Het grote zij-instroomboek

>> het-grote-zij-instroomboek direct bestellen. (bol.com)

De auteur Jan Verschuur had al een werkzaam leven achter zich voordat hij in 2018 leraar Nederlands werd. Hij kwam voor uitdagingen te staan waarvan hij het bestaan niet had vermoed. Begeleiding van nieuwe docenten in het nederlandse onderwijssysteem laat vaak te wensen over. Daarom schreef hij in Het grote zij-instroomboek. – op basis van eigen ervaringen als zij-instromer – wat je zou moeten weten voordat je als docent aan de gang gaat. 

In twintig tips, verdeeld over drie delen, maakt hij beginnelingen wegwijs in de wirwar van de onderwijswereld met haar eigen jargon en ongeschreven regels. In deze samenvattende bespreking ga ik kort de tips langs en eindig met een recenserend gedeelte. 

Deel 1 Over het maken en geven van krachtig onderwijs

Tip 1: Begin met actie

De start van de les is belangrijk dus begin met een activerende opdracht. Doe dat in een eenvoudige werkvorm, bijvoorbeeld een quiz. 

Tip 2. Verdeel je lessen in blokken. 

Bij lessen waarin een groot deel eerst theorie is en dan praktijk verlies je snel aandacht. In een voorbeeldschema wordt uitgelegd hoe je je lessen in behapbare brokken zou kunnen indelen. 

Tip 3: Maak nut, noodzaak en doel duidelijk

Leerlingen zien vaak totaal het nut niet in van de aangeboden lesstof. Probeer daarom lessen aan te laten sluiten op hun belevingswereld. Niet door hun taal te spreken of filmpjes uit hun leefwereld – je zit gauw op een andere golflengte. Dus niet krampachtig het leuker maken maar de lesstof belangrijk en relevant voor hen maken. . 

Tip 4: Een goede leerlijn helpt bij de ontwikkeling

Weet waar je met je leerlingen naar toe werkt (de eisen van het examen) . Doe een niveautest om te weten waar je leerlingen staan. 

Je kunt een leerlijn gedurende het jaar ontwikkelen als je het doel goed in de gaten houdt, en in de jaren daarna verder verfijnen. 

Tip 5: Houd rekening met de verschillen tussen je studenten

Hoe geef je gestalte aan differentiëren terwijl een klas zo divers kan zijn? Je kunt insteken op een algemeen gedeelte, waarin je bijvoorbeeld klassikaal werkt aan een opdracht. En aan een individueel gedeelte waarbij iedereen op zijn eigen niveau werkt aan verbetering. 

Differentiëren kan op veel verschillende manieren, maar betekent in ieder geval dat je in de opzet en aard van je lessen rekening houdt met verschillen in achtergrond, kennisniveau en motivatie van je studenten. 

Tip 6: Bereid je lessen slim voor

Voor alle taken die je hebt in het onderwijs krijg je weliswaar uren toegekend, maar ze kosten altijd meer tijd dan die toegekende uren. Anderhalf uur tijd voorbereiden voor een les van anderhalf uur kan zomaar voorkomen. Maar gelukkig kan je zo’n les – al dan niet aangepast – geven aan meerdere klassen gedurende meerdere jaren. Maar maak als startende leerkracht ook zeker gebruik van wat er is, lessen van (oud) collega’s of het internet. 

In het begin zul je heel veel tijd kwijt zijn aan voorbereiding, later wordt dat minder. 

Deel 2 Over het omgaan met studenten en klassen

Tip 7: Wees jezelf

Vergelijk je niet met andere collega’s, iedereen heeft een eigen stijl en aanpak waar hij zich lekker bij voelt.

Tip 8: Investeer in je relatie met je studenten

Ken je studenten zo snel mogelijk bij naam

In mijn werk merk ik nu dagelijks hoe belangrijk het is om niet alleen les te geen maar ook een relatie aan te gaan met je studenten.

Tip 9: Leer omgaan met moeilijke klassen en studenten

De groepssamenstelling en groepsvorming in de eerste weken van het schooljaar zijn heel belangrijk. Geef goed en actief les, en doen leerlingen toch wat jij niet wil, kom dan uit bij tip 10:

Tip 10: Neem het niet te persoonlijk

Voor iedereen die je helpt, help je heel veel mensen niet.  

Hoe sneller je leert dat je gevoelens er weliswaar mogen zijn, maar dat ze jouw eigen geluk en professionaliteit niet in de weg mogen staan, hoe eerder je een echt effectieve leraar kunt zijn. 

Tip 11: Help je studenten binnen je vermogens en tijd

Sommige studenten hebben extra zorg nodig om te kunnen leren. Maar zorg ook voor jezelf. Werk moet zich binnen werktijd afspelen, hoewel dat toch al vrijwel onmogelijk is. Het is beter niet gelijk mentor te worden als je beginnend leraar bent. 

