Algemeen
Roos van Leary -1- Roos van Leary -2- Professionele vrijheid Verantwoordelijkheid nemen Aandacht in leerproces Autonomie leraren Gerichte feedback Hoogbegaafdheid leerkrachtcompetenties Interpersoonlijke identiteit Leraarschap waarderen Leraren hebben meer vakantie Mindset Observeren Onderzoekende leraar Leerkrachtgedrag Selectie aan poort lerarenopleidingen Zelfvertrouwen leerkracht Verantwoordelijkheid leren Werk van de leraar Ontspannen lesgeven tips
LVS
Nadruk basisvaardigheden po
Ouders
Communicatie met ouders Leraren en ouderbetrokkenheid
Collegiale visitatie
Deel 1: leren van elkaar Deel 2: consultatie Deel 3: intervisie Deel 4: lessonstudy
Professionalisering
Academisch docent po/vo Begeleiding startende leraren VO Competentiemanagement Staat van de leraar Effectief leiderschap UUU werkmodel Opleiden in de school Professionele ontwikkeling Zelfbeoordeling leraren LeerKRACHT initiatief Intern begeleider Expertise leraren pop Gedrag leraren pop Identiteit leraren pop Kennis leraren pop Begeleiden reflectie pop Kwaliteit opleiding Leerkracht centrale factor Leraren leren als gelijken Het lerarenregister Randstad OnderwijsBewijs Geloof eigen kunnen leraren Meedenken aan onderwijskwaliteit Persoonlijk meesterschap Lerende netwerken Persoonlijke effectiviteit Persoonlijkheidstesten Leren samen leren Professional in de spiegel 1 Professional in de spiegel 2 Professionaliteit lerarenopleiders Professionele leergemeenschap Professioneel leren Professioneel vermogen Professionele ontwikkeling leraren Leraren basisscholen Leraren middelbaar beroepsonderwijs Programma LeerKracht Regioleren SBL competenties BAO SBL competenties VO SBL competenties VO MBO Academische pabo Professionele ruimte
Onderwijskwaliteit
Cesuur Maatwerk en vakmanschap Toegevoegde waarde
Leren
Klassenmanagement Onderzoekend leren rol docent Startende leerkracht Scaffoldingstechnieken
Samenwerken
Motivatie Orde en grenzen Co-teaching Duo-collega Ga tot de mier! Luistergedrag Tweetalig communiceren Macht of gezag Professionaliseren samenwerken po Communicatie in school Teamcommunicatie Teamleren Verantwoordelijkheid geven
Schoolontwikkeling
Professionele leergemeenschap
Beroepsonderwijs
Competenties docent beroepsonderwijs Professionele ontwikkeling docenten ROC Competentiegericht beroepsonderwijs
Problemen
Werkdruk werkgelegenheid 40-urige werkweek Leraren pesten leraren Emotionele processen leraren Meester Mark -1- Meester Mark -2- Regeldruk en administratie Werkdruk verlagen Werkdruk bespreken Werkdruk normjaartaak Werkdruk tips
VO en MBO
Professionele ontwikkeling docenten Ontwikkeling leraren mbo
Brede professionele basis
Werkdruk werkplezier
Passend onderwijs
Hulpstructuur rond leraar Differentiatie handelingsrepertoire Passende professionalisering Pedagogisch didactisch handelen
ICT
Weinig ICT-gebruik

 

Werken met de Roos van Leary

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

A.Kerpel.(2014) Werken met de Roos van Leary. www.wij-leren.nl

Boek bij de Roos van Leary

Gedrag roept bepaald gedrag op. Een team is geen optelsom van vaststaande persoonlijkheden, maar er is een wisselwerking tussen de teamleden. Een model dat beschrijft hoe bepaalde sociale processen verlopen, is de Roos van Leary. Dit model is wordt veelgebruikt in de groepsdynamica. In het boek Werken met de Roos van Leary legt Sjaak Vane uit hoe de Roos van Leary werkt en hoe je hiermee effectieve communicatie kunt bevorderen.

Deze boekrecensie geeft aanvullende informatie op het basisartikel over de Roos van Leary. Als je basiskennis wat weggezakt is, dan raad ik je aan om eerst dit artikel te lezen: Roos van Leary.

De belangrijkste sleutel

Groepen zijn te beïnvloeden. Teamleden spelen in op elkaars reacties. De Roos van Leary biedt mogelijkheden voor gedragsverandering van teamleden. De belangrijkste sleutel daarvoor is je eigen gedrag. Daarom moet je de Roos van Leary eerst op jezelf toepassen. Ontwikkel zicht op je eigen (tot nu toe onopgemerkte) reacties. Als je je hiervan bewust bent, kun je bepaalde interventies gebruiken om groepen of individuele teamleden aan te sturen.

De manier waarop teamleden communiceren, verschilt op de volgende aspecten:

  • De mate waarin de groepsleden invloed op elkaar uitoefenen.
  • Hoe persoonlijk of afstandelijk de betrokkenen met elkaar omgaan.

