LVS
Digitale toetsen
Professionalisering
Blended learning E-learning trends en ontwikkelingen
Rekenen
Dyscalculie Verbeteren rekenvaardigheid mbo
Taal
Game Interactieve Fictie Vroege ontwikkeling geletterdheid ICT-vroege geletterdheid Verhaalbegrip kleuters met ICT
Leren
Adaptieve software Blended learning Cognitieve balans Onderzoekend leren Kwaliteit leermateriaal Effectiever onderwijs Edutainment Blended learning effect E-portfolio’s Burgerschap games Verbeteren leerprestaties ICT differentiatie Mythe van leerstijlen
Lezen
Lezen met lees-app Ontluikende geletterdheid ICT oplossing problemen lezen Digitale leeskilometers groep 3
Middelen
Computerapplicaties Digitaal schoolbord ICT-beleidsplan Leren in 2020 - 1 ICT in kindcentra Leren in 2020 - 2 Onderwijs en ICT Werking en beperking
Problemen
Cyberpesten Digitale dementie Digitale media en kinderhersenen Problematisch internetgedrag Kleuters en iPads
ICT
Digitale leermiddelen Digitale geletterdheid vo ICT-innovatie Tablet in het onderwijs Nieuwsgierigheid computergames Integreren in klassenpraktijk Buitenschoolse mediagebruik Jonge kinderen en tabletgebruik Digitale gymles Opleiding ICT beheerder
Verder kijken
ict onderwijs digitale vaardigheden ICT rekenen software internet informatie zoeken kennis learning analytics samenwerkend leren metacognitieve vaardigheden tutor scaffolding multimedia beeld geluid audio multimedia geheugen ict multimedia geheugen ict effectief leren multimedia geheugen ict effectief leren bronnen multimedia geheugen zelfsturing ict opbrengstgericht werken digitaal leerlingvolgsysteem professionalisering ict praktijk serious games beroepsonderwijs synchroon coachen opleiding leraren tekst schrijven outline tool toetsen leerlingvolgsysteem opbrengsten TPACK ICT integratie onderwijs typen schrijven typecursus lezen videovoorbeelden ict effect animatie leerproces instructie video

 

Kenmerken van ICT-rijke leeromgevingen voor vroege geletterdheid

Geplaatst op 1 juni 2016

Dit samenhangende onderzoeksproject draagt bij aan kennis over de toegevoegde waarde van ICT voor de bevordering van beginnende geletterdheid. De overkoepelende onderzoeksvraag luidt ‘Welke kenmerken van ICT-rijke leeromgevingen voor het stimuleren van beginnende geletterdheid dragen bij aan positieve leerresultaten, en worden door docenten beschouwd als praktisch en relevant?’

In het samenhangen onderzoeksproject staan drie gemeenschappelijke aandachtspunten centraal:

  • Kenmerken van ICT-rijke leeromgevingen voor beginnende geletterdheid voor het leren van (risico)leerlingen.
  • Effecten van ICT-rijke leeromgevingen voor beginnende geletterdheid op (risico)leerlingen.
  • Rollen van docenten bij het vormgeven,aanpassen en organiseren van ICT-rijke leeromgevingen voor beginnende geletterdheid.

Drie promotieonderzoeken kijken ieder naar een ander gebied van beginnende geletterdheid: verhaalbegrip en woordenschat; technische aspecten van lezen en schrijven; en functioneel lezen en schrijven. De afzonderlijke deelprojecten benadrukken de drie aandachtspunten niet indezelfde mate. Twee studies richten zich primair op leereffecten bij leerlingen en twee studies primair op het handelen van de docent.

Alle drie promotiestudies onderzoeken kenmerken van leeromgevingen met het oog op effecten bij leerlingen. In de drie studies is een verschillende rol van de docent verondersteld. De vierde studie onderzoekt de verschillende rollen van docenten bij de integratie van ICT-rijke leeromgevingen voor beginnende geletterdheid. Het uiteindelijke doel is om beter inzicht te krijgen in de interactie tussen leerlingen, docent en ICT op het domein van beginnende geletterdheid.

De vier deelprojecten kunnen als volgt worden samengevat:

1. Centraal in dit deelonderzoek staat de potentie van ICT om het verhaalbegrip te bevorderen. De hypotheses die in dit onderzoek wordt getoetst zijn dat de executieve vereisten voor ervaringen op het gebied van beginnende geletterdheid (zoals lezen van boeken) niet parallel lopen met de capaciteiten van jonge kinderen en dat interactieve gedigitaliseerde boeken een additioneel leermiddel kunnen vormen voor deze leeftijdsgroep. Een aanname is dat de doorsnee docent geen tijd heeft om (risico)leerlingen op een intensieve manier te begeleiden bij het lezen van boeken, maar dat dit met ICT wel gerealiseerd kan worden.

