Algemeen
Roos van Leary -1- Roos van Leary -2- Professionele vrijheid Verantwoordelijkheid nemen Aandacht in leerproces Autonomie leraren Bekwaamheidseisen PO Bekwaamheidseisen VHO Bekwaamheidseisen VO Leraar, een rijk beroep Gerichte feedback Je hoofd leeg maken Hoogbegaafdheid leerkrachtcompetenties Interpersoonlijke identiteit Leraarschap waarderen Leraren hebben meer vakantie Mindset Observeren Onderzoekende leraar Leerkrachtgedrag Selectie aan poort lerarenopleidingen Zelfvertrouwen leerkracht Verantwoordelijkheid leren Werk van de leraar Ontspannen lesgeven tips
Communicatie
Vanzelfsprekende relatie
LVS
Nadruk basisvaardigheden po
Ouders
Communicatie met ouders Leraren en ouderbetrokkenheid
Collegiale visitatie
Deel 1: leren van elkaar Deel 2: consultatie Deel 3: intervisie Deel 4: lessonstudy
Klassenmanagement
Relatie inzetten
Professionalisering
Academisch docent po/vo Begeleiding startende leraren VO Competentiemanagement Staat van de leraar Effectief leiderschap UUU werkmodel Opleiden in de school Professionele ontwikkeling Zelfbeoordeling leraren LeerKRACHT initiatief Intern begeleider Expertise leraren pop Gedrag leraren pop Identiteit leraren pop Kennis leraren pop Begeleiden reflectie pop Kwaliteit opleiding Leerkracht centrale factor Leraren leren als gelijken Het lerarenregister Randstad OnderwijsBewijs Geloof eigen kunnen leraren Meedenken aan onderwijskwaliteit Persoonlijk meesterschap Lerende netwerken Persoonlijke effectiviteit Persoonlijkheidstesten Leren samen leren Professional in de spiegel 1 Professional in de spiegel 2 Professionaliteit lerarenopleiders Professionele leergemeenschap Professioneel leren Professioneel vermogen Professionele ontwikkeling leraren Leraren basisscholen Leraren middelbaar beroepsonderwijs Programma LeerKracht Regioleren SBL competenties BAO SBL competenties VO SBL competenties VO MBO Academische pabo Professionele ruimte
Onderwijskwaliteit
Cesuur Maatwerk en vakmanschap Mogelijkheden flexibalisering lerararenopleiding Toegevoegde waarde
Leren
Klassenmanagement Onderzoekend leren rol docent Startende leerkracht Scaffoldingstechnieken
Samenwerken
Motivatie Orde en grenzen Co-teaching Duo-collega Ga tot de mier! Luistergedrag Tweetalig communiceren Macht of gezag Professionaliseren samenwerken po Communicatie in school Teamcommunicatie Teamleren Verantwoordelijkheid geven
Motivatie
Motivatie vmbo
Schoolontwikkeling
Professionele leergemeenschap
Beroepsonderwijs
Competenties docent beroepsonderwijs Professionele ontwikkeling docenten ROC Competentiegericht beroepsonderwijs
Problemen
Werkdruk werkgelegenheid 40-urige werkweek Leraren pesten leraren Emotionele processen leraren Meester Mark -1- Meester Mark -2- Regeldruk en administratie Werkdruk verlagen Werkdruk bespreken Werkdruk normjaartaak Werkdruk tips
VO en MBO
Professionele ontwikkeling docenten Ontwikkeling leraren mbo
Brede professionele basis
Werkdruk werkplezier
Passend onderwijs
Hulpstructuur rond leraar Differentiatie handelingsrepertoire Passende professionalisering Pedagogisch didactisch handelen
Arbeidsvoorwaarden
Werkdruk en administratie
ICT
Weinig ICT-gebruik Kenmerken professionalisering ict-competenties leraren

 

Regeldruk en administratie: 5 vragen

Machiel Karels

Oprichter wij-leren.nl | onderwijsadviseur bij De lerende school

  

machiel@delerendeschool.nl

  Geplaatst op 1 juni 2015

Karels, M. (2015). Regeldruk en administratie: 5 vragen.
Geraadpleegd op 21-07-2017,
van http://wij-leren.nl/regeldruk-administratie.php

Werkdruk en regeldruk

Werkdruk in het onderwijs is een veelbesproken thema. Sterk hieraan gerelateerd is de regeldruk en de daaruit voortvloeiende administratieve last.

Er blijkt echter minder verplicht dan over het algemeen wordt gedacht. In dit artikel wordt een aantal zaken op een rijtje gezet aan de hand van vijf vragen. Leerkrachten en directies weten op deze manier snel wat er nodig is qua administratieve verplichtingen.