Acht communicatiestijlen

De Roos van Leary onderscheidt acht communicatiestijlen:

  • Leidend. Gedrag, gericht op beïnvloeding. Je benadert anderen als medestander. Kenmerken: taakgericht leiderschap, advies geven, energiek, initiatiefrijk.
  • Competitief. Invloedrijk gedrag, waarbij je jezelf onderscheidt van de ander. Kenmerken: het geloof in eigen kunnen, bewondering opwekken voor zijn prestaties, voorbijgaan aan kritiek. Niet als eerste veranderingen invoeren, maar afzetten om te onderscheiden.
  • Agressief. Afzetten tegen anderen en hiermee eigen richting geven aan het groepsproces. Kenmerken: goed in verwoorden van kritiek die in de groep leeft, actief bestrijden wat niet in orde is.
  • Opstandig. Verongelijkt afkeren van anderen. Weinig invloed uitoefenen. Kenmerken: onafhankelijk, waakzaam, kritisch, niet perse erop uit om anderen te overtuigen.
  • Teruggetrokken. Niet-invloedrijk gedrag. Innerlijk tegenover anderen opstellen, maar dat niet laten merken. Kenmerken: eigen mening wijkt af en wordt achtergehouden, ongenoegen, desinteresse, weinig initiatief.
  • Afhankelijk. Zoeken naar binding. Kenmerken: niet onderscheiden door eigen mening, niet gericht op invloed, verlangen naar leiding, instemming zoeken voordat je met een initiatief komt.
  • Meewerkend. Samengedrag met weinig sturing. Kenmerken: welwillend, belangstellend uitnodigend, conflicten toedekken, verzoenend optreden. Zegt graag ‘wij’ en ‘iedereen’.
  • Helpend. Initiatiefrijk, ondersteunend gedrag. Kenmerken: gericht op samenwerking, moeite met protest, vaak de sociaal-emotioneel leider. Niet de taak, maar de sfeer staat voorop.

Hieronder zie je de communicatiestijlen (zij het in iets andere bewoordingen):

roos van leary, gedrag, leiderschap, agressief, leidend, helpend, tips, competitie

Kanttekeningen

Soms wordt de Roos van Leary niet goed geïnterpreteerd. Bij een al te strakke indeling kun je nuances over het hoofd zien. Daarom enkele kanttekeningen:

  • Elke stijl kan functioneel zijn voor het groepsproces. Het is niet zo dat boven-gedrag en samen-gedrag garant staan voor een goede samenwerking. Het is ook nodig dat groepsleden elkaar volgen (onder-gedrag) en elkaar aanscherpen (tegen-gedrag). Ook teruggetrokken gedrag kan belangrijk zijn, om anderen de kans te geven zich uit te spreken.
  • Niet elke communicatieve stijl hoeft aanwezig te zijn in het team, het kan zijn dat sommige delen van de Roos onbezet zijn.
  • Het kan voorkomen dat verschillende groepsleden dezelfde communicatieve stijl hanteren op een bepaald moment, het is dus niet zo dat iemand altijd op dezelfde plek past in de Roos. Het is een momentopname van de zich ontwikkelende dynamiek in een groep.
  • Er zitten grenzen aan de effectiviteit van het werken met dit. Verwarde personen of teamleden die vastzitten in verstokte gewoontes, zijn nauwelijks te beïnvloeden. Wat je wel kunt proberen, is om de personen eromheen in een bepaalde richting te bewegen. 

Kwaliteiten en valkuilen

Teveel is niet goed. Zo is het ook met Roos van Leary. Je kunt ook doorschieten in je communicatiestijl. Teveel helpend gedrag kan veranderen in bemoeizucht, teveel leidend gedrag in de baas spelen. Elk segment van de Roos heeft zijn kwaliteiten, maar het heeft ook zijn valkuilen. In de Roos van Leary vallen de kwaliteiten in de binnenring, en de valkuilen in de buitenring. De kenmerken hiervan worden uitgewerkt in het hoofdstuk Kwaliteiten en valkuilen.

De wisselwerking tussen gedragsstijlen

In dit hoofdstuk werkt de auteur uit hoe gedragsprocessen verlopen en mensen op elkaar reageren. Ook de symmetrische reactie en de complementaire reactie komen aan bod.

Het mooie van de Roos van Leary is dat je gedrag kunt beïnvloeden en bijsturen, zonder dat je het concreet ter sprake hoeft te brengen. Dit is een kenmerkend verschil met andere sturingselementen.
Hierbij is het belangrijk om flexibel te kunnen zijn. Een goede begeleider kan razendsnel schakelen in zijn benaderingswijze. Om het toe te passen op een leerkracht: Soms gaat de leerkracht nadrukkelijk boven zitten leerkracht, terwijl hij zich op een ander moment inhoudt om teruggetrokken leerlingen de ruimte te geven.

