun wereld een beetje ken omdat ik zelf lang leidinggevende ben geweest van een docentenkorps in een Vlaamse lerarenopleiding. Ik vergader ook vaak met schooldirecteuren en ik ben er zelfs met een getrouwd. Met jouw permissie kruip ik dus voor even in het vel van een schooldirecteur.

Beste collega’s

Vijf jaar geleden overviel corona ons. We stonden ermee op en we gingen ermee slapen.  En we gingen digitaal, met leerlingen, met ouders en met elkaar. We maakten ons zorgen, privé en professioneel, tot in de vakantie toe. Corona was on our mind.

Corona leidde ons niet alleen af van de essentie van onze job, het virus leerde ons ook die anders te zien. We hebben ervaren hoezeer leerlingen ons nodig hebben om te leren, om zich de wereld eigen te maken en om iemand te worden. Diegenen die we niet bereikten, diegenen die stilstonden of achteruitboerden en diegenen die voor het eerst zeiden dat ze ons gemist hadden, ze herinneren er ons allen aan dat het recht op onderwijs een mensenrecht is. Onderwijs is belangrijk. Wij doen ertoe.

De erkenning die we links en rechts kregen voor de online lessen en de remediëring, voor de telefoontjes en de huisbezoeken, deed deugd. We hadden de veiligheid van onze routine gelost en met vallen en opstaan nieuwe praktijken geleerd. We stonden er.

Na de eerste golf beseften we meer dan ooit dat we er ook voor elkaar moeten zijn. We hadden alles uit de kast gehaald om onze leerlingen niet los te laten, maar we hadden elkaar gemist en niet alleen wanneer we het spoor bijster waren op ons nieuw gebaand digitaal pad. School maken is ook samen lachen aan de koffieautomaat tijdens een pauze, afstemmen voor het co-teachen, ons hart mogen luchten na een aanvaring met een ouder. Ook ik dacht vaak bij mezelf: ik herken mijn job niet meer. Iets wat je tot in de details beheerst, inruilen voor iets waar je je een amateur in voelt, snijdt. Onze ervaring van jaren leek van de ene dag op de andere weggesmolten.

Maar voor zelfbeklag van directeuren was geen tijd, want we beseften dat een andere groep, vaak een stillere groep, het nog moeilijker had gehad. Voor onze startende leraren is een goede band met de collega’s opbouwen en het gevoel hebben dat ze bekwaam zijn nog belangrijker. Het zijn twee belangrijke factoren die startende leraren in het onderwijs houden. Degenen van wie we wisten dat ze bovengemiddelde IT-skills hadden en op wie we een beroep deden om andere meer ervaren maar minder IT-deskundige collega’s uit de nood te helpen, hadden in die zin geluk. Anderen minder en sommige goede krachten verdwenen.

Vijf jaar later laten we onze slaap niet meer voor corona, maar is de nood om de banden aan te halen met onze starters alleen maar groter. Het lerarentekort is nog gegroeid en als anciens begrijpen we op onze meest lucide momenten dat we ook elkaar moeten vasthouden.

Onmiddellijk na corona zeiden we dat we niet meer helemaal terug zouden keren naar de situatie voor de eerste lockdown. Bepaalde dingen zouden we anders moeten blijven doen. We hadden ons aardig uit de slag getrokken, zinvolle nieuwe dingen geleerd. We wilden ze alleen nog beter in de vingers krijgen om nog effectiever en efficiënter te werken en om nog betere professionals te worden. Daarom zouden we een tand bijsteken op vlak van professionalisering. Lang niet iedereen heeft die belofte waargemaakt. Lang niet iedereen heeft ze ook kunnen waarmaken. Elke leraar die zich bijschoolde moest immers vervangen worden en we waren al met te weinig.

Gelukkig kunnen we ook leren van elkaar. Als we om informatie, hulp of feedback vragen, kunnen we leren van oude bekenden met tientallen jaren anciënniteit én van jonge snaken zonder. Bouw banden op met elkaar en je zal niet alleen gemakkelijker info, feedback of hulp vragen maar ook die aanbieden en aangeboden krijgen. Naast de nieuwe uitdagingen voor jou en voor je collega’s zijn er nog genoeg oude zodat iedereen volgens zijn interesses en talenten lerend zijn steentje kan bijdragen aan de school. De kwaliteit van ons onderwijs morgen en overmorgen hangt ervan af. De leerlingen, de ouders, de samenleving verwachten het van ons. Het houdt onze job boeiend.

Op ons team, op ons lerend team.

Als je daarop niet zelf blijken van waardering voor jouw werk ontvangt, lees ze dan hier.    

Directeur,

Jij moet je ook 5 jaar na corona bij momenten ontzettend eenzaam voelen. Samenlevingsproblemen komen jouw school en jouw kantoor binnen met een frequentie en kracht als nooit tevoren. Je voelt je soms een speelbal op de golven van een onvoorspelbaar onderwijsbeleid, terwijl je team duidelijkheid en structuur van jou verwacht. Uit noodzaak speel je vaak crisismanager, een rol waar je niet voor gekozen hebt. Misschien heb je zelfs tijdens je vakantie met een onvolledige personeelspuzzel het onplanbare proberen te plannen voor het nieuwe schooljaar en krijg je het verwijt dat alles voortsleept.

Ja, er zijn onwetende collega’s en er zijn er met weinig begrip en empathie, maar er zijn net zo goed collega’s die er willen zijn voor jou. Schuif gerust een extra taak door, zodat je je voldoende kan focussen op de lange termijn, op de kwaliteit van het onderwijs op jullie school, op het aan boord houden van alle waardevolle krachten, het smeden van een professioneel solidair team.

Je oefent een knelpuntberoep uit.

Je bent een rots in de branding.

Kapitein, op je gezondheid.