De vijf vragen

1. Wat zeggen de leerkrachten?
2. Wat zegt staatssecretaris Dekker?
3. Wat zegt de wet?
4. Wat zegt de onderwijsinspectie?
5. Wat is niet verplicht?

Onderaan dit artikel staat een samenvattende tabel waarin wordt aangegeven wat wel en niet verplicht is.

Dit is het tweede deel in een drieluik. Het eerste deel heet: "10 vragen over opbrengstgericht werken".

"Er blijkt minder verplicht dan over het algemeen wordt gedacht."

1. Wat zeggen de leerkrachten?

Allereerst de beleving van de leerkrachten bij de werkdruk en de planlast. Wij-leren.nl deed onderzoek onder de bezoekers van kennisplatform wij-leren.nl en vroeg: "Welke administratieve handelingen vind jij het meest frustrerend?"

Frappant is dat juist het maken van groepsplannen de meeste frustraties oproepen. En dat terwijl het maken van groepsplannen helemaal niet verplicht is! Hieronder een bloemlezing uit de reacties op de vraag naar de meest frustrerende administratieve handelingen.

Welke administratieve handelingen vind jij het meest frustrerend?

"Onnodige administratie: Eerst toets invoeren, dan analyseren en cijfers aankoppelen, dan nogmaals analyseren in het groepsplan. Alles moet 1000x alleen net even met een ander doel."


"Ik vind het meest frustrerend en nutteloos, dat ik van de inspectie:
1. Een maand vooruit moet plannen;
2. Alles wat ik met mijn zorgleerlingen doe, minutieus vast moet leggen in mijn logboek, evenals het resultaat en wanneer ik het onderdeel terug laten komen in de planning.
3. Aanvullende doelen moet formuleren in mijn groepsplannen, die vervolgens moeten terugkomen in mijn logboek, waarvan ik moet administreren wat het resultaat is, wanneer ik die vervolgens weer terug laat komen... etc. etc.
Het meest frustrerend is, dat ik zo planmatig moet werken, dat er geen ruimte in mijn hoofd overblijft, om creatief met de omstandigheden om te gaan. Bovendien hebben kinderen ook weinig te zeggen over hun eigen ontwikkeling. Ze moeten immers begeleid inoefenen, wat hun leerkracht hen planmatig voorkauwt."


"Het "dubbele" werk: cijfers in Parnassys en in map, gegevens voor rapporten en V.O. Voor alles meerdere lijstjes invullen, die net van elkaar afwijken. Van elk gesprekje, overlegje, beslissinkje et c. een verslag/notitie maken en in het systeem invoeren. Nodig en begrijpelijk maar zo'n gedoe. En wie leest het ooit?"


"Tja welke administratieve zaken zijn niet frustrerend?

Zaken die er niet toe doen en waarvan je bij voorbaat weet dat je er nooit meer wat mee doet. Zo moesten wij op school alle indicaties invullen als notitie in ParnasSys, terwijl ze ook al ergens anders opgeslagen staan. Daarna nooit meer iets mee gedaan. Of voor een dyslexieaanvraag de resultaten invullen in het exceldocument van de begeleidingdienst omdat ze dat willen, terwijl ze ook in ParnasSys staan. Bij spelling zinnendictee analyseren omdat de methode dat vraagt, maar na het zinnendictee ga je toch verder met het volgende blok en je weet al waar de leerling op uitvalt door het woorden- en werkwoordendictee. 

Alle schriften na moeten kijken (ja het bestaat nog)......"


2. Wat zegt staatssecretaris Dekker?

"De bureaucratie in het onderwijs, waar talloze leerkrachten onder zuchten, moet hard aangepakt worden." Dat is de toezegging die staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) onlangs deed aan Mark van der Werf, de auteur van het boek "Meester Mark draait door". 

Dekker had Van der Werf uitgenodigd om op het ministerie te komen praten over een van de thema’s waarover hij uitgebreid schrijft in zijn boek: de werkdruk die veel meesters en juffen ervaren. Onder meer door de enorme hoeveelheid plannen, analyses, en vergaderingen komen veel leerkrachten amper nog aan lesgeven toe.

De auteur en journalist drukte de staatssecretaris op het hart dat er veel te véél rompslomp is waar leerkrachten mee kampen en dat er daardoor te weinig tijd overblijft voor de leerlingen en het lesgeven.

Sander Dekker: "De bureaucratie in het onderwijs, waar talloze leerkrachten onder zuchten, moet hard aangepakt worden."