Tot slot

Bij het boekje Werken met de Roos van Leary hoort ook een website, waarop je twee jaar toegang hebt tot bijbehorende filmpjes, opdrachten en een zelftest. In de filmpjes zie je telkens gedeeltes van een teamvergadering, waarbij de teamleden in verschillende segmenten van de Roos zitten. Je leert het gedrag herkennen en ziet welke reacties elk gedrag uitlokt. 

Werken met de Roos van Leary is een dun boekje, wat je snel uit hebt. Na het lezen heb je een helder beeld van de verschillende communicatiestijlen. De uitleg over symmetrisch en complementair gedrag vind ik niet supersterk, dat heb ik weleens eenvoudiger gelezen. Maar als je het goed leest en herleest, wordt het steeds duidelijker. 

Goed dat de auteur dit thema onder de aandacht brengt. De Roos van Leary komt ook wel aan bod in opleidingen, maar op dat moment zien niet alle studenten het nut ervan in. En dan blijft het ook minder goed hangen. Terwijl het juist heel belangrijk is om dit voor jezelf helder te hebben, als je functioneert in een team. Met een effectief communicerend team kun je veel meer bereiken. 

Bestellen

Vane, S., Werken met de Roos van Leary, Boom Lemma Uitgevers, ISBN 978 90 5931 978 3, 47 blz. €17,50. Het boek is te bestellen via

A.Kerpel.(2014) Werken met de Roos van Leary. www.wij-leren.nl

Gerelateerd

Hoe blijf je een goede leraar?
Hoe blijf je een goede leraar?
Aad van der Drift en Hans Kok: Hoe zet jij jezelf in je kracht?
Eduseries 
Focus op Professie van de leraar
Focus op Professie van de leraar
Marzano
Bazalt 
Groepsdynamica in het mbo
Groepsdynamica in het mbo
Groepsprocessen analyseren, begeleiden en bijsturen
Medilex Onderwijs 
Roos van Leary -1-
Roos van Leary - uitleg - test - gebruik
Arja Kerpel
Pedagogisch klimaat
Pedagogisch klimaat - leidinggeven - veiligheid - orde in de klas
Arja Kerpel
Gedragsproblemen tips
Gedragsproblemen: rol pedagogische sensitiviteit leerkracht
Peter de Vries
Hoogbegaafdheid leerkrachtcompetenties
Zeven domeinen van leerkrachtcompetenties
Eleonoor van Gerven
Interventies gedragsproblemen
Interventie bij gedragsproblemen - De Eerste Stap
Monique Baard
Zelfvertrouwen
Vertrouwen en zelfvertrouwen als kwaliteiten van ontwikkeling en leren
Luc Stevens
Professionalisering
De leraar die zichzelf ontwikkelt of zelfprofessionalisering
Luc Stevens
Pedagogisch basisklimaat
Pedagogisch (basis) klimaat
Luc Stevens
Verantwoordelijkheid geven
Verantwoordelijkheid is geven en nemen. Maar wat als taken blijven liggen?
Henk Galenkamp
Teamcommunicatie
Teamcommunicatie in een lerende school
Jan Jutten
SBL competenties BAO
De SBL competenties leerkracht primair onderwijs
redactie
SBL competenties VO
SBL competenties onderwijs leraar vho
redactie
Interactiewijzer
Interactiewijzer - Analyse en aanpak van interactieproblemen
Helèn de Jong
Persoonlijke effectiviteit
Persoonlijke effectiviteit in het basisonderwijs
Helèn de Jong
Persoonlijke effectiviteit
Persoonlijke effectiviteit in het basisonderwijs
Helèn de Jong

Orde en aandacht
Hoe krijg je als docent de aandacht van 9- tot en met 12-jarigen terug na een intermezzo tijdens een plenaire instructie?
Integratie vluchtelingen
Welk onderwijs leidt tot werk op niveau voor hoger opgeleide vluchtelingen?
Functiemix en salaris
Hoe hangt het loon en vooral de functiemix voor onderwijspersoneel in po en vo samen met carrièreperspectieven, opleidingsniv...
Vakspecialisatie
Wat zijn de ervaringen met vakspecialisatie en wat zijn de effecten?
Sociaal klimaat po
Invloed sociaal klimaat op ontwikkeling van sociale competenties in het basisonderwijs
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Interventies adhd
Doen wat werkt: interventies in de klas voor kinderen met symptomen van ADHD
Taakspel vso cluster 4
Taakspel in het voortgezet speciaal onderwijs cluster 4
Pedagogisch didactisch handelen
Pedagogisch-didactisch handelen en Passend Onderwijs
Relatie leerling-leraar
Leerling én leraar profiteren van goede relatie
 Onderwijs en leren
De invloed van het onderwijzen van leraren en het leren van leerlingen
Competentie leraren po gedrag
Gedragsproblemen in de basisschool en competenties van leraren
Groei gedragsproblemen
Groei aantal leerlingen gedragproblemen; vergelijkend onderzoek Nederland-Vlaanderen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Roos van Leary -2-



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.