Tip 12: Wees eerlijk en duidelijk

Feedback geven is lastig maar wees eerlijk en duidelijk, ook als de boodschap negatief is. Vervolgens kun je perspectief en waar mogelijk hulp bieden

Deel 3: Over zorgen voor jezelf tijdens je start als leraar

Tip 13: Durf nee te zeggen

Als nieuweling wordt je overspoeld door nieuwe en onbekende taken. Een burn-out ligt op de loer als je niet NEE kunt zeggen.

Tip 14: Doe niet mee aan gekonkel

Er zijn altijd klagers in het onderwijs, die hun tijd uitzitten en niet meer positief in hun vak staan. Spreek je eerlijk uit maar ga niet mee in een negatieve mindset van ontevreden mensen.

Tip 15: Maak tijd voor je scholing

Als zij-instromer zul je heel veel tijd moeten investeren in een opleiding naast je baan. Je kunt ook een PDG halen (pedagogisch-didactisch getuigschrift) waarmee je les mag geven in het mbo. 

Bespreek je studielast eerlijk met je leidinggevende en maak samen een plan. Het is belangrijk dat alle partijen weten hoeveel werk het is, hoeveel tijd erin gaat zitten en waar die tijd vandaan moet komen. 

Tip 16: Geniet van je vakanties!

Wen aan het gevoel dat je die elf weken vakantie verdiend en nodig hebt, omdat je op andere momenten harder werkt en meestal meer uren maakt. 

Tip 17: Ken je rechten

Het is goed je te verdiepen in startersregelingen, salarisschalen, functiebeschrijvingen en opleidingsmogelijkheden. Zorg dat je je CAO kent. 

Tip 18: Ontrouw loont

Bij het instappen in het onderwijs wordt vaak naar je laatste loonstrook gevraagd. Coördinerende taken kunnen voor extra inkomsten zorgen. Ligt dit je niet en wil je toch meer verdienen, dan zul je moeten switchen van baan, zodat je ergens anders opnieuw kunt instappen in een hogere schaal. Helaas, ontrouw loont!

Tip 19: Heb je administratie op orde

Er is bijna geen beroep te bedenken waar de kans op onduidelijkheid groter is als het onderwijs. 

Het bijhouden van een goede administratie is uiterst belangrijk omdat leerlingen recht hebben op duidelijkheid in het cijfersysteem. Ben je hier zelf niet goed in, vraag dan hulp aan collega’s. Er zijn altijd mensen die goed zijn in Excel, Outlook of het leerlingvolgsysteem. Als je je administratie niet op orde hebt, kun je daar erg onzeker van worden. 

Tip 20: Stel de juiste vragen

Wees in je sollicitatiegesprek duidelijk in je verwachtingen en stel de goede vragen. In dit hoofdstuk staan vragen die je kunt stellen tijdens het arbeidsvoorwaardengesprek en tijdens (de voorbereiding op) je eerste werkdag, na je eerste week en na een aantal maanden. 

Recensie

Jan Verschuur leerde het vak van leraar Nederlands met vallen en opstaan. Als zij-instromer voelde hij zich overladen door alle indrukken en taken die in het onderwijs op hem afkwamen. Op basis van zijn eigen ervaringen geeft hij in twintig korte hoofdstukken veel bruikbare tips voor zij-instromers en beginnende leraren. Dit doet hij op een bevlogen en betrokken manier.

De kracht van dit boek is dat het een weerslag is van Verschuurs eigen ervaringen waarin hij zich eerlijk en kwetsbaar opstelt. Dat maakt het vlot leesbaar en de auteur is als het ware in gesprek met de lezer en vertelt zijn eigen verhaal van succes en falen. Tegelijkertijd is dit ook de beperking: een persoon die anders in het leven staat en nieuwe dingen op een andere manier aanvliegt, zal misschien behoefte hebben aan een andere insteek. Een startende leraar met veel gestructureerd denker zal bijvoorbeeld andere behoeften hebben dan de auteur die het een uitdaging vond om in 'het diepe' te springen. 

Zo'n zij-instromer of starter die meer houvast in theorie vindt, kan gelukkig ook in andere boeken terecht over deze materie, bijvoorbeeld het Handboek voor leraren. Dit boek behandeld heel gestructureerd alle facetten van het voortgezet onderwijs. Ook het boek Startende leraren in het po en vo is een aanrader voor starters. De titel Het grote zij-instroom boek is daarom wat pretentieus maar dit boek is zeker een goede aanvulling op wat er al is door de praktische tips, persoonlijke voorbeelden en directe stijl. 

Bestellen

Het boek het-grote-zij-instroomboek is te bestellen via bol.com: