Smartphonevrij Opgroeien

Geplaatst op 28 november 2025

>> Smartphonevrij opgroeien direct bestellen. (bol.com)

Is een ongestoorde jeugd nog mogelijk in deze tijd waarin kinderen steeds jonger met een smartphone rondlopen? In Smartphonevrij Opgroeien schrijft Thijs Launspach dat het echt kan, zolang ouders het samen doen. Hij laat zien dat als je de eigen smartphone uitstelt, dit zorgt voor meer rust, focus en veerkracht bij je kind. 

De norm is aan het verschuiven, ook dat laat de auteur zien. Steeds meer kennis van het verslavende karakter van sociale media zorgen voor groeiend bewustzijn onder ouders, opvoeders en de overheid. Bij de ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien zijn al meer dan 50.000 ouders aangesloten. Vanuit deze beweging verschijnt dit boek, dat een ongestoorde jeugd voor je kind dichterbij wil brengen. 

Opgroeien zonder smartphone is meer dan een vrome wens: het is een must voor een onbezorgde jeugd en betere toekomst (Marcel Levi)

De ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien heeft één simpele missie: geen smartphone tot veertien jaar, geen sociale media tot zestien jaar. Het is een onstuimig groeiende beweging waarbij zich ook veel experts voegen: artsen, psychiaters, psychologen, wetenschappers. Maar ook veel jongeren zelf gaan ervoor en kiezen bewust deze route. 

In negen hoofdstukken word je meegenomen door het boek.

1. Waarom je kind een smartphonevrije jeugd verdient

De smartphone heeft de kindertijd radicaal veranderd, en niet ten goede. Ouders zien hoe een groot deel van de tijd opgaat aan een apparaat. Nederlandse jongeren zitten er gemiddeld tussen de vijf uur en zes uur per dag op. Dit is tijd die niet besteed wordt aan de fysieke wereld. Ouders hebben hier vaak geen goed gevoel over maar durven zorgen vaak niet te uiten omdat

• Bezit van smartphone lijkt zo normaal;
• Je wilt niet dat je kind buiten de groep valt;
• Een smartphone lijkt onmisbaar voor contact met vrienden.

Maar je bent niet de enige die zich zorgen maakt;

Ouders wereldwijd ervaren op dit moment precies dezelfde innerlijke strijd en hebben dagelijks discussies over smartphones en schermtijd.

2. Het probleem

Cijfers over smartphonegebruik betreffen vooral het gebruik van de smartphone, niet het bezit ervan. Kinderen jonger dan zes jaar besteden in Nederland gemiddeld 86 minuten per dag achter een scherm. Voor kinderen tussen tien en twaalf jaar ligt de gemiddelde schermgerelateerde vrijetijdsbesteding op veertig uur per week. Tieners besteden gemiddeld per dag 5 tot 6 uur aan een smartphone.

De apps en platforms die het meest gebruikt worden zijn YouTube, WhatsApp, TikTok, Snapchat, Instagram en verder onlinegames. Deze sociale media verdienen aan de gebruikers door advertenties. 

Wat zijn de gevolgen hiervan en hoe erg is het dat kinderen zoveel tijd besteden aan een scherm?

Er is nog volop wetenschappelijke discussie over de gevolgen op langere termijn maar één ding is in ieder geval duidelijk: de tijd besteedt aan schermen wordt niet gebruikt in de fysieke wereld. 

Ze missen essentiële ervaringen die ze nodig hebben om uit te groeien tot gezonde volwassenen. 

Fysieke gevolgen zijn:

• Slechter slapen;
• Bijziendheid;
• Nek- en rugkklachten;
• Overgewicht.

Cognitieve gevolgen zijn:

• Minder aandacht en concentratie;
• Leerproblemen;
• Verminderde executieve functies.

Het kinderbrein tegen de socials is een ongelijke strijd.

Mentale gevolgen zijn:

• Nooit goed genoeg;
• Stress en het gevoel te hebben altijd ‘aan’ te staan;
• Afstomping en verslavingsgevoeligheid.

Sociale gevolgen zijn:

• Minder buitenspelen; 25% in 2022 naar 13% in 2025 (zonder toezicht buitenspel);
• Eenzaamheid;
• Verminderde communicatieve vaardigheden;
• Cyberpesten

Bij vrijwel elk product dat we aan onze kinderen geven, van speelgoed tot fietshelm, eisen we dat de veiligheid vooraf is bewezen. Bij de smartphone is dit niet gebeurd. 

3. Uitstellen in de praktijk

Er zitten verschillende stappen tussen helemaal geen telefoon en een eigen smartphone met alles erop en eraan. Een stapsgewijze aanpak helpt de smartphone op een bewuste manier te introduceren. Deze fases kunnen gebruikt worden als houvast of leidraad (zie Figuur 1). 

Figuur 1. Tijdlijn smartphonevrij opgroeien.

Wil je deze infographic gratis downloaden in hoge resolutie? Schrijf je dan in voor het kennisdossier 'de kunst van het opvoeden' van de Wij-leren Academie. 

