Algemeen
Roos van Leary -1- Roos van Leary -2- Professionele vrijheid Verantwoordelijkheid nemen Aandacht in leerproces Autonomie leraren Gerichte feedback Hoogbegaafdheid leerkrachtcompetenties Interpersoonlijke identiteit Leraarschap waarderen Leraren hebben meer vakantie Mindset Observeren Onderzoekende leraar Leerkrachtgedrag Selectie aan poort lerarenopleidingen Zelfvertrouwen leerkracht Verantwoordelijkheid leren Werk van de leraar Ontspannen lesgeven tips
LVS
Nadruk basisvaardigheden po
Ouders
Communicatie met ouders Leraren en ouderbetrokkenheid
Collegiale visitatie
Deel 1: leren van elkaar Deel 2: consultatie Deel 3: intervisie Deel 4: lessonstudy
Professionalisering
Academisch docent po/vo Begeleiding startende leraren VO Competentiemanagement Staat van de leraar Effectief leiderschap UUU werkmodel Opleiden in de school Professionele ontwikkeling Zelfbeoordeling leraren LeerKRACHT initiatief Intern begeleider Expertise leraren pop Gedrag leraren pop Identiteit leraren pop Kennis leraren pop Begeleiden reflectie pop Kwaliteit opleiding Leerkracht centrale factor Leraren leren als gelijken Het lerarenregister Randstad OnderwijsBewijs Geloof eigen kunnen leraren Meedenken aan onderwijskwaliteit Persoonlijk meesterschap Lerende netwerken Persoonlijke effectiviteit Persoonlijkheidstesten Leren samen leren Professional in de spiegel 1 Professional in de spiegel 2 Professionaliteit lerarenopleiders Professionele leergemeenschap Professioneel leren Professioneel vermogen Professionele ontwikkeling leraren Leraren basisscholen Leraren middelbaar beroepsonderwijs Programma LeerKracht Regioleren SBL competenties BAO SBL competenties VO SBL competenties VO MBO Academische pabo Professionele ruimte
Onderwijskwaliteit
Cesuur Maatwerk en vakmanschap Toegevoegde waarde
Leren
Klassenmanagement Onderzoekend leren rol docent Startende leerkracht Scaffoldingstechnieken
Samenwerken
Motivatie Orde en grenzen Co-teaching Duo-collega Ga tot de mier! Luistergedrag Tweetalig communiceren Macht of gezag Professionaliseren samenwerken po Communicatie in school Teamcommunicatie Teamleren Verantwoordelijkheid geven
Schoolontwikkeling
Professionele leergemeenschap
Beroepsonderwijs
Competenties docent beroepsonderwijs Professionele ontwikkeling docenten ROC Competentiegericht beroepsonderwijs
Problemen
Werkdruk werkgelegenheid 40-urige werkweek Leraren pesten leraren Emotionele processen leraren Meester Mark -1- Meester Mark -2- Regeldruk en administratie Werkdruk verlagen Werkdruk bespreken Werkdruk normjaartaak Werkdruk tips
VO en MBO
Professionele ontwikkeling docenten Ontwikkeling leraren mbo
Brede professionele basis
Werkdruk werkplezier
Passend onderwijs
Hulpstructuur rond leraar Differentiatie handelingsrepertoire Passende professionalisering Pedagogisch didactisch handelen
ICT
Weinig ICT-gebruik

 

Hoe kun je werkdruk echt verlagen?

Michel Verdoorn

Onderwijsadviseur bij Lestijd

  

michelverdoorn@gmail.com

  Geplaatst op 1 juni 2015

Vervoorn, M. (2015) Hoe kun je werkdruk echt verlagen?
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/tips-werkdruk-onderwijs.php

De 40-urige werkweek volgens de nieuwe CAO PO wordt gepresenteerd als dé oplossing voor het verlagen van de werkdrukvan onderwijspersoneel. Marjolein Zwik betwijfelt dit (mijns inziens terecht) en laat in haar artikel ‘De 40-urige werkweek: lust of last?’ heel helder zien waar ze dat op baseert. Vanuit een andere invalshoek zie ik ook nadelen die ik toe zal lichten, maar ik wil vooral dieper in gaan op mogelijke oplossingen die de werkdruk echt zouden kunnen verlagen.