Volgens Dekker kan het nooit de bedoeling zijn dat leerkrachten ’proefschriften vol’ aan papierwerk produceren. ,,Het mag ook puntsgewijs.’’ Hij gaat bestuderen of er onnodige regelgeving is die geschrapt kan worden.

Leerkrachten die vinden dat hun school doorslaat in bureaucratische rompslomp moeten niet schromen om dat aan te kaarten bij hun directie, het schoolbestuur, of desnoods de onderwijsinspectie. ,,Heb je het idee: dit heeft niks meer met onderwijs te maken, laat dat dan niet over je heen komen. Zeg zelf: Dit kan zo niet langer.’'

Initiatiefwetsvoorstel SGP, D66 EN CDA hekelt regeldruk

SGP, D66 en CDA dienden in 2015 een voorstel in voor wetswijziging en schrijven daarin over de verantwoording van het onderwijs het volgende:

Leraren hoeven zich niet over meer onderwerpen en resultaten te verantwoorden dan die welke wettelijk geregeld zijn.

Deze vrijheid lijkt echter sluipenderwijs te worden ingeperkt. Dat blijkt bijvoorbeeld ten aanzien van sociale competenties. In tegenstelling tot het burgerschapsonderwijs is voor de sociale competenties niet wettelijk bepaald dat er een specifiek aanbod voor sociale competenties moet zijn dat verder reikt dan het burgerschapsonderwijs en de maatschappelijke stage.

Toch toetst de inspectie in toenemende mate op de aanwezigheid van een specifiek aanbod en hanteert zij zelfs normen voor opbrengsten. En dat terwijl de inspectie onderkent dat het bijzonder lastig is om binnen dit domein zinvolle uitspraken te doen.

Om bijzondere redenen wordt het belang zo groot geacht dat de inspectie zelfs eigenstandig een bijzonder hoogleraar heeft aangesteld die zich met sociale competenties bezig houdt."

Bron: Samenvatting advies initiatiefwetsvoorstel over onderwijstoezicht

3. Wat zegt de wet?

Uitgangspunt bij verplichtingen is wat de wetgever voorschrijft. Dat staat voor het Primair onderwijs in het Toetsbesluit PO. Bepaalde onderdelen van de wet kunnen in een 'maatregel van bestuur' gespecificeerd worden. Bijvoorbeeld in een document van de onderwijsinspectie. 

Toetsbesluit PO, paragraaf 4, artikel 11, lid 3:

Bij het kwaliteitsoordeel worden in ieder geval betrokken:
a. de wijze waarop de leervorderingen van leerlingen systematisch worden gemeten,
b. de mate waarin de toetsen de kennis en vaardigheden van de leerlingen meten op de gebieden, genoemd in artikel 8, tweede lid, van de Wet op het primair onderwijs...
c. de wijze waarop de leervorderingen van leerlingen voor de ouders, voogden of verzorgers inzichtelijk worden gemaakt.

Toetsbesluit PO, paragraaf, artikel 8, lid 6 en 7:

6. De scholen gebruiken een leerling- en onderwijsvolgsysteem waaruit de vorderingen in de kennis en vaardigheden blijken op het niveau van de leerling, de groep en de school. Het leerling- en onderwijsvolgsysteem bevat toetsen die kennis en vaardigheden van de leerling meten op de terreinen, genoemd in het tweede lid.

7. De toetsen, bedoeld in het zesde lid, voldoen aan het kwaliteitsoordeel van een door Onze minister aangewezen onafhankelijke commissie betreffende inhoudelijke validiteit, betrouwbaarheid en deugdelijke normering. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen voorschriften omtrent het leerling- en onderwijsvolgsysteem en de daaraan verbonden toetsen worden vastgesteld.

Details: Toetsbesluit PO - artikel 11

4. Wat zegt de onderwijsinspectie?

De onderwijsinspectie geeft aan in het document "Analyse en waardering van opbrengsten" wat zij van de scholen verwachten rond het vastleggen van resultaten. Het is belangrijk om te weten wat hierin dus minimaal voorgeschreven is. De overige zaken zijn facultatief en dus een eigen keuze van de scholen.

3.1 Beoordeling tussenresultaten (indicator 1.2) 

De inspectie beoordeelt de leerresultaten tijdens de schoolperiode aan de hand van leerresultaten op de volgende toetsen:

  • Technisch Lezen (TL) in groep 3 en groep 4;
  • Rekenen en Wiskunde (RW) in groep 4 en groep 6;
  • Begrijpend Lezen (BL) in groep 6.

