Ruimtelijk inzicht GIS
Algemeen
Leeromgevingen Gemotiveerde leerhouding Basisonderwijs met/zonder basis Systeemdenken en denkgewoonten Systeemdenken 21e eeuw Effectief onderwijs Filosoferen doe je zo FTC: praktijk Het Grote Vindingrijkboek Onderwijsmythes Onderwijs moet boeien Onderwijs slaat door Creativiteitsontwikkeling Talentontwikkeling op school Teach like a Champion Tiener college Leerlijnen vergelijken
Communicatie
Didactisch coachen 1 Didactisch coachen 2 Didactisch coachen 3 Gebruik animaties po Animaties natuur po Animaties rekenen po Animaties taal po
Klassenmanagement
Orde en aandacht Didactische werkvormen Effect van homogeen of heterogeen groeperen Grote en kleine groep Effect wisselende samensstelling basisschoolklas Klassenmanagement Soepele lesovergang Vinger opsteken Zelfstandig werken
Instructie
Directe instructiemodel 4C/ID-model Expliciete Directe Instructie Humor in de klas Competenties Leren van fouten Mindmap maken Bewust bezig zijn met taal
Onderwijskwaliteit
Effecten van formatief evalueren Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Sociaal
Drama voor groepsvorming
Taal
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
Co÷peratief leren
Co÷peratief leren Co÷peratieve leerstrategieŰn Co÷peratieve werkvormen Onderzoekend leren
Leren
Leerbevorderende feedback Formatieve toetsing Nakijken en feedback Bewegend leren
Lezen
Fonemisch bewustzijn Voorwaarden voor begrijpend lezen Lezen en schrijven Leesmotivatie bevorderen Mentale voorstellingen Visie op literatuuronderwijs SLIM in het sbo Leesvaardigheid praktijkonderwijs Leesprestaties groep 6 po 2016
Samenwerken
Didactische vormgeving Excellentie Communities kennis over onderwijs Samenwerken met STIP
Schrijven
Schrijfonderwijs basisschool Lezen en schrijven vmbo Schrijfmateriaal
Differentiatie
Differentiatievormen Differentiatie adaptief onderwijs Differentiatie proces Opdrachtgestuurd leren Differentiatie methodiek Differentiatie Differentiatie zelfregulatie (1) Differentiatie zelfregulatie (2) EfficiŰnte differentiatie Feedback prestaties Individueel maatwerk vo MEGAband Leerstof hoogbegaafden Leerstofjaarklassensysteem Middenmoot als vertrekpunt Didactische impulsen OGO
Onderwijssysteem
Klassengrootte
Jonge kind
Fase jonge schoolkind Kleuters en vrij spel Basisontwikkeling en OGW Het vrije spel
Beroepsonderwijs
Werkplekleren in het beroepsonderwijs
Passend onderwijs
Adaptief onderwijs SBO Hogere orde denken
Visies
Adaptief onderwijs Basisontwikkeling bij OGO Ervaringsgericht onderwijs Lerend werken Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontdekkend leren Waardengedreven onderwijs
Jean Piaget
Jean Piaget Piaget: objectpermanentie Piaget: epistemologie Piaget: empirisme Piaget: leertheorie
Exacte vakken
Digitale Wiskunde Omgeving HAVO VWO Vernieuwend bŔtaonderwijs
ICT
Virtual reality Digitale didactiek 2 Mediawijsheid in curriculum Games voor leerlingen met concentratieproblemen Digitale didactiek

 

Zijn de leerlijnen van de verschillende leergebieden op de basisschool ooit met elkaar vergeleken?

Geplaatst op 14 november 2016

Samenvatting

Vergelijkend onderzoek naar de SLO-leerlijnen van verschillende leergebieden (zie tule.slo.nl ) is niet verricht. De leerlijnen zijn uitgewerkt volgens eenzelfde ontwerpprincipe, maar bij iedere uitwerking van kerndoelen in leerlijnen spelen ook altijd vakprincipes een rol. Iedere leerlijn is vanuit zijn/haar eigen didactische en pedagogische uitgangspunten ontwikkeld. Daarom is het niet mogelijk om leerlijnen van verschillende vakken/leergebieden met elkaar te vergelijken.

SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling) heeft leerlijnen en tussendoelen opgesteld voor zeven leergebieden:

  1. Nederlands
  2. Engels
  3. Friese taal
  4. Rekenen/wiskunde
  5. Oriëntatie op jezelf en de wereld
  6. Kunstzinnige oriëntatie
  7. Bewegingsonderwijs

Hierin zijn de kerndoelen van elk van deze zeven leergebieden uitgewerkt. De leerlijnen bewegingsonderwijs zijn ontwikkeld door SLO en KVLO (Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding) gezamenlijk.

Leerlijnen

Voor elk van de 58 kerndoelen in het basisonderwijs (Ministerie van OCW, 2006) is een leerlijn opgesteld. Een leergebied omvat verscheidene leerlijnen. Zo zijn er 12 kerndoelen en dus 12 leerlijnen voor Nederlands, 11 kerndoelen en leerlijnen voor rekenen/wiskunde en 2 kerndoelen en leerlijnen voor bewegingsonderwijs.

Elke leerlijn wordt gevormd door:

a) de inhoudslijn: voor groep 1 tot en met 8 is beschreven welke inhouden aan de orde komen, om het kerndoel te behalen;
b) de onderwijslijn: vakdidactische aanwijzingen voor de leerkracht; 
c) de lijn van de lerende: leerprocessen van de leerling.

Tussendoelen – Per leerlijn zijn tussendoelen geformuleerd voor einde groep 2, 4, 6 en 8. Ook deze tussendoelen zijn een combinatie van de inhoudslijn, de onderwijslijn en de lijn van de lerende.

Afstemming tussen leerlijnen

De hierboven beschreven opzet geldt voor alle 58 leerlijnen. Bovendien worden de leerlijnen binnen een leergebied op elkaar afgestemd. Bij het opstellen van de 12 leerlijnen voor Nederlands wordt rekening gehouden met de onderlinge samenhang van de 12 kerndoelen. In de uitwerking die er nu ligt is er nog geen afstemming tussen de verschillende leergebieden. Momenteel werkt men bij SLO aan nieuwe uitwerkingen; daarbij wordt er wel gekeken naar mogelijkheden voor uitwerkingen tussen de verschillende leerlijnen.

Onderzoek naar leerlijnen

Vergelijkend onderzoek naar de leerlijnen van verschillende leergebieden is niet verricht.

Uitgebreide beantwoording

Opgesteld door: Anne Luc van der Vegt
Vraagsteller: Onderwijs adviseur Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO)
Geraadpleegde expert: Gäby van der Linde-Meijerink (SLO)

Vraag

Is er onderzoek gedaan naar een vergelijking tussen leerlijnen van de verschillende leergebieden op de basisschool?

De vragensteller is in het bijzonder benieuwd naar overeenkomsten tussen de leerlijn bewegingsonderwijs en andere leerlijnen, zoals Nederlands en rekenen/wiskunde.

Kort antwoord

Vergelijkend onderzoek naar de leerlijnen van verschillende leergebieden is niet verricht. Uitwerkingen die op dit moment voorhanden zijn gaan uit van eenzelfde ontwerpprincipe. Echter bij iedere uitwerking van kerndoelen in leerlijnen spelen ook altijd vakprincipes een rol. Om die reden is het dan ook niet mogelijk om leerlijnen van verschillende vakken/leergebieden met elkaar te vergelijken. De leerlijnen van SLO  zijn op eenzelfde wijze opgezet, en zijn ook grotendeels vanuit eenzelfde manier uitgewerkt (bijv. vanuit de kerndoelen of referentieniveaus). Iedere leerlijn is echter vanuit zijn/haar eigen didactische en pedagogische uitgangspunten ontwikkeld.

