Kijk eens bij de Nieuwe onderwijsboeken!

Het grote invalboek

Legemaat, M. (2025). Het grote invalboek.
Geraadpleegd op 13-01-2026,
van https://wij-leren.nl/het-grote-invalboek.php
Geplaatst op 2 december 2025
Laatst bewerkt op 12 januari 2026
Het grote invalboek

Invallen hoort er tegenwoordig helemaal bij door het grote tekort aan leraren. Naast vaste invalkrachten zijn er invalpools met leerkrachten die het invallen tot hun specialiteit hebben gemaakt. Zo ook de auteur van Het grote invalboek, Simone van Dijk. Zij deelt in dit handige A5-formaatboekje 151 adviezen om invallen tot een succes te maken. 

Met korte impressies aan het begin van ieder hoofdstuk laat zij zien hoe het invallen ook kan gaan maar niet wenselijk is. Vervolgens geeft zij tips om het werken met invallers zo goed mogelijk te laten verlopen en dat vanuit vier perspectieven:

  1. De invalleerkracht;
  2. De school;
  3. De leerlingen;
  4. De ouders.

Tussendoor staan interviews met onderwijsprofessionals waarin ook tips ‘verstopt’ zitten. Uit elk van de zeven hoofdstukken noem ik één tip voor de school en één voor de invalleerkracht. 

1. Zorg goed voor jezelf en elkaar

Tip voor de school: Er is iemand vanaf 7.45 op school om de invalleerkracht binnen te laten en welkom te heten.

Tip voor de invalleerkracht: Vind je lekkere koffie of thee heel belangrijk, neem dan een eigen goed gevulde thermoskan en beker mee. 

2. Maak een goede start

Tip voor de school: Zorg voor een mapje met daarin de wachtwoorden op het bureau. Regel een account ‘invalleerkracht’. 

Tip voor de invalleerkracht: Check in met de groep. Bespreek verwachtingen over en weer. Hoe maken we er samen een mooie dag van?

3. Werk AVG-proof

Tip voor de school: Zorg dat de invalleerkracht vlot en samengevat over belangrijke informatie kan beschikken. (Tool D achterin het boek).

Tip voor de invalleerkracht: Check of de school wil dat je een verklaring ondertekent dat je vertrouwelijk met gevoelige informatie zult omgaan. 

4. Weet wat je kunt doen als je niet weet wat je moet doen

Tip voor de school: Wissel liefst intern zo, dat een invalleerkracht niet een dynamische groep krijgt die dag, maar een stabiele groep om op te vangen. 

Tip voor de invalleerkracht: Relatie voor prestatie. Bedenk vooraf hoe je contact gaat maken. Een gesprek? Een powerpoint met een paar dia’s met foto’s? Leerlingen vinden het leuk om je huisdieren of kinderen te zien. 

5. Laat de boel goed achter

Tip voor de school: Werk met een format Overdrachtformulier (zie tool D) Plaats het format digitaal in Teams en leg een geprinte versie klaar op het bureau van de leerkracht. 

Tip voor de invalleerkracht: Ruim samen op. (…) Neem hiervoor een setje noodspullen mee: een paar gele doekjes die je in stukken kunt knippen, schoonmaakspray.

6. Regel het zakelijk

Tip voor de school: Kijk nuchter naar de kosten van zelfstandigen. Realiseer je dat ze ongeveer de helft van hun uurloon afgeven aan de belastingdienst, geen vakantiegeld en 13e maand krijgen en dat ze zelf hun ziekzijn, twaalf gesloten schoolweken, arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen, reiskosten en nascholing moeten betalen. 

Tip voor de invalleerkracht: Wees duidelijk in wat je vraagt. Ken je waarde. Wat is je tarief? Wat verwacht je verder van de school? Wat heb je nodig om je werk goed te doen?

7. Profiteer van het effect van hoge verwachtingen

Tip voor de school: Probeer je klas over te dragen aan de invalleerkracht zonder in oordelen (of verwachtingen) over de kinderen te praten of te schrijven. 

Tip voor de invalleerkracht: Trek je niets aan van een overdracht waarin lage verwachtingen en oordelen de toon bepalen. (…) Heb altijd hoge verwachtingen. Treed elke leerling positief met een glimlach tegemoet. 

Toolbox 

Het boek sluit af met enkele Handige tools A tot en met E.

A. Twintig vragen aan de school

B. Tien handige digitale tools (bijvoorbeeld Kahoot!, Gimkit, Socrative)

C. Voorbeeldcontract AVG

D. Overdrachtsformulier – van de groepsleerkracht aan de invalleerkracht

E. Overdrachtsformulier – van de invalleerkracht naar de groepsleerkracht  

In het slotwoord wordt ingegaan op de actuele discussies rond ZZP’ers. 

Recensie:

Dit boekje is een must-have voor elke invaller én voor elke schoolleider die met invallers werkt. Het is praktisch van insteek, bijvoorbeeld over het starten van de dag. De lijstjes met tips voor zowel de school als de invaller maken het tot een handig naslagwerkje. Dit geldt zeker voor de vijf tools achterin het boek die elke invaller op zak zou willen hebben. En dat kan met dit boekje qua formaat. 

Wij-leren visualiseerde de lijst met vragen die invallers kunnen stellen om goed voorbereid voor de klas te gaan (zie Figuur 1).

Figuur 1. Invallen op school. 20 vragen om goed voorbereid de klas in te gaan. 

Wil je deze infographic gratis downloaden in hoge resolutie en op de hoogte blijven van nieuwe artikelen over dit thema? Schrijf je dan in voor het kennisdossier 'voor het eerst voor de klas' van de Wij-leren Academie. 

Dit boekje, dat zich richt op vervanging in het basisonderwijs, maakt duidelijk dat invallers met extra uitdagingen te maken hebben en dat het een 'vak' apart is. Er is nog weinig specifiek geschreven voor invallers, en het is mooi dat de auteur in dit gat gesprongen is en informatie en tips geeft om een invaldag tot een fijne dag te maken. 

Het boekje sluit af met de discussies over zzp'ers in het onderwijs. Een discussie die op sociale media groots gevoerd wordt. Het maakt het boekje actueel, al bestaat de kans dat dit onderdeel daardoor sneller zal verouderen. 

 

Bestellen

Het boek Het grote invalboek is te bestellen via bol.com:


Heb je vragen over dit thema? Stel ze in de onderwijs community binnen de Wij-leren.nl Academie!

Dossiers

Uw onderwijskundige kennis blijft op peil door 4000+ artikelen.