Algemeen
Nakijken leerlingenwerk Vreemde talen Leren met kunst Hogere denkvaardigheden Kunst in curriculum Kunst in de les Leerinhouden Methode kiezen Kind is mťťr dan getal
Ouders
Digitaal oefenen taal rekenen vo
Rekenen
Beter leren rekenen po Beter rekenonderwijs Clusteren rekenonderwijs Citotoets rekenen groep 1 2 Cognitieve voorstellingen wiskunde Computerspelletjes Differentiatie voorbereiding Differentiatie rekenles mbo Digitaal assessment Dyscalculie kenmerken Hersengedrag rekenonderwijs po Leren klokkijken Leereffecten computerspel kleuters Leerlijn rekenen Leerlijnen de baas Motivatie pro-leerlingen Verdieping reken wiskundeonderwijs po Ontwikkelingspaden Opbrengstgericht werken en rekenproblemen Referentieniveau 1F Prentenboeken voorlezen Interactieve wiskundelessen Rekenachterstand po Rekenen automatiseren Beeldende opgaven Rekenachterstand wegwerken Mindset bij rekenen Taal in rekenen StrategieŽn leerlingen Voorkomen van rekenproblemen Rekenproces in de rekenles Getalbegrip werkgeheugen Schatten en rekenen Singapore rekenen Rekentaalkaart Tafels leren Instructievormen sbo Rekenonderwijs breuken Evaluatie groep 3 po Vertaalcirkel 1 Vertaalcirkel 2 Vertaalcirkel 3 De vertaalcirkel hulpmiddel Vertaalcirkel kleuters Tips zwakke rekenaars Diagnosticerend onderwijzen bij rekenen
Taal
Algoritmische benadering spelling Geletterdheid adolescente risicoleerlingen Begeleid hardop lezen Schrijfvaardigheid maatschappijvakken Zelfcontrole talen Woordenschat differentiatie Taallijn peuters kleuters Interactief taalonderwijs Taal bij het jonge kind NT2 bij migrantenkinderen Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal? OGO bovenbouw Meertalige contexten Schooltaal woordenschat po Taalontwikkeling NT2-stimuleren taalontwikkeling Taalgericht onderwijs Goed taal- en leesonderwijs Rijk taalaanbod Taalachterstand Taalles als taallab Taalonderwijs BBL Taal en omgeving Tweetaligheid Reflectieopdrachten en zelfregulatie Woordenschat uitbreiden Woordenschat en ICT Woordenschatlessen Tips woordenschat
Lezen
Effectief leesonderwijs Begrijpend lezen Leesdorst lessen - 1 Leesdorst lessen - 2 Begrijpend lezen vak Boekenmaatjes voorlezen Close Reading Denkend lezen Goede schoolteksten Leerstijlen Digitaal voorleesprogramma DIVO Effecten digitaal leermiddel Aanpak begrijpend lezen Leesonderwijs ZML Leesonderwijs ZML 1 Schrijven en lezen Interactief voorlezen Vmbo leerlingen Leescoaches Slechthorende dove leerlingen Letters leren Effectief leren spellen Lezen en spellen Tips motivatie lezen technisch begrijpend studerend lezen Begrijpend lezen po Begrijpend leesresultaten Pictoverhalen lezen Woordenschat leesbegrip Leuke schoolteksten Leesbegrip zaakvakken po Begrijpend luisteren en lezen Leesvaardigheid zaakvakken Leesprestaties groep 6 po 2011 Vloeiend lezen
Lezen - dyslexie
Begeleiding dyslexie Gave van dyslexie Dyslexie behandeling Dyslexie en depressie Dyslexie kenmerken Krachtig anders leren Lettertype Dyslexie Ontwikkelingsdyslexie Dyslexieverklaring terecht? Tijdig signaleren Dyslexie tips Eindexamen en dyslexie Interventies dyslexie relatie frans-spaans en dyslexie in vo
Samenwerken
Veranderaanpak leerKRACHT 2013 2014
Schrijven
Schrijfonderwijs verbeteren Academische synthesistaken Schrijfvaardigheid onderbouw VMBO HAVO VWO Verbetering schrijven po
Spelling
Spellingvaardigheid De speller Spelling instructie Spelling methode Expliciete instructie Opbrengstgericht werken bij spelling Leren spellen Spelling oefenen Spelling toetsen Spellingtraining Spellen en stellen
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs VO Invloed scholen burgerschap leerlingen Socialisatie leerlingen Gescheiden onderwijs Burgerschapscompetenties Video games vo
Gym
Effect beweging Spel en beweging Samenwerkend leren bij gym Springen en rennen
Beroepsonderwijs
Computergames wiskunde Computergames wiskunde reflectie GeÔntegreerd taal/vakonderwijs meerwaarde woordenschat citotoetsen
Techniek
Techniek en vakmanschap Practicum als onderwijsactiviteit Fascinerende ontdekkingen Empirische cyclus (1) Techniek: Leren door doen Empirische cyclus (2) Techniek talent Techniek attitude Vliegwielen begrijpend lezen po
VO en MBO
Kenmerken MBO-studenten
Kunst
Assessment kunsteducatie Componeren Cultuurprofiel Kind centraal Tien effecten van kunst Kunstonderwijs Kunstintegratie als betekenisgeving Muziekeducatie Praten over kunst Tekenles CultuurcoŲrdinator
Engels
Engels aanbieden aan kleuters met taalachterstand Stimulering leesvaardigheid vo
Exacte vakken
TIMSS-2015 Programmeren Exacte vakken 2008 Exacte vakken 2007 Exacte vakken 2011 Internationaal basiSS 2015 Interesse voor bŤta

 

Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen) in een vreemde taal?