In dit hoofdstuk staat ook een checklist waarover je praat met je kind voordat je een smartphone geeft. Deze onderwerpen zijn niet gemakkelijk maar kinderen komen hier wel mee in aanraking op een smartphone. Dus ga het gesprek aan over:

1. Porno; ook zonder hiernaar op zoek te gaan komen ze dit ongevraagd tegen;
2. Grooming en sextortion: herkent je kind rode vlaggen als een onbekende overdreven veel aandacht aan hem besteed en hoe gaat het hiermee om?
3. Wat is privé en wat niet; wat deel je aan foto’s of persoonsgegevens?
4. Bespreek hoeveel impact een smartphone op de dag van je kind heeft;
5. Wat doe je als je merkt dat de smartphone het leven van je kind negatief beïnvloedt?

Als ouder kun je van alles met parental controls maar dit is een ingewikkelde wereld. Het is heel positief er gebruik van te maken want elke grens is er één, maar verwacht geen sluitend systeem. 

4. Praten met je kind over de smartphone

Praten met je kind over smartphone is niet altijd gemakkelijk en loopt gauw uit op ‘schermstrijd.’

Het is de constante discussie over hoelang, waar, wanneer en waarom een apparaat-met-scherm gebruikt mag worden. 

Ouderervaringen leren dat het praten met je kind over het uitstellen van een smartphone vaak helemaal geen strijd oplevert. Kinderen zijn zich vaak al terdege bewust van de risico’s van een smartphone. 

In dit hoofdstuk komen tips en zinnen aan de orde die je kunt gebruiken om over het uitstellen van de smartphone met je kind te praten en je kind mee te nemen in die beslissing. 

Daarbij is het goede voorbeeld belangrijk: gebruik je smartphone zelf zo min mogelijk, zeker als je samen bent met je kind(eren).

Als je de strijd wilt aangaan met je eigen smartphoneverslaving kun je gebruik maken van verschillende mogelijkheden:

1. Zet de notificaties van alle storende apps uit;
2. Zet geen sociale media op je telefoon;
3. Houd een grote schoonmaak op je telefoon en gooi apps weg die je tijd verdoen;
4. Stel een kinderslot in of de app OneSec;
5. Zet je telefoon op grijstinten;
6. Koop een lange oplaadkabel voor in huis, leg je telefoon daaraan en gebruik hem alleen op die plek in huis. 

Maak duidelijke gezinsregels over het gebruik van schermen in huis. Bijvoorbeeld:

We spreken af dat we niet op een scherm kijken als we samen zijn. 

Duidelijk laat de auteur zien dat er in veel gezinnen sprake is van schermstrijd en dat gespreksvoering en het stellen van regels niet altijd even gemakkelijk zal gaan, maar dat het de moeite waard is. 

Voor ons zit de kracht erin je kind inspraak te geven en het met vertrouwen te behandelen. Neem de wensen, zorgen en voorkeuren van je kind mee in je beslissingen. 

5. Als je kind al wél een smartphone heeft. 

Dit hoofdstuk gaat in op de vraag: als mijn kind al wél een smartphone heeft – die zijn leven heeft overgenomen – is er dan nog een weg terug?

Het eerlijke antwoord? Ja dat kan. (…) Jij bent immers de volwassene, en jij beslist voor je kind als het op veiligheid aankomt. 

Het alternatief is de smartphone weer ‘innemen’ en omruilen voor een beltelefoon, waarbij je voor sommige functies van de smartphone alternatieven moet verzinnen. Dit zal waarschijnlijk niet zonder ruzie gaan maar je neerleggen bij de gedachte dat je kind voor altijd is veroordeeld tot de smartphone, is zonde. 

Lukt dit niet alleen, dan kun je hulp inschakelen bij externe instanties. Want iets heel verslavends bij je kind weghalen roept heftige emoties op waar inmiddels een naam voor is: Screen Rage. Dit kun je helaas niet voorkomen maar in dit hoofdstuk staan verschillende tips om hiermee op een goede manier om te gaan. 

6. Twaalf alternatieven voor de handigste functies

Je telefoon is je camera, je browser, je rekenmachine, je betaalpas, je ov-kaart, je tv, je krant en nog veel meer. De smartphone heeft tal van functies overgenomen. Het doel van de ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien is dan ook niet de wereld schermvrij te maken, maar een ongestoorde jeugd tot (tenminste) veertien jaar te waarborgen zonder smartphone. 

In dit hoofdstuk vind je voor de twaalf meestgebruikte functies van de smartphone suggesties voor alternatieven. 

Naast deze alternatieven worden de hulpmiddelen onder de aandacht gebracht die de laatste jaren op de markt komen om de ‘slimme’ functies van de smartphone te beperken. Genoemd worden de Brick of TapOut, de Unpluq en de app ScreenZen. 

7. Zo doe je het samen

Met andere ouders en de school sta je sterker en veel ouders ervaren rond de smartphone dezelfde problematiek. In dit hoofdstuk vind je tips hoe je groepsdruk kunt doorbreken en kunt werken aan bewustwording bij andere ouders, en hoe je op een positieve manier het gesprek over smartphones kunt aangaan. Ook het organiseren van een ouderbijeenkomst komt aan de orde en op de site van Smartphonevrij Opgroeien zijn allerlei materialen beschikbaar daarvoor zoals een stapenplan, een draaiboek, een presentatie en promotiemateriaal. 