Toelichting antwoord

SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling) heeft leerlijnen en tussendoelen opgesteld voor zeven leergebieden:

  1. Nederlands
  2. Engels
  3. Friese taal
  4. Rekenen/wiskunde
  5. Oriëntatie op jezelf en de wereld
  6. Kunstzinnige oriëntatie
  7. Bewegingsonderwijs

Hierin zijn de kerndoelen van elk van deze zeven leergebieden uitgewerkt. De leerlijnen bewegingsonderwijs zijn ontwikkeld door SLO en KVLO gezamenlijk (Mooij e.a., 2004).

Leerlijnen – Voor elk van de 58 kerndoelen in het basisonderwijs (Ministerie van OCW, 2006) is een leerlijn opgesteld. Een leergebied omvat verscheidene leerlijnen. Zo zijn er 12 kerndoelen en dus 12 leerlijnen voor Nederlands, 11 kerndoelen en leerlijnen voor rekenen/wiskunde en 2 kerndoelen en leerlijnen voor bewegingsonderwijs.

Elke leerlijn wordt gevormd door:

a) de inhoudslijn: voor groep 1 tot en met 8 is beschreven welke inhouden aan de orde komen, om het kerndoel te behalen;
b) de onderwijslijn: vakdidactische aanwijzingen voor de leerkracht; 
c) de lijn van de lerende: leerprocessen van de leerling.

Tussendoelen – Per leerlijn zijn tussendoelen geformuleerd voor einde groep 2, 4, 6 en 8. Ook deze tussendoelen zijn een combinatie van de inhoudslijn, de onderwijslijn en de lijn van de lerende.

Afstemming tussen leerlijnen

De hierboven beschreven opzet geldt voor alle 58 leerlijnen. Bovendien worden de leerlijnen binnen een leergebied op elkaar afgestemd. Bij het opstellen van de 12 leerlijnen voor Nederlands wordt rekening gehouden met de onderlinge samenhang van de 12 kerndoelen. In de uitwerking die er nu ligt is er nog geen afstemming tussen de verschillende leergebieden. Momenteel werkt men bij SLO aan nieuwe uitwerkingen, daarbij wordt er wel gekeken naar mogelijkheden voor uitwerkingen tussen de verschillende leerlijnen.

Onderzoek naar leerlijnen

Vergelijkend onderzoek naar de leerlijnen van verschillende leergebieden is niet bekend. Wel zijn enkele studies verricht naar de implementatie van de leerlijnen voor rekenen/wiskunde en Nederlands (Van der Wel e.a., 2002, 2003).

Geraadpleegde bronnen

  • Buijs, K. (2008) (2008). TULE – rekenen/wiskunde: inhouden en activiteiten bij de kerndoelen van 2006. Enschede: SLO.
  • Ministerie van OCW (2006). Kerndoelen primair onderwijs. Den Haag: Ministerie van OCW.
  • Mooij, C., Van Berkel, M., Hazelebach, C. (2004). Basisdocument Bewegingsonderwijs 2004. Zeist: Jan Luitingfonds.
  • Mooij, C., (2008). TULE – bewegingsonderwijs: inhouden en activiteiten bij de kerndoelen van 2006. Enschede: SLO.
  • Tomesen, M.A., (2008). TULE – Nederlands: inhouden en activiteiten bij de kerndoelen van 2006. Enschede: SLO.
  • Van der Wel, J.J., Krooneman, P.J. (2003). Leerlijn Taal. Amsterdam: Regioplan.
  • Van der Wel, J.J., Van der Vegt, A.L., Van den Heuvel-Panhuijzen, M., Nelissen, J. (2002). De implementatie van ‘Tussendoelen Annex Leerlijnen’ (TAL). Amsterdam: Regioplan.

Gerelateerd

Rekenwonders
Rekenwonders
Rekenmethode met de Singapore aanpak
Bazalt 
Leerlijnen de baas
De leerlijnen de baas
Martie de Pater
Doelen groepsplan
Omgaan met doelen in het groepsplan in de basisschool
Wijnand Gijzen

Leerlijnen vergelijken
Leerlijnen van verschillende leergebieden op de basisschool vergeleken
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.