Geplaatst op 23 juni 2016

Samenvatting

Dat er een effect is van aandacht voor verschillende leerstijlen en/of meervoudige intelligentie op de leesvaardigheid (begrijpend lezen) in een vreemde taal wordt niet bevestigd op basis van een literatuurstudie. Wat eerder een positief effect lijkt te hebben als uitvoerbare en effectieve onderwijsinterventie bij de ontwikkeling op leesvaardigheid, is het gebruik van leesstrategieën.

Leesstrategieën onderwijzen blijkt vaak positieve effecten te hebben op de ontwikkeling van leesvaardigheid. Een leesstrategie wordt opgevat als een set mentale acties om een leesdoel te bereiken. Voor bijvoorbeeld leesstrategieën als het activeren van voorkennis, skimmen en het herkennen van signaalwoorden bestaat empirische evidentie. Echter, niet elke manier van aanbieden leidt tot een verhoging van de leesvaardigheid. Dat kan erop duiden dat het gebruik van leesstrategieën en het effect hiervan op de leesvaardigheid afhankelijk zijn van de wijze waarop deze worden aangeboden.

Het gebruik van leer- en in het bijzonder leesstrategieën wordt in verschillende publicaties in verband gebracht met leerstijlen. Een leerstijl is een algemeen patroon van leeractiviteiten dat richting geeft aan het leren (Oxford, 2003). Of, een leerstijl is een individuele relatief stabiele voorkeur voor het gebruik van bepaalde leerstrategieën of tactieken bij het uitvoeren van een leertaak. In de literatuur zijn verschillende theorieën over leerstijlen te vinden. In al deze theorieën wordt ervan uitgegaan dat leerders verschillen in de aanpak van een leertaak, omdat ze verschillen in een voorkeur voor een leerstijl. Daarbij blijkt dat leerders hun leerstijl kunnen aanpassen. In sommige theorieën wordt gesproken over leerstijlen die veranderbaar zijn, ofwel flexibly stable. Daarmee wordt bedoeld dat op grond van leerervaringen cognitieve vaardigheden en leerstrategieën veranderbaar zijn en dat de voorkeur van de manier van leren cq. leerstijl dus per taak of context kan verschillen. Het individu past zijn leerstijl aan aan de taak.

Sommige onderzoeken vonden een verband tussen gebruikte leerstijl en het gebruik van bepaalde leer- of leesstrategieën. In geen enkel onderzoek werd echter een direct verband gevonden tussen leerstijlen en leesvaardigheid. Zo vonden Bimmel en Van Schoten (2000) bij leerlingen in het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs dat de beheersing van strategische leeshandelingen sterk bleek samen te hangen met de vaardigheid in begrijpend lezen. De mate van structuur- en betekenisgerichtheid van de leerstijl  bleek echter niet samen te hangen met strategiegebruik of vaardigheid in begrijpend lezen.

Uitgebreide beantwoording

Opgesteld door: José van der Hoeven
Vraagsteller: Docent lerarenopleiding
Geraadpleegde expert: Paul de Maat, CED Groep 

Vraag

Wat is er bekend over het effect van een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen op de leesvaardigheid (begrijpend lezen) in een vreemde taal?

Kort antwoord

Op basis van een literatuurstudie kan niet worden bevestigd dat er een effect van aandacht voor verschillende leerstijlen en/of meervoudige intelligentie is op de leesvaardigheid (begrijpend lezen) in een vreemde taal. De feiten dat er enerzijds evidentie is voor een positief effect van het gebruik van leesstrategieën op leesvaardigheid en dat leerders anderzijds hun leerstijl (kunnen) aanpassen aan de leertaak of context, wijzen op meer bewijskracht voor leesstrategieën als uitvoerbare en effectieve onderwijsinterventie bij de ontwikkeling van leesvaardigheid dan aandacht voor leerstijlen of meervoudige intelligentie.

Antwoord

In het onderwijs hebben we te maken met verschillen tussen leerlingen. Eén van de factoren die daarbij kan worden onderscheiden is een verschil in de beschikbaarheid en het gebruik van verschillende leerstrategieën bij het uitvoeren van een leertaak. Een leerstrategie is daarbij een specifieke actie, stap of gedrag met als doel het leren te bevorderen.

Ten aanzien van het onderwijs in leesvaardigheid blijken leesstrategieën van groot belang. In lijn met de definitie van leerstrategie hierboven wordt met een leesstrategie, een set mentale acties om een leesdoel te bereiken, bedoeld (Bimmel, 2001). Het onderwijzen van leesstrategieën blijkt vaak positieve effecten te hebben (Bimmel, 2001; Roberts, Torgesen, Boardman & Scammaca, 2008, Spörer & Burnstein, 2009). Zo bestaat er bijvoorbeeld voor leesstrategieën als het activeren