Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Leerweg mbo Adaptieve software Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo In zeven stappen naar zinvol leren Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Normjaartaak Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Werkdrukbeleving Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Omdenken met data Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Professionalisering
welke interventies verhogen de effectiviteit van grote docententeams?
Onderwijskwaliteit
Lerarenvaardigheden in gepersonaliseerd onderwijs Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Excelleren Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Welke rapportvormen geven goed inzicht? Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
DifferentiŽren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leiderschapsstijlen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Zittenblijven of versnellen Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Loslaten leerstofjaarklassensysteem effect op ontwikkeling Adaptief onderwijs Onderwijswaarden
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Organiseren gepersonaliseerd leren Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid Vaardigheden gepersonaliseerd onderwijs zichtbaar in lespraktijk
Beroepsonderwijs
Ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleiding Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Eindexamencijfer vmbo voorspeller schoolsucces havo? Formatieve beoordeling docenten Motivatie schoolprestaties Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
Mentoraat groepsgrootte werkbeleving docenten effecten studenten mbo WetenschapsoriŽntatie LoopbaanoriŽntatie in VO Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris
ICT
digitale geletterdheid mediawijsheid computervaardigheden praktijkonderwijs

 

Organisatie en functioneren van de Regionale ExpertiseCentra

Geplaatst op 1 juni 2016

Managementsamenvatting - De effectiviteit van de Regionale ExpertiseCentra 

Beleidscontext

Het speciaal onderwijs is tussen 1998 tot 2003 georganiseerd in Regionale ExpertiseCentra (REC’s), op basis van het advies van de commissie Rispens (1995). REC’s zijn samenwerkingsverbanden van scholen. De ontwikkeling van de REC’s is onderdeel van de invoering van de LeerlingGebonden Financiering (LGF, of Rugzak). De implementatie is ondersteund door landelijke Wegbereiders. Er zijn nu 33 REC’s (328 scholen), in vier clusters: visueel gehandicapten, auditief gehandicapten, lichamelijke en/of verstandelijke handicaps en gedragsgestoorde kinderen. Het speciaal onderwijs is onderverdeeld in vier clusters. Met de invoering van de LGF zijn de clusters II, III en IV gaan samenwerken in REC’s. Conform de Wet op de Expertisecentra (WEC) hebben de REC’s zes merendeels coördinerende taken: het in stand houden van een Commissie voor de Indicatiestelling (CvI), het coördineren van de formatie van de ambulante begeleiding, onderzoekstaken en drie taken voor het begeleiden van ouders. Vanaf 2003 werken de REC’s binnen dit wettelijke kader. De scholen in cluster I (blinde en slechtziende kinderen) hebben met het Ministerie van OCW aparte afspraken gemaakt over toelating en financiering. Zij vallen niet onder de WEC en hoeven ook niet te voldoen aan de wettelijke taken die middels de WEC aan de REC’s zijn opgelegd. Zij vallen om die reden ook buiten dit onderzoek.

Onderzoeksvraag

In opdracht van de Programmacommissie Beleidsgericht Onderzoek Primair Onderwijs (BOPO) van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft Sardes onderzoek verricht naar de effectiviteit van de REC’s. De centrale vraag in dit onderzoek was: Welke organisatorische kenmerken van het REC ondersteunen dan wel belemmeren de effectieve uitvoering van de taken van het REC. Aansluitende vragen hadden betrekking op de werkwijzen, de structuur en de cultuur in de REC’s.

Onderzoeksopzet

Het onderzoek bestond uit drie delen. Ten eerste een literatuuronderzoek naar de beleidsontwikkeling en implementatie van de REC’s, het functioneren van de REC’s (inspectierappporten) en relevante theoretische inzichten. Het model van Quinn en Rohrbaugh (1983) is gekozen als analysemodel, aangevuld met inzichten over effectiviteit van organisaties en netwerken.
Het tweede deel was een vragenlijst voor alle REC’s. De respons was vrij hoog, namelijk 91%.1
Het derde deel bestond uit case studies bij tien REC’s. De selectiecriteria waren: spreiding over de clusters II, III, en IV, grote en kleine REC’s, verschillende management/bestuurmodellen (fusie/federatie) en REC’s die een bijzondere positie innemen, zoals de combinatie van cluster III en IV. De uitkomsten van het survey zijn gebruikt bij de selectie. Per REC zijn vier interviews gehouden: met de REC-manager of coördinator, met de directeur van één van de bij het REC aangesloten scholen, met de coördinator van de ambulante begeleiding en met een vertegenwoordiger van de CvI. Eén van de geselecteerde REC’s is afgevallen vanwege tijdgebrek.
Binnen hetzelfde cluster is een vervangend REC gevonden, dat recent was gefuseerd met een ander REC dat al was geselecteerd, zodat het totaal aantal cases negen bedraagt.

Literatuuronderzoek

Het model van Quinn en Rohrbaugh biedt verschillende opvattingen van het begrip effectiviteit naast elkaar. In het onderstaande schema zijn de criteria opgenomen.  

Schema 1
De kenmerken van het Quinn & Rohrbaugh model per kwadrant

Human relations model
  • Samenwerking en eensgezindheid onder personeel
  • Verantwoordelijkheid nemen
  • Benutten van kwaliteiten van personeel
  • Scholing en ontwikkeling
Open system model
  • Flexibiliteit, inspelen op vragen en behoeften
  • Openstaan voor externe evaluaties
  • Samenwerken met andere sectoren
  • Vernieuwingsgezindheid
Internal process model
  • Procedures voor communicatie en informatie-uitwisseling
  • Rust in de organisatie
  • Controle op afspraken en regels
Rational goal model
  • Stellen van doelen
  • Planning hanteren voor het behalen van doelen
  • Halen van doelen
  • Slagvaardige organisatie

 

In de case studies zijn vier criteria voor effectiviteit gehanteerd, gebaseerd op het model:

  1. Het REC werkt door uitwisseling van informatie en functioneel overleg aan eenduidige procedures en efficiëntie (internal process).
  2. Het REC werkt door onder andere deskundigheidsbevordering aan een gemeenschappelijk denk- en handelingskader (human relations).
  3. Het REC kan adequaat inspelen op veranderingen (open system).
  4. Het REC stelt zichzelf doelen en beziet of deze worden gehaald (rational goal). Hieraan is nog een vijfde, meer algemeen criterium toegevoegd:
  5. Het REC heeft een slagvaardige beleids- en besluitvorming, die ook wordt nagekomen.

Uitkomsten van empirisch onderzoek

De onafhankelijke CvI’s functioneren volgens de meeste REC’s goed, hoewel dit een ijzeren (administratieve) discipline vraagt. Het lukt de meeste CvI’s om de indicaties binnen de termijn van 8 weken af te handelen. Het aantal dossiers (400-1400) en de vergaderfrequentie (eens per week tot eens per vijf weken) verschillen behoorlijk. De secretaris is gemandateerd om eenvoudige dossiers te voorzien van een preadvies (50-90% is een hamerstuk). Vertraging doet zich niet zo zeer voor in de afhandeling van de dossiers, maar meer in de voorbereiding, want er moet veel informatie worden verzameld voor de dossiers.

Als de kinderen zijn geïndiceerd en geplaatst in het regulier onderwijs, biedt het REC ambulante begeleiding. Een toenemend aantal REC’s kiest ervoor om een centrale dienst te vormen voor de ambulante begeleiding of is dit binnen afzienbare tijd van plan. Er is in toenemende mate tevredenheid over een centrale dienst ambulante begeleiding, omdat dit meer mogelijkheden biedt voor een efficiëntere aansturing, planning en werkwijze, voor deskundigheidsbevordering en kwaliteitsontwikkeling. Toch is de organisatie van de ambulante begeleiding nog sterk in ontwikkeling. Over de preventieve ambulante begeleiding zijn de REC’s niet tevreden. Men heeft er te weinig tijd en middelen voor. In sommige gevallen leveren de afspraken met de samenwerkingsverbanden op dit gebied problemen op.

De ondersteuning van ouders door het REC bij het indienen van een verzoek tot indicatiestelling, het doen van onderzoek en het vinden van een school voor regulier of speciaal onderwijs na de indicatiestelling, is niet altijd glashelder geregeld. Dit zijn voor veel ouders ingewikkelde trajecten. Begeleiding en advies helpen bij het maken van de juiste keuzes en het volgen van de procedure. Steeds meer REC’s kiezen voor centrale aanmelding met één loket voor het REC. Ouders die zich melden bij één van de scholen, worden doorverwezen naar de centrale aanmelding. Het is goed dat de CvI-procedure transparant en onafhankelijk is geworden, maar dit gaat naar de mening van de REC’s soms wel ten koste van het menselijk aspect. Bij de reformatorische school zijn binnen het REC afspraken gemaakt om de eigen identiteit en band met de ouders te behouden. Na een indicatie valt het niet altijd mee om voor een leerling een plek op een school te vinden. Naast plaatsingsproblemen (huisvesting) kunnen en willen scholen voor regulier onderwijs een ‘rugzak’ kind soms niet opnemen, omdat dit hun mogelijkheden te boven gaat. Scholen gaan daarom op zoek naar nieuwe vormen voor extra ondersteuning van leerlingen die zorg nodig hebben. In sommige regio’s zijn in het reguliere onderwijs aanleunklassen opgezet waar leerlingen voor het speciaal onderwijs gezamenlijk in een klas zitten. Ook worden speerpuntscholen opgericht, scholen voor regulier onderwijs die een speciale samenwerking met een school voor speciaal onderwijs aangaan.

Effectiviteit

Op basis van de vragenlijst konden voor de 30 REC’s scores op de vier modellen van Quinn en Rohrbaugh worden bepaald.

  Score (1-10) Belang (1-10) Verschil belang - score
Internal process model 6,2 7,7 1,5
Human relations model 4,8 6,8 2,0
Open system model 6,4 7,9 1,5
Rational goal model 6,0 8,0 2,0

De lage score op het Human relations model is opvallend. Vooral de factoren ‘samenwerking en eensgezindheid onder het personeel’ en ‘verantwoordelijkheid nemen’ drukken de score. Binnen het Rational goal model scoren met name ‘het halen van doelen’ en ‘een slagvaardige organisatie’ laag. Uit het verschil tussen score en belang kunnen we afleiden dat de REC’s nog niet tevreden zijn over de effectiviteit. Uit het survey bleek dat REC-managers zelf redelijk tevreden zijn over de uitvoering van de wettelijke taken. Er is een discrepantie tussen deze tevredenheid en hun eigen waardering van de effectiviteit van het REC.

Succes en risicofactoren

Het onderzoek geeft aan dat er drie succesfactoren zijn voor de ontwikkeling van effectieve REC’s, namelijk een duidelijk beeld van de organisatie, goed leiderschap en participatieve werkvormen (projecten). De risicofactoren zijn onder meer de verscheidenheid in samenstelling van REC’s (grootte, spreiding, denominaties, professionaliteit, etc.) en de autonomiewens van scholen en besturen.

Beperkt en uitgebreid organisatieperspectief

De beoordeling van de effectiviteit van de REC’s had betrekking op de uitvoering van de wettelijke taken. Dit kan een beperkt organisatieperspectief worden genoemd. Als REC’s de maatschappelijke en beleidsmatige verwachtingen willen waarmaken om uit te groeien tot volwaardige regionale expertisecentra, dan zullen REC’s een uitgebreid organisatieperspectief moeten kiezen. Voor de uitvoering van de wettelijke taken volstaat een federatief verband. Als REC’s een volwaardige effectieve organisatie willen worden, zal men een uitgebreid organisatieperspectief moeten kiezen en de lat hoger moeten leggen.
Na de structuurwijzigingen is nu tijd nodig om een effectieve cultuur vorm te geven. REC’s kunnen daarbij veel van elkaar leren.
De belangrijkste aanbevelingen zijn:

  • Aan OCW: geef het speciaal onderwijs een redelijke termijn om een goede en professionele praktijk te ontwikkelen (reculturing)
  • Aan OCW: splits ineffectieve samenwerkingsverbanden (REC’s) alsnog op
  • Aan OCW: faciliteer de WEC-raad voor een goede sectorvorming
  • Aan de WEC-raad: zorg voor een begeleidingsstructuur voor de zwakkere REC’s
  • Voor de REC’s: kies voor een uitgebreid organisatieperspectief
  • Voor de REC’s: concentreer je op professionalisering en samenwerking in plaats van bestuurlijke keuzes

1 Cluster I is buiten beschouwing gelaten, omdat de instellingen van cluster I (Visio, Barthiméus en Sensis) eigen wetgeving hebben en ook niet onder de WEC vallen

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  413-04-011
Titel onderzoeksproject:  REC-vorming: organisatie en functioneren
Looptijd:01-09-2004 tot 07-11-2005

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Drs. F. Studulski Sardes secretariaat@sardes.nl

Publicatie(s)

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd onderzoek

Regionale Expertise Centra
Organisatie en functioneren van de Regionale ExpertiseCentra
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Stel je onderwijsvraag

Technologie in de klas

Verkiezing onderwijscooperatie

Regionale Expertise Centra



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.