Interpersoonlijk perspectief op de ontwikkeling van expertise van leraren

Geplaatst op 1 juni 2016

In het Nederlandse Voortgezet Onderwijs is er in bepaalde vakken een tekort aan docenten. Dit wordt enerzijds veroorzaakt doordat er weinig instroom is van nieuwe docenten terwijl de ‘oude garde’ de komende jaren pensioneert, anderzijds wordt dit tekort veroorzaakt doordat leraren het onderwijs verlaten. Deze groep docenten is veelal minder tevreden over hun baan in het onderwijs.

Uit eerder onderzoek is gebleken dat docenten meer plezier in hun werk hebben als het klasklimaat goed is. De kwaliteit van het klasklimaat is ook voor leerlingen belangrijk vanwege de bijdrage die het levert aan de leeropbrengsten van de leerlingen.

Voor een goed klasklimaat is de relatie van de docent met de leerlingen een bepalende factor (evenals de relatie tussen leerlingen onderling). Voor een goede relatie met leerlingen hebben docenten expertise nodig. In dit aandachtsgebied wordt de ontwikkeling van deze interpersoonlijke expertise in verschillende fasen van de loopbaan van docenten bestudeerd.

Expertise wordt gedefinieerd aan de hand van drie aspecten, te weten: kennis, gedrag, en professionele identiteit. In elk van de drie deelprojecten waaruit het aandachtsgebied bestaat, staat een van de drie expertise-aspecten centraal.

Drie jaar lang worden docenten met een verschillend ervaringsniveau (1-3 jaar, 8-10 jaar, en meer dan 20 jaar) gevolgd. Gebaseerd op de principes van de dynamische systeem theorie zullen kennis, identiteit, en gedrag onderzocht worden op twee tijdniveaus die aan elkaar gerelateerd worden: de ontwikkeling op een moment-tot-moment (micro-, dagelijks) niveau en de ontwikkeling op een lange termijn (macro-, jaarlijks) niveau. Daardoor kan duidelijk worden hoe het denken en handelen in de dagelijkse onderwijspraktijk bijdraagt aan de ontwikkeling van bekwaamheden bij docenten, maar ook hoe deze bekwaamheden de dagelijkse onderwijspraktijk bepalen. In het onderzoek wordt de ontwikkeling van de expertise van docenten ook gekoppeld aan een aantal organisatiekenmerken, persoonlijke kenmerken, arbeidssatisfactie en eventuele burnout van docenten.

Het aandachtsgebied omvat drie deelprojecten.

Het Kennis-deelproject richt zich op de ontwikkeling van de interpersoonlijke kennis van docenten. Daarbij gaat het om de kennis die gebruikt wordt tijdens het lesgeven (kennis op microniveau) en de kennis die docenten hebben over klassensituaties in het algemeen (kennis op macroniveau). Centraal staat de vraag hoe de “relational schemas” die geactiveerd worden tijdens het lesgeven zich verhouden tot (de ontwikkeling van) meer algemeen cognitieve vaardigheden zoals het kunnen overzien van onbekende of problematische klassensituaties.

Het Identiteit-deelproject richt zich op de ontwikkeling van de professionele identiteit van docenten gedurende de beroepsloopbaan. Bij het microniveau van identiteit gaat het om de eerste inschatting en (affectieve) waardering van een specifieke gebeurtenis in een les. Het macroniveau richt zich op de discrepantie tussen de door de docent gewenste interpersoonlijke expertise en de hoe de eigen actuele expertise wordt gezien.

Het Gedrag-deelproject richt zich op de ontwikkeling van het interpersoonlijke gedrag gedurende de loopbaan. Bij het gedrag op microniveau gaat het om de mate waarin docenten structuur en warmte aanbrengen in de interacties tussen docenten en leerlingen in de dagelijkse onderwijspraktijk. Op macroniveau gaat het bij het gedragsaspect van de interpersoonlijke expertise om de relatie tussen de docent en de leerlingen zoals die wordt ervaren door leerlingen (interpersoonlijk gedragsprofiel).

 

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-07-360
Titel onderzoeksproject:  Development of teacher competence throughout the professional career: an interpersonal perspective
Looptijd:01-09-2009 tot 01-09-2014

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
prof. dr. J.M.G. Brekelmans Universiteit Utrecht m.brekelmans@uu.nl

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd

Van Excellente leraar naar Teacher Leader
Van Excellente leraar naar Teacher Leader

OnderwijsAdvies 
Masterclass Betrokkenheid
Masterclass Betrokkenheid
Marzanoís bewezen effectieve strategieŽn voor betrokken leerlingen
Bazalt | HCO | RPCZ 
Professionele ontwikkeling van docenten
Professionele ontwikkeling van docenten
Een professionele leercultuur, intervisie en praktijkgericht onderzoek op school
Medilex Onderwijs 
Interpersoonlijke identiteit
Relatie met leerling van invloed op welzijn docent
Annemieke Top










Geloof eigen kunnen leraren
Omgaan met diversiteit en geloof in eigen kunnen van leraren
Academische pabo
Vergelijking academisch en regulier opgeleide leraren basisonderwijs
Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Differentiatie handelingsrepertoire
Maatwerk door differentiatie handelingsrepertoire docenten
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
Interactieve wiskundelessen
Professionalisering binnen leergemeenschappen voor talige ondersteuning in interactieve reken-wiskundelessen
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Selectie aan poort lerarenopleidingen
Selectie aan de poort bij lerarenopleidingen
Kennis leraren pop
Interpersoonlijk perspectief op de ontwikkeling van professionele kennis van leraren
Leraren leren als gelijken
Leraren leren als gelijken: processen, factoren en uitkomsten
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]




Expertise leraren pop



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.