Kinderen zonder smartphone zijn nu nog de uitzondering, maar de volgende generatie kan een smartphonevrije generatie zijn.

8. De meestgestelde vragen over smartphonevrij opgroeien.

Is het niet beter om je kind vroeg te laten wennen aan de smartphone? en verschillende andere vragen komen in dit hoofdstuk aan de orde. 

Niets in de wetenschap wijst op het feit dat kinderen die vroeg in het digitale diepe worden gegooid, uiteindelijk betere digitale vaardigheden ontwikkelen. 

9. Een ongestoorde jeugd

De jeugd van tegenwoordig heeft het een stuk uitdagender dan vroeger. De oorzaak is niet gebrek aan discipline maar 

omdat kinderen tussen tien en zestien jaar een doelwit zijn voor softwareontwikkelaars. (…) Wij vinden dit een grote misdaad. Big Tech pakt kinderen hun kindertijd af. 

Door de smartphone uit te stellen tot kinderen minimaal veertien jaar oud zijn, geven we hen hun kindertijd terug. En dit krijg je ervoor terug:

1. Meer tijd; gemiddeld veertig uur besteed aan de smartphone kun je aan andere dingen besteden dan aan een scherm;
2. Meer vrijheid; niet een wereld die wordt bepaald door likes en views, maar je eigen wereld ontdekken;
3. Meer sociale vaardigheden; je kunt in het echte leven leren sociaal te zijn;
4. De vrijheid om jezelf te zijn;

Door sociale media, de constante stroom foto’s en selfies, zijn kinderen meer dan ooit met hun uiterlijk bezit en constant zichzelf en anderen aan het beoordelen en vergelijken.

5. Meer rust; minder prikkels doordat je niet alle lege momentjes opvult met de smartphone;
6. Vaardigheden om een digitale toekomst aan te kunnen;  weten hoe je technologie productief en intentioneel kunt gebruiken;
7. Meer aandacht, beter leren; de smartphone is een stoorzender voor leren;
8. Betere slaap; later en minder slapen door eindeloos scrollen of getril van notificaties is voorbij;
9. Meer creativiteit; eerst een beetje vervelen vergroot creativiteit;
10. Kritisch denken: zelf denken in plaats van landen in een algoritme fuik.

Als je de smartphone uitstelt, houd je je kinderen daarmee niet klein. Integendeel: je zorgt er op deze manier voor dat ze veerkrachtige jonge mensen worden, met een sterk moreel kompas en een gezond gevoel van eigenwaarde. 

Recensie:

Smartphonevrij Opgroeien is een grassrootsbeweging zonder commercieel belang en zonder leiders. Maar mét een enorm bevlogen missie: kinderen een ongestoorde jeugd teruggeven, die de commerciële BigTech bedrijven hen ontstelen met het enorm verslavende apparaat smartphone. 

Het boek heeft een hoopvol perspectief en is tegelijkertijd uiterst realistisch. Woorden als Schermstrijd en Screen Rage laten zien dat dingen niet zonder slag of stoot veranderd kunnen worden maar dat het in ieder geval de moeite waard is. Steeds wordt benadrukt dat het gesprek met het kind (waarin uitleg en het bieden van inspraak en alternatieven centraal staan) heel belangrijk is. Vertrouwen in het kind (niet in de smartphone) en mildheid  - vanuit het besef dat een smartphone ook voor volwassenen verslavend is - wijzen de weg naar een goed gesprek. 

Bruikbaar en waardevol zijn de tips om het uitstellen van de smartphone tot veertien jaar (sociale media vanaf 16) ouderbreed en schoolbreed aan te pakken. Op de site van Smartphonevrij opgroeien is heel veel materiaal te vinden om samen met je kind te bekijken of om een ouderavond te organiseren. 

Het boek Smartphonevrij Opvoeden richt zich in de eerste plaats op ouders maar iedereen die met opvoeden te maken heeft zal dit boek interesseren. Ik denk dat dit boek enorm steunend kan zijn voor ouders die zich machteloos voelen rond het smartphonegebruik van hun kind. Veel ouders voelen zich alleen staan en denken dat zij de enigen zijn die het niet normaal vinden dat hun energieke en creatieve kind door een smartphone verandert in een schermverslaafd afwezig persoon. Dit boek laat zien dat je als verontruste ouder niet alleen bent, dat er een maatschappijbreed probleem is en dat samen daartegen optrekken tot de mogelijkheden hoort. 

Smartphonevrij Opgroeien past daarom in de bewustwordingstendens over smartphonegebruik die de laatste jaren breed op gang komt en waarin ook steeds meer regulatie is vanuit de overheid. Inderdaad, hopelijk kijken we over een jaar of tien net zo terug op de absurditeit van de combinatie kinderen en smartphones, als nu op het rijden zonder autogordels. 

Bestellen

Het boek Smartphonevrij opgroeien is te bestellen via bol.com: