Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Leerweg mbo Adaptieve software Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo In zeven stappen naar zinvol leren Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Normjaartaak Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Werkdrukbeleving Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Professionalisering
welke interventies verhogen de effectiviteit van grote docententeams?
Onderwijskwaliteit
Lerarenvaardigheden in gepersonaliseerd onderwijs Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Excelleren Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Welke rapportvormen geven goed inzicht? Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
DifferentiŽren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Zittenblijven of versnellen Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Loslaten leerstofjaarklassensysteem effect op ontwikkeling Adaptief onderwijs Onderwijswaarden
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Organiseren gepersonaliseerd leren Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleiding Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Eindexamencijfer vmbo voorspeller schoolsucces havo? Formatieve beoordeling docenten Motivatie schoolprestaties Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
Mentoraat groepsgrootte werkbeleving docenten effecten studenten mbo WetenschapsoriŽntatie LoopbaanoriŽntatie in VO Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris
ICT
digitale geletterdheid mediawijsheid computervaardigheden praktijkonderwijs

 

Leernetwerken en verbeternetwerken in het basisonderwijs

Geplaatst op 1 juni 2016

Wat valt in het onderwijs te verstaan onder ‘leren in netwerken’ en welke dimensies of facetten kunnen aan dit begrip worden onderscheiden?

Voor het verschijnsel ‘leren in netwerken’ zijn uiteenlopende termen in omloop, zowel in het Nederlands als in het Engels. Voorbeelden in het Nederlands zijn: collectief leren, intervisiegroep, kennisgemeenschap, kenniskring, samenwerkingsverband en teamleren. Voorbeelden in het Engels zijn: ‘collegial network’, ‘community of learning’, ‘community of practice’, ‘discourse community’ en ‘school-based professional community’. Om verdere spraakverwarringen te voorkomen, stellen wij een nieuwe term voor die bestaande termen overkoepelt. Deze luidt: een leer- of verbeternetwerk in het onderwijs is een groep personen of organisaties – werkzaam in het onderwijsdomein – die gezamenlijk een of meer doelen nastreven met het oog op leren (van individuen) of op het verbeteren (van organisaties). Leer- of verbeternetwerken zijn er in een grote variëteit. De belangrijkste onderscheidingscriteria zijn: type deelnemers, deelnamecondities, levensduur, netwerkdoelen, werkwijze, organisatie en opbrengsten. Onderscheidingen vinden voornamelijk op ad-hocbasis plaats. Voorbeelden zijn: scholenversus lerarennetwerken, schooloverstijgende versus schoolgebonden netwerken, open of gesloten netwerken (het betreft de toegankelijkheid voor derden) en virtuele netwerken versus netwerken waarbij deelnemers face-to-face contacten hebben.

Wat zijn de effecten van ‘leren in netwerken’ op de professionalisering van leraren en op schoolontwikkeling?

Rond de effectiviteit van leer- of verbeternetwerken bestaat onder onderzoekers een groot optimisme. Zulke netwerken zouden in belangrijke mate bijdragen aan onderwijsverbetering. Een kritische analyse van de beschikbare literatuur ondersteunt deze verwachting geenszins. Wij hebben vier typen van onderzoek onderscheiden: onderzoek naar processen, onderzoek op basis van meningen van experts, onderzoek op basis van oordelen van de netwerkdeelnemers zelf en onderzoek waarbij het leren van leraren of leerlingen in de beschouwing wordt betrokken. De bewijskracht van de eerste drie typen onderzoek is zwak. Het vierde type onderzoek kent minder beperkingen, maar de uitkomsten zijn niet eenduidig. Er worden zowel positieve als negatieve effecten aangetroffen van leer- of verbeternetwerken op onderwijsverbetering. Al met al kunnen we geen andere conclusie trekken dan dat wetenschappelijke evidentie over de waarde van leer- of verbeternetwerken voor onderwijsverbetering nog vrijwel geheel ontbreekt.

Hoe functioneren netwerken van leraren en scholen in het primair onderwijs?

Het precieze aantal schooloverstijgende leer- of verbeternetwerken hebben we niet kunnen bepalen, maar 500 lijkt een redelijke schatting. De door ons onderzochte netwerken kennen qua deelnemers een gevarieerde samenstelling. Het aantal deelnemers per netwerk varieert tussen 2 en 25.000 (de mediaan is 20). De meeste netwerken zijn bedoeld voor gespecialiseerde leraren, waaronder interne begeleiders, remedial teachers en ict-ers. Vaak vormt het samenwerkingsverband WSNS het organisatorische kader, waarbij de deelnemers geacht worden de eigen school te vertegenwoordigen. Het gaat dan om zogenoemde scholennetwerken. Het meest genoemde doel is verbetering van de eigen expertise. Doorscholing en ondersteuning van collega’s op de eigen school is ook een belangrijk doel. Uitwisselings- of studiebijeenkomsten staan in de werkwijze centraal. Veelal worden er zo’n drie tot vijf per jaar gehouden. Tijdens zulke bijeenkomsten wisselen de deelnemers uit over de eigen praktijk. Kennisoverdracht door experts, zowel van binnen als buiten het netwerk, komt eveneens veel voor. Tussen coördinatoren en deelnemers zijn taken en rollen veelal gescheiden: coördinatoren organiseren de bijeenkomsten en deelnemers brengen hun ervaringen en vragen in. Wel hebben de deelnemers een stem in de te bespreken onderwerpen. Veel netwerken hebben bescheiden faciliteiten. Dit wordt door een aantal coördinatoren als een knelpunt gezien. Andere knelpunten zijn het vrijblijvende karakter van deelname en een gebrekkige doorwerking van de verworven inzichten naar de eigen lespraktijk of school. Toch tonen zowel de coördinatoren als de deelnemers zich tevreden over de leeropbrengsten, het meest over leeropbrengsten in de vorm van een toegenomen expertise van de deelnemer. Het gemiddelde rapportcijfer voor dit aspect bedraagt 7.6 (volgens coördinatoren) en 7.8 (volgens netwerkdeelnemers). Ook de werkwijze wordt door coördinatoren vaak als een sterk punt naar voren geschoven. Ze hechten grote waarde aan de uitwisseling tussen de deelnemers en aan de
samenwerking die tussen deelnemers en hun scholen ontstaat.

Discussie en aanbevelingen

Schooloverstijgende leer- of verbeternetwerken zijn in het basisonderwijs beslist nog geen algemeen verschijnsel. Wij schatten dat slechts één op de dertien leraren of directeuren in zo’n netwerk participeert. Het huidige onderwijsbeleid grijpt hierop aan. Het wordt als een belangrijk doel gezien dat leraren en experts zogenoemde leergemeenschappen vormen. De hoop is dat langs deze weg de professionaliteit van leraren en de onderwijskwaliteit toeneemt. De vraag is of deze hoop is gegrond.
Het onderzoek tot nu toe laat zien dat er over de effectiviteit van leer- of verbeternetwerken nog veel vragen bestaan. Het stimuleren van zulke netwerken komt dus niet tegemoet aan het streven zoveel mogelijk ‘evidence based’ te werken. Toch zijn er argumenten om het stimuleren van leer- of verbeternetwerken te vervolgen. Het belangrijkste argument is dat het nut ervan nog helemaal niet goed is onderzocht. Er is meer èn beter onderzoek nodig.
Er worden drie aanbevelingen gedaan:

  • investeer in leer- of verbeternetwerken onder de voorwaarden dat deze zich bedienen van ‘smart’
    geformuleerde doelstellingen en dat er onderzoek plaatsvindt naar de effecten;
  • investeer in geëigende operationalisaties voor de kwaliteit van leraren en scholen;
  • probeer leer- of verbeternetwerken te verbinden met meer klassieke vormen van professionalisering en schoolontwikkeling

Deze tekst is overgenomen uit de samenvatting van het eindrapport; zie bij Publicatie(s) hieronder.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  413-06-002
Titel onderzoeksproject:  Netwerken van leerkrachten (scholen) en innovatie
Looptijd:01-01-2007 tot 29-12-2008

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. H. Blok Universiteit van Amsterdam hblok@kohnstamm.uva.nl

Projectuitvoerder(s)

Naam Instelling E-mail
E. van Eck Universiteit van Amsterdam  

Publicatie(s)

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd

Leiding geven aan Educatieve Veranderprocessen
Leiding geven aan Educatieve Veranderprocessen
Amsterdam
Bazalt 
Lerende netwerken
Ontwikkeling en stagnatie van lerende netwerken
Naomi Mertens

Professionele ruimte
Zeggenschap en professionele ontwikkeling van docenten in het voortgezet onderwijs
Perspectieven kwaliteit
Perspectieven op kwaliteit van onderwijs
Kwaliteitszorg innovatie
Kwaliteitszorg, innovatie en schoolontwikkeling Ė review
Leernetwerken po
Leernetwerken en verbeternetwerken in het basisonderwijs
Onderwijskansenbeleid
Onderwijskansen bekeken: de stand van zaken in het onderwijskansenbeleid
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Stel je onderwijsvraag

Technologie in de klas

Leernetwerken po



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.