Een andere verdeling van de werktijd

De achterliggende gedachte van de 40-urige werkweek is het verkleinen van de pieken en dalen in hoeveelheid werk. Op bepaalde momenten in het jaar is de hoeveelheid werk groot  (bijvoorbeeld de periode voordat rapporten gegeven worden) en de vakanties worden gezien als de dalen. Daarom probeert men werktijd anders te verdelen door werk te verschuiven naar dagen waarop leerlingen vrij zijn (voorheen vakantiedagen). Een logische gedachte, maar…

Marjolein Zwik laat met allerlei berekeningen zien dat het bij de nieuwe tijdsverdeling nog steeds niet mogelijk is om de benodigde werkzaamheden van een leerkracht binnen de beschikbare werktijd uit te voeren. Haar conclusie is kortgezegd dat het vooral gaat om een tijdverschuiving en dus niet meer tijd op levert. Haar oplossing is dat er meer geld beschikbaar komt voor meer personeel, zodat bijvoorbeeld vakleerkrachten kunnen worden aangesteld en dat scholen meer keuzes maken in wat men wel en wat men niet doet.

Nu ben ik het daar mee eens, maar ik begrijp dat dat niet snel zal gebeuren. Bovendien denk ik dat in sommige gevallen het anders verdelen van de werktijd in enige mate wel de werkdruk zou kunnen verlagen, maar hierbij moet men rekening houden met het volgende:

Uit de Rapportage ‘Werkdruk in het primair en voortgezet onderwijs’ van Duo Onderwijsonderzoek (2012) blijkt een belangrijke oorzaak voor de werkdruk: ‘de beperkte mogelijkheden voor leraren om de eigen werkzaamheden te kunnen plannen envorm te geven’. Leerkrachten zouden hun werktijd dus meer autonoommoeten kunnen indelen.

De 40-urige werkweek heeft bij veel scholen juist het gevolg dat leerkrachten die autonomie verliezen. Ze krijgen meer verplichte werkdagen tijdens vrije dagen van leerlingen en en passant worden de werktijden ook nog maar eens even strakker vastgelegd.

Het doel van de 40-urige werkweek is niet verkeerd, maar besturen en directies zouden het moeten zien als manier om hun personeel meer ruimte te bieden om zelf hun werktijden beter te verdelen. En niet als manier om ze te dwingen hun werk op door hen bepaalde momenten te doen.

Gezamenlijk werken aan een efficiëntere tijdsbesteding

Voorstanders van de 40-urige werkweek beweren dat beter zichtbaar zal worden wie het niet lukt om zijn of haar werk binnen de beschikbare tijd te voldoen en dat er dan beter gewerkt kan worden aan efficiënter werken.

Dit bevestigt mijn ervaring dat er te weinig teambreed gewerkt wordt aan een efficiëntere besteding van de werktijd. De hulp aan leerkrachten die last hebben van te hoge werkdruk beperkt zich vaak totverwijzing naar een cursus timemanagement. Met timemanagement leer je om te gaan met jouw beleving van werkdruk en je eigen functioneren efficiënter te maken door prioriteiten te stellen en systematisch te werken.  

Maar ondanks een goed timemanagement ben je afhankelijk van de efficiëntie van anderen waar je mee samenwerkt. Daarom kan de efficiëntie op een school pas echt verbeterd worden als er gezamenlijk aan gewerkt wordt. De meeste scholen kunnen hierin nog veel winst behalen en zouden ook hieraan moeten werken om de werkdruk te verlagen.

Integrale aanpak van efficiëntie

Om de efficiëntie op een school te verbeteren is het ook van belang om dit integraal aan te pakken.In de discussie over het verlagen van de werkdruk heb ik dit nog nooit ter sprake zien komen. Het bijzondere aan efficiëntie in het onderwijs is namelijk dat het niet alleen de organisatie van het werk betreft, maar ook de didactiek.

Organisatorische- en didactische efficiëntie zijn nauw met elkaar verweven. Een didactisch efficiënte leerkracht kan de les zo organiseren dat er tempo in de les zit, maar dat het leerrendement ook hoog is. Goed klassenmanagement ondersteunt die didactische efficiëntie. Goed onderwijs versterkt de zelfstandigheid en autonome motivatie van de leerlingen. Hierdoor wordt het voor de leerkracht gemakkelijker om het klassenmanagement te optimaliseren.

Ook alle werkzaamheden buiten de eigen klas zullen bij een integrale aanpak betrokken moeten worden. De organisatorische efficiëntie kan verhoogd worden door de interne- en externe communicatie beter te stroomlijnen en door helderheid en openheid te vergroten. Dit kan ook doelbewust gebruikt worden om de kwaliteit van de didactiek te verhogen.

Het leren benutten van feedback van collega’s kan bijvoorbeeld de deskundigheidsbevordering van leerkrachten versterken. Ook kan het verbeteren van de communicatie doelbewust ingezet worden om een groter draagvlak te creëren bij onderwijsinnovaties. Hierdoor kosten de innovaties zelf minder energie voor alle betrokkenen en zal de werkdruk verminderd worden.

Minder verspilde energie bij onderwijsinnovaties

In het onderwijs is men vaak gevoelig voor ‘hypes’ en besteedt men veel tijd en energie aan het invoeren van onderwijsconcepten die volgens wetenschappelijk onderzoek weinig effect blijken te hebben op het verhogen van het leerrendement. John Hattie toont in zijn boek ‘Visible learning’ aan welk effect allerlei onderwijsinterventies hebben.

Daarin is te zien dat veel onderwijsinterventies die hebben plaatsgevonden (en nog steeds plaats vinden) onvoldoende effect hebben op het verbeteren van het onderwijs. Voorbeelden zijn het differentiëren op basis van leerstijlen of meervoudige intelligenties. Dit soort interventies vinden nog steeds plaats. Dat is toch verspilde energie?

De laatste jaren is het volgen van een masteropleiding door leerkrachten gestimuleerd door de overheid, o.a. door de lerarenbeurs. Wordt de opgedane kennis door deze leerkrachten wel voldoende benut in het onderwijs? Zij zijn namelijk bij uitstek de personen die een brug kunnen leggen tussen praktijk en wetenschap om zodoende onderwijsinnovaties werkelijk effectief te laten zijn.

Vervoorn, M. (2015) Hoe kun je werkdruk echt verlagen?
Geraadpleegd op 27-03-2017,
van http://wij-leren.nl/tips-werkdruk-onderwijs.php

Gerelateerd

Werkdruk bij docenten
Werkdruk bij docenten
Timemanagement en mindfulness in het onderwijs
Medilex Onderwijs 
Regeldruk en administratie
Regeldruk en administratie: 5 vragen
Machiel Karels
40-urige werkweek
De 40-urige werkweek: lust of last?
Marjolein Zwik
Persoonlijk meesterschap
Persoonlijk meesterschap: Het creŽren van je eigen toekomst
Jan Jutten
Ontspannen lesgeven tips
Werken in het onderwijs? Ja, graag!
Paul Filipiak
Werkdruk werkplezier
Van werkdruk naar werkplezier: versterk brede professionele basis
Angela Kouwenhoven
Werkdruk tips
Werkdruk? Wees zuinig op je professionals!
Machiel Karels
Opgestapelde veranderingen
Werkplezier draagt bij aan fundamentele verandering
Dolf Janson
Opgestapelde veranderingen
Werkplezier draagt bij aan fundamentele verandering
Dolf Janson
Leren zichtbaar maken
Leren zichtbaar maken - John Hattie
Arja Kerpel
Meester Mark -1-
Meester Mark draait door - ten onder in het onderwijs
Arja Kerpel
Meester Mark -2-
Meester Mark vraagt door
HelŤn de Jong
Werkdruk normjaartaak
Flipping de normjaartaak: werkdruk in het onderwijs ontrafeld
Marjolein Zwik
Verantwoordelijkheid nemen
Geef de leerkracht zijn vak terug!
Luc Stevens
Werkdruk werkgelegenheid
Van werkdruk naar werkgelegenheid
Marjolein Zwik
Werkdruk bespreken
Leraren en werkdruk: waarom mopperen in de koffiekamer niet werkt
Angela Kouwenhoven
Drie soorten beleid
Beleid, beleid en beleid
Harm Klifman

Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Ontwikkeling voorwaarden
Ontwikkeling van en voorwaarden voor Passend onderwijs
Ouderbeleid achterstandsleerlingen
Ouderbeleid in scholen met veel en weinig achterstandsleerlingen
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Werkdruk verlagen



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.