2. In dit deelonderzoek worden de effecten van zelfregulatie op de ontwikkeling van beginnende geletterdheid onderzocht, waarbij getracht wordt de overgang van groep 2 naar groep 3 te faciliteren. In een eerste studie (n=109,8 scholen, groep 2) is de relatie tussen zelfregulatie, fonologisch bewustzijn, beginnende geletterdheid en omgevingsfactoren onderzocht. Deze kinderen worden in groep 3 nogmaals getest. In vervolgonderzoek wordt bestaande software ingezet en verrijkt met leerkracht-gemedieerde zelfregulatie activiteiten. De aannames zijn dat (1) ICTeffectief kan zijn om beginnende geletterdheid te stimuleren, en dat (2) leerkrachten een grote toegevoegde waarde kunnen hebben door het integreren van de software in hun dagelijkse praktijk, met aandacht voor zelfregulatie.

3. Deze studie onderzoekt kenmerken van ondersteuning die docenten helpen om computer- en klassenactiviteiten te integreren in hun klassenpraktijk. Het onderzoek richt zich op functioneel lezen en schrijven. De aannames voor dit onderzoek zijn dat (1) als de docent zich eigenaar voelt van de ICT-rijke leeromgeving de integratie tussen computer- en klassenactiviteiten beter verloopt; (2) het eigenaarschap van de docent toeneemt als zij betrokken is bij ontwerp en implementatie van de ICT-rijke leeromgeving; en (3) mits goed ondersteund, de betrokkenheid bij het ontwerpproces bijdraagt aan professionele ontwikkeling.

4. In dit deelonderzoek worden bevindingen met ICT in verschillende domeinen met elkaar vergeleken en gecontrasteerd. De cross-case analyse draagt bij aan kennis van effecten van diverse ICT-rijke leeromgevingen voor beginnende geletterdheid op decognitieve ontwikkeling van kinderen en de consequenties daarvan voor effectief gebruik van ICT door docenten. Uiteindelijk levert dit onderzoek domein-specifieke kennis op over de wijze waarop ICT kan bijdragen aan de ontwikkeling van geletterdheid en handelingsaanwijzingen voordocenten om ICT-rijke leeromgevingen voor beginnende geletterdheid op effectieve wijze te integreren in hun klassenpraktijk.

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  411-07-215
Titel onderzoeksproject:  Creating and implementing technology for early literacy
Looptijd:01-11-2009 tot 27-12-2014

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Prof. dr. J.M. Voogt Universiteit Twente jm.voogt@windesheim.nl

Relevante links(s)

Gerelateerde projecten

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd

Adaptieve software
Wat biedt een adaptieve leeromgeving en welke rol heeft de leraar dan?
Blended learning effect
Wat is het effect van blended lesmateriaal op onderwijsresultaten in het voortgezet onderwijs?
Leerstijlen
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen...
Fonemisch bewustzijn
Helpt klappen in lettergrepen om foneembewustzijn bij jonge kinderen te ontwikkelen?
Online-oefenprogramma's
Hoe en hoe vaak zou je een leerling moeten belonen in een online oefenprogramma om de leerling zo goed mogelijk te motiveren ...
Tablet in het onderwijs
Wat zijn de leeropbrengsten van tabletgebruik in de basisschool?
NT2-stimuleren taalontwikkeling
Hoe stimuleer je effectief de taalontwikkeling van kinderen die Nederlands als tweede taal (NT2) spreken?
Jonge kinderen en tabletgebruik
Is het wenselijk om tabletgebruik door jonge kinderen af te stemmen op hun lichamelijke kenmerken of ontwikkeling?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Digitale leeskilometers groep 3
Leesvaardig door digitale leeskilometers in groep 3: Differentiatie door inzet van ICT
Game Interactieve Fictie
Gebruik game Interactieve Fictie (IF) in het taalonderwijs
Effecten digitaal leermiddel
Effecten van een digitaal leermiddel bij het leren lezen
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Digitale gymles
Terugkijken met een tablet: De opbrengsten van de digitale gymles
Animaties taal po
Gebruik van animaties bij taal in basisonderwijs
Animaties rekenen po
Gebruik van animaties bij rekenen in het basisonderwijs
Animaties natuur po
Gebruik van animaties bij natuuronderwijs in het basisonderwijs
Gebruik animaties po
Gebruik van animaties in basisonderwijs
Computergames wiskunde
Gebruik van computergames bij wiskunde in het beroepsonderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

NOT 2017

Reviews ontwikkelingsmateriaal

ICT-vroege geletterdheid



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.