Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie leerstofjaarklassensysteem is failliet! Nederlands onderwijsstelsel Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Onderwijskwaliteit
Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Leren zichtbaar maken Formatieve assessment Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
DifferentiŽren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Adaptief onderwijs
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Schoolontwikkeling
Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
WetenschapsoriŽntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris

 

Zes uitgangspunten voor onderwijskundig leiderschap

Menno van Hasselt

Onderwijskundig ondernemer bij O21

 

info@vanhasseltadvies.nl

  Geplaatst op 1 juni 2015

Gijzen, W en Van Hasselt, M. (2015) Focus op behapbaar opbrengstgericht ťn passend onderwijs.
Geraadpleegd op 21-01-2017,
van http://wij-leren.nl/zes-uitgangspunten-onderwijskundig-leiderschap.php

Focus op behapbaar opbrengstgericht én passend onderwijs 

Onderwijs van nu moet opbrengstgericht én passend zijn.

In het land leeft het idee dat er dan onderwijs wordt gegeven dat zó is toegesneden op individuele leerlingen dat alle talenten ten volle worden benut.

Of dat een school elke leerling moet kunnen opvangen.

Dit zijn bijna utopische gedachten waar veel onderwijsprofessionals onrustig van worden.

Om onderwijs opbrengstgericht én passend te maken mogen we wel idealen hebben, maar we moeten bij realiteit beginnen. De leerkracht voor de groep is hierbij het uitgangspunt.

De mate waarin hij het onderwijs kan behappen, is bepalend voor elk succes. Het is de taak van de schoolleider om zijn team een onderwijskundige focus te bieden om het gevoel van ‘leerlingen tekort te doen’ bij te sturen. Deze focus wordt gevoed door een zestal heldere uitgangspunten.
 

1. Van eind naar begin

Het uitgangspunt voor de inrichting van passend onderwijs zijn de opbrengstambities van de school aan het eind van groep 8. Een verhoging hiervan leidt tot andere onderwijsbehoeften in de populatie (in termen van: meer leertijd, andere instructie, etc.). 

Het antwoord hierop is een intensiever aanbod, zodat er weer sprake is van passend onderwijs. De opbrengstambities bepalen dus de weg van het begin naar het einde.

Dat geldt  eveneens op groepsniveau. Als een groep te lage leeropbrengsten heeft, dan moet er intensiever worden gewerkt om wél in de richting van de schoolambities te komen. Liggen de leeropbrengsten hoger dan verwacht,  dan kan het onderwijs worden verrijkt.

 

2. Uitgaan van overeenkomsten

Onderwijs geven we niet aan individuen, maar aan groepen individuen met gemeenschappelijke kenmerken en onderwijsbehoeften. Het credo ‘omgaan met verschillen’ is een impuls om te gaan individualiseren.

Maar wat levert dit op als we ons bedenken dat leren een groepsproces is waarmee we het leren van elkaar en de coöperatieve vaardigheden van leerlingen stimuleren? Chris Struiksma verwoordde het mooi:

‘elk kind is uniek, maar dat betekent niet dat een eigen leerprogramma mogelijk, nodig of zelfs maar wenselijk is’.

 

                            3. De middenmoot als vertrekpunt

Elke leerkracht stemt zijn onderwijsaanbod onbewust af op de middenmoot. Vanuit dit ‘ijkpunt’ beoordeelt hij welke leerlingen sterker en zwakker zijn.

Een methode voor rekenen of taal is gebaseerd op de landelijke middenmoot en de schil daaromheen. Het komt regelmatig voor dat deze niet ‘past’ op een groep. Sterker nog: er zijn hele schoolpopulaties waarvoor een ‘standaard’ methode niet passend is.

Op school en op groepsniveau moet in eerste instantie een basisaanpak worden vastgesteld die passend is op de grootste gemene deler van leerlingkenmerken en onderwijsbehoeften. Hieromheen worden de verrijkte en de intensieve aanpak geformuleerd.

 

4. Eerst convergent, dan divergent

Het schoolaanbod start altijd met convergente differentiatie. Dit betekent dat een hele groep leerlingen tegelijkertijd aan één set doelen werkt en dat er verschillende aanpakken zijn om deze te realiseren: basis, verrijkte en intensief.

Convergente differentiatie is met name goed voor leerlingen die de basis of de intensieve aanpak ontvangen. De school is vrij om te bepalen wanneer zij een meer divergent aanbod gaat neerzetten.

Dat is nodig voor de leerlingen voor wie (verdergaande) verrijking of intensivering van het onderwijs niet meer afdoende is. Zij kunnen de leerlijn respectievelijk versneld of vertraagd doorlopen.

