Kijk eens bij de Nieuwe onderwijsboeken!

Opvoeden - opvoedkunde - Uitleg begrippen onderwijs

Dossier: alle informatie over Opvoeden - opvoedkunde - Uitleg begrippen onderwijs

Opvoeding is het proces waarin ouders, verzorgers en onderwijskundigen samenwerken om kinderen te begeleiden in hun ontwikkeling tot zelfstandige, verantwoordelijke en betrokken personen. Dit gebeurt door het bieden van liefde, veiligheid, kennis en richting, zodat kinderen leren omgaan met zichzelf, anderen, de samenleving.

Elk kind wordt gezien als uniek, waardevol en bedoeld met een doel. Ouders en opvoeders helpen kinderen om hun gaven en talenten te ontdekken en in te zetten, zowel voor hun eigen ontwikkeling als voor het welzijn van anderen. Hierbij staan waarden als respect, eerlijkheid en verantwoordelijkheid centraal.

Opvoeding richt zich niet alleen op het overbrengen van kennis en vaardigheden, maar ook op het versterken van sociale, emotionele groei. Ouders en onderwijskundigen vormen samen een omgeving waarin kinderen leren keuzes te maken, verantwoordelijkheid te dragen en zich verbonden te voelen met hun omgeving.

Daarnaast biedt opvoeding ruimte voor fouten en herstel. Het is een dynamisch proces waarin kinderen stap voor stap leren om, in verbondenheid met anderen, zelfstandig in de wereld te staan en een positieve bijdrage te leveren aan de samenleving.

Pedagogiek en opvoedkunde vallen grotendeels samen, maar: 

  • Pedagogiek is de theoretische basis en onderzoekt wat werkt en waarom.
  • Opvoedkunde vertaalt deze kennis naar praktische handvatten voor de opvoeding.

Ze vullen elkaar aan: opvoedkunde maakt gebruik van de inzichten uit de pedagogiek, terwijl de praktijkervaring van opvoedkunde weer vragen kan opleveren voor verder pedagogisch onderzoek. Opvoeding is dan uiteindelijk het daadwerkelijke proces waarin kinderen worden begeleid in hun ontwikkeling door ouders, verzorgers, leraren of andere opvoeders. 

Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Laatst geactualiseerd op 10 oktober 2025

Ontdek meer

Externe verwijzingen

Burgerschap: noodzaak of hype?Burgerschap: noodzaak of hype?
 Wij-leren.nl Academie
Groepsdynamica: hoe krijg je grip op je groep?Groepsdynamica: hoe krijg je grip op je groep?
 Wij-leren.nl Academie
Venijn bij meiden - po en vo Venijn bij meiden - po en vo
 Medilex Onderwijs

Boeken

De lerende mens
De lerende mens
Arja Kerpel
Pedagogisch kader
Pedagogisch kader professionele netwerken onderwijs en kinderopvang
Helèn de Jong
Wij, de leraar
Wij, de leraar - Elk kind heeft een pedagogisch netwerk nodig
Arja Kerpel
Het prachtige risico van onderwijs
Het prachtige risico van onderwijs - Gert Biesta
Machiel Karels
3000 jaar denkers over onderwijs
3000 jaar denkers over onderwijs
Machiel Karels
Groepsdynamiek
Groepsdynamiek in het onderwijs
Machiel Karels
Onderwijzen tijdens transities
Onderwijzen tijdens Transities. Een werkboek vol hoopvolle en regeneratieve verhalen.
Chris Maas Geesteranus
Het recht op de dag van vandaag
Het recht op de dag van vandaag
Marleen Legemaat
Het recht op de dag van vandaag
Het recht op de dag van vandaag
Marleen Legemaat

Onderzoek

wetenschap cyberpesten
Cyberpesten bij kinderen en pubers: een meta-analyse
Jungup Lee
samenvatting en bespreking: cyberpesten bij kinderen en pubers
Samenvatting en bespreking: cyberpesten bij kinderen en pubers
Nico den Breejen
Polarisatie in het onderwijsdebat onderzocht
Polarisatie in het onderwijsdebat onderzocht
Jarit Lekanne gezegd Deprez

Verdieping

Pedagogiek handelingswetenschap
Pedagogiek, een betrokken handelingswetenschap
Gert Biesta
Innerlijkheid en humaniteit pedagogiek
Pedagogiek, innerlijkheid en humaniteit
Gert Biesta
Tijd voor pedagogiek
Over de pedagogische paragraaf in onderwijs, opleiding en vorming
Gert Biesta
Volwassen in de wereld
Wat er op het spel staat: volwassen in de wereld willen zijn
Gert Biesta
Pedagogische tact gepersonaliseerd onderwijs
Pedagogische tact past bij gepersonaliseerd onderwijs
Tijl Rood
Pedagogisch leiderschap
Pedagogische tact - Het pedagogisch antwoord op ontkoppelingen
Marcel van Herpen
Wereldgericht onderwijs -1-
Wereld-gericht onderwijs: vorming tot volwassenheid
Gert Biesta
Leerstofjaarklassensysteem
Jij maakt het verschil voor je leerlingen
Dolf Janson
Ondernemende pedagogen
Ondernemende pedagogen gezocht!
Bert Kalkman
Hoge verwachtingen
Verwachtingen van kinderen? Leer van het Rosenthaleffect!
Marcel Schmeier
Pesten en klasdynamiek (1): Sociale dynamiek in de klas
Pesten en klasdynamiek (1): Sociale dynamiek in de klas
Nathalie Hoekstra
Pesten en klasdynamiek (2): De vele gezichten van pesten
Pesten en klasdynamiek (2): De vele gezichten van pesten
Nathalie Hoekstra
Pesten en klasdynamiek (6): De impact van pesten
Pesten en klasdynamiek (6): De impact van pesten
Nathalie Hoekstra
Pesten en klasdynamiek (3): Het slachtoffer in beeld
Pesten en klasdynamiek (3): Het slachtoffer in beeld
Nathalie Hoekstra
Pesten en klasdynamiek (4): De pester onder de loep
Pesten en klasdynamiek (4): De pester onder de loep
Nathalie Hoekstra
Pesten en klasdynamiek (5): De sociale context van pesten
Pesten en klasdynamiek (5): De sociale context van pesten
Nathalie Hoekstra
Pesten en klasdynamiek (7): De rol van de leraar in sociale dynamiek
Pesten en klasdynamiek (7): De rol van de leraar in sociale dynamiek
Nathalie Hoekstra

Opinie

Pedagogische tact
Zonder innerlijke verbondenheid, geen pedagogische tact
Anne van Hees

Dossiers

Uw onderwijskundige kennis blijft op peil door 4000+ artikelen.