Deze toetsen representeren wezenlijke inhouden op cruciale momenten in de basisschoolperiode:

In de groepen 3 en 4 dienen leerlingen op een zodanig niveau technisch te leren lezen dat zij met succes kunnen deelnemen aan alle overige onderdelen van het onderwijs.
In groep 4 staan de basisvaardigheden in het rekenonderwijs centraal.
In groep 6 wordt de overstap gemaakt naar complexere, wiskundige principes.

Verder moet in groep 6 het niveau van begrijpend lezen voldoende hoog zijn met het oog op het onderwijs in de zaakvakken.
Uitgangspunt is dat de beoordeling is gebaseerd op de leerresultaten van alle leerlingen in hetzelfde leerjaar. Daarnaast moeten alle te waarderen toetsen in hetzelfde schooljaar zijn afgenomen.

Als de leerresultaten op meer dan de helft van deze toetsen voldoende zijn, is het oordeel op de tussenresultaten positief.
Indien groep 3, 4 of 6 bestaat uit minder dan 10 leerlingen betrekt de inspectie ook de leerresultaten van groep 5 en eventueel groep 7 bij de beoordeling

Details: Analyse en waardering van opbrengsten - versie augustus 2014.

5. Wat is niet verplicht?

  Niet verplicht Verplicht

Toetsen

Een kleutertoets is niet verplicht.

Methodetoetsen zijn ook niet verplicht.

De Inspectie adviseert het eens per jaar afnemen van een landelijk genormeerde toets in alle leerjaren.

Een eindtoets voor alle leerlingen van groep 8 voor taal en rekenen is verplicht vanaf 2015.

Leerling-volgsysteem

Het leerlingvolgsysteem van Cito of ParnasSys is niet verplicht.

Scholen zijn vrij te kiezen hoe ze ontwikkelingen in kaart brengen.

Een samenhangend systeem voor het volgen van prestaties en ontwikkelingen van leerlingen is verplicht.

Ontwikkelingen laten zien is voldoende.

Sociaal emotionele ontwikkeling

Scholen zijn niet verplicht tot gebruik van SCOL of ZIEN.

Scholen zijn vrij in het kiezen van een (eigen) systeem.

Scholen moeten de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen volgen.

Inspectie adviseert een zelfrapportage door leerlingen.

Kleuter-observaties

Kleuterobservaties zijn niet verplicht.

Scholen moeten de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen volgen.

Individueel handelingsplan Individueel handelingsplan is niet verplicht.  
Groepsplan

Een groepsplan is niet verplicht.

Minimale plannen als didactisch hulpmiddel zijn voldoende.

 
Ontwikkelings-perspectief (OPP) Ontwikkelingsperspectief hoeft niet voor het basis ondersteuningsaanbod zoals begeleiding van dyslexie of kortdurende remedial teaching.

Een OPP is verplicht voor alle leerlingen in het reguliere onderwijs die extra ondersteuning nodig hebben.

Een OPP is verplicht voor leerlingen in het speciaal (basis) onderwijs. Leerlingen kunnen daarbij geclusterd worden.

Samenvatting

Samenvattend komt het er op neer dat de wet veel vrije ruimte toestaat. Dit wordt echter momenteel ingeperkt door stimulerende adviezen van de onderwijsinspectie. Daarnaast speelt een rol dat de toets- en afrekencultuur de verantwoordingsdruk opvoert. Ook online vergelijkingen van scholen op smalle meetbare aspecten doet de werkdruk geen goed. 

Duidelijkheid over verplichtingen kan helpen om scholen de juiste keuzes te laten maken bij het administreren van hun procesinformatie en resultaten. Onnodige administratie kan zo beperkt worden en de nuttige verslaglegging wordt dan met meer motivatie gedaan.

Bovenschoolse organisaties

De juiste afwegingen maken en hierover helder communiceren is ook belangrijk voor bovenschoolse organisaties. In het onderzoek van Wij-leren.nl geven diverse leerkrachten aan dat de vrije ruimte ook vaak ingevuld wordt door eisen van de bovenschoolse organisatie. Om redenen van eenduidigheid en bovenschools overzicht worden afspraken met de scholen gemaakt. Dat is vaak nuttig en nodig. Het draagvlak daarvoor ontbreekt echter bij de leerkrachten nogal eens omdat hierover alleen met de schooldirecties is overlegd. Dat leidt in dergelijke gevallen vaak tot onnodige en onbedoelde frustraties.

Leerlingvolgsystemen

Uit het onderzoek van Wij-leren.nl komt naar voren dat een aantal leerkrachten hun frustraties over de administratieve verplichtingen afreageren op het leerlingvolgsysteem wat op school gebruikt wordt. Het lijkt dan alsof het LVS de eisende partij is in deze kwestie. Het is in dergelijke gevallen te weinig duidelijk dat het LVS alleen maar faciliteert wat de school graag vast wil leggen.

Bronnen

Karels, M. (2015). Regeldruk en administratie: 5 vragen.
Geraadpleegd op 21-07-2017,
van http://wij-leren.nl/regeldruk-administratie.php

Gerelateerd

KIJK!
KIJK!
ontwikkeling van het jonge kind
Bazalt | HCO | RPCZ 
Burn-out bij leraren
Burn-out bij leraren
Preventie en aanpak van een (dreigende) burn-out in het onderwijs
Medilex Onderwijs 
Kindvolgmodel: terug naar de kern!
Kindvolgmodel: terug naar de kern!
Minder invullen, meer weten
De lerende school 
Professionele vrijheid
Professionele vrijheid in het onderwijs
Machiel Karels
Onderwijsverslag 2013-2014
Onderwijsverslag 2013/2014: cruciale rol schoolleider
Machiel Karels
Groepsplan corveetaak?
Groepsplannen, niet meer dan een corveetaak!
Kees van Overveld
OPP als groeimodel
Het Ontwikkelingsperspectief als groeimodel
Korstiaan Karels
Ontspannen lesgeven tips
Werken in het onderwijs? Ja, graag!
Paul Filipiak
Werk van de leraar
De leraar en de hartchirurg
Jan Jutten
Overladenheid
Overladenheid, de erfzonde van het onderwijs
Henk Sissing
40-urige werkweek
De 40-urige werkweek: lust of last?
Marjolein Zwik
Werkdruk verlagen
Hoe kun je werkdruk echt verlagen?
Michel Verdoorn
Werkdruk tips
Werkdruk? Wees zuinig op je professionals!
Machiel Karels
Groepsplanloos
Planmatig en groepsplanloos - Groepsplannen zijn niet verplicht
Wendy Brasz en Myra den Haan
Werkdrukbeleving
De dooddoener die werkdrukbeleving heet...
Marjolein Zwik
Werkdruk en administratie
De bliksemafleiders in de discussie over werkdruk
Marjolein Zwik
Het Alternatief
Het Alternatief - weg met de afrekencultuur in het onderwijs!
Machiel Karels
Meester Mark -2-
Meester Mark vraagt door
Helèn de Jong
Meester Mark -2-
Meester Mark vraagt door
Helèn de Jong
Meester Mark -1-
Meester Mark draait door - ten onder in het onderwijs
Arja Kerpel
Werkdruk normjaartaak
Flipping de normjaartaak: werkdruk in het onderwijs ontrafeld
Marjolein Zwik
Een sober leerlingvolgsysteem
Een sober leerling- en onderwijsvolgsysteem, dat kan en mag!
Teije de Vos
10 vragen bij OGW
10 vragen bij opbrengstgericht werken
Machiel Karels
Wegcijferen door toetsen
Laat je niet wegcijferen
Paul Filipiak
Staat van de leraar
De Staat van de Leraar
Marjolein Zwik
Werkdruk werkgelegenheid
Van werkdruk naar werkgelegenheid
Marjolein Zwik
Groepsplangedoe
Groepsplangedoe - Het baren van papieren tijgers
Paul Filipiak
Drie soorten beleid
Beleid, beleid en beleid
Harm Klifman

Effecten van formatief evalueren
Wat zijn de effecten van formatief evalueren?
Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Welke factoren spelen een rol bij de resultaten van de Cito-eindtoets of de centrale eindtoets PO?
Formatieve toetsing
Hoe kan het onderwijs met succes formatieve toetsing inzetten?
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Toetsen-leertrajecten
Gebruik van toetsen bij het plannen van leertrajecten
Formatief toetsen po
Selfassessment voor formatief toetsen van basisschoolleerlingen
Opleiden in de school
Effecten van het opleiden in de school
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Leren met zelftoetsen
Samenhang expertiseniveau leerling bij leren met zelftoetsen
Leren van teksten
Zelftoetsen voor het effectiever leren van teksten
Schrijfonderwijs basisschool
Beter schrijfonderwijs op de basisschool
Feedback prestaties
Feedback bij automatisch gegenereerde prestatiegegevens van leerlingen
Evaluatie groep 3 po
Verbetering evaluatie rekenonderwijs in groep 3 basisschool
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Kennisrotonde - stel je vraag

Leren in de 21e eeuw - gratis e-book

Verkiezing onderwijscooperatie

Regeldruk en administratie



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.