 

5. Eerst de school, dan de groep, dan de leerling

Een passend schoolaanbod voor de leerlingpopulatie heeft tot gevolg dat het merendeel van de groepen óók een passend aanbod krijgt. Er zijn echter sterke en zwakke ‘bouwjaren’. Voor deze groepen moet het schoolaanbod nog verder passend worden gemaakt.

In een zwakkere groep wordt het onderwijs geïntensiveerd, in een sterkere groep wordt overwogen om het onderwijs verder te verrijken.

Als het onderwijs passend gemaakt is op de groep, dan zullen er nog individuele leerlingen zijn die onvoldoende profiteren van een van de drie aanpakken. In de meeste gevallen heeft dit tot gevolg dat de aanpak meer op de leerling toegespitst wordt.

 

6. Respons op instructie

Uitgaan van verschillen is in een school terug te zien in uitgebreide analyses per leerling. Dat kan eenvoudiger door de redenering te hanteren: als het goed gaat met een leerling, dan is aan de onderwijsbehoeften voldaan! Die kans is groot, omdat op school- en op groepsniveau het onderwijs al passend is gemaakt.

Het gaat goed met een leerling als we zien dat hij voldoende vaardigheidsgroei heeft doorgemaakt, dat hij de leerstof beheerst en dat hij gedijt (lees ook: betrokken is bij de les).

Het maakt dan niet uit of een leerling de basis, verrijkte of intensieve aanpak heeft gevolgd (of in welke Cito-niveau hij zit). Is de respons onvoldoende, dan gaan we ‘de diepte in’.

Tot slot

Deze zes uitgangspunten bieden schoolleiders houvast bij het behapbaar maken van opbrengstgericht passend onderwijs voor hun teamleden.

Zo is het een van hun taken om met behulp van écht betekenisvolle dataoverzichten met het team het gesprek aan te gaan of aanpassing van het schoolbeleid noodzakelijk is, of dat er alleen op de groepsaanpakken ingestoken moeten worden.

Door behapbaarheid als toetssteen te hanteren en vorm te geven vanuit deze zes uitgangspunten, is de concrete uitwerking van opbrengstgericht passend onderwijs minder uitdagend dan de beeldvorming doet vermoeden.

Dit artikel is samen geschreven met Wijnand Gijzen.

Gijzen, W en Van Hasselt, M. (2015) Focus op behapbaar opbrengstgericht ťn passend onderwijs.
Geraadpleegd op 21-01-2017,
van http://wij-leren.nl/zes-uitgangspunten-onderwijskundig-leiderschap.php

Gerelateerd

Onderwijsverslag 2013-2014
Onderwijsverslag 2013/2014: cruciale rol schoolleider
Machiel Karels
Schoolorganisatie
Schoolorganisatie en teamwork op een basisschool - leiderschap
Arja Kerpel
Governance & opbrengst 1
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -1-
Harm Klifman
Governance & opbrengst 2
Governance en onderwijsopbrengsten: hoe die te verbinden? -2-
Harm Klifman
Duurzame schoolontwikkeling
Duurzame schoolontwikkeling: werken aan het schoolplan in een lerende organisatie
Jan Jutten
Professionele leergemeenschap
De professionele leergemeenschap
Arja Kerpel
Effectief leiderschap
De zeven eigenschappen van effectief leiderschap - Stephen Covey
Arja Kerpel
Schoolleider als hitteschild
Schoolleider: Hitteschild of doorgeefluik?
Alex de Bruijn
Visie en kernwaarden
Maak visie tastbaar met kernwaarden!
Alex de Bruijn
Dienend leiderschap
Is dienend leiderschap te leren?
Harm Klifman

Differentiatievormen
Leren leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs beter volgens convergente of divergente differentiatie?
Vroegtijdig verwijzen
Zijn leerlingen die op jongere leeftijd naar speciaal basisonderwijs (sbao) of speciaal onderwijs (so) worden verwezen succes...
Leerlingen met ASS
Hoe kan het V(S)O bijdragen een passend toekomstperspectief bij leerlingen met ASS?
Responsief leiderschap AOC
Ontwikkeling van responsief leiderschap in AOC
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Sturen kwaliteit po
Ongemak van Autonomie: Sturen van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs
Kengetallen vervolgmeting
Passend Onderwijs Ė kengetallen vervolgmeting
Aanpak po/vo
Verschillen in aanpak Passend Onderwijs basis- en middelbare scholen
Passend Onderwijs
MBO voortvarend aan de slag met Passend Onderwijs
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Opbrengstgericht werken
Opbrengstgericht werken: van beleidsspeerpunt tot de uitvoering in de groep
Hulpstructuur rond leraar
Hulpstructuur rond de leraar bij Passend Onderwijs
Ontwikkeling voorwaarden
Ontwikkeling van en voorwaarden voor Passend onderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

NOT 2017

Reviews ontwikkelingsmateriaal

Onderwijskundig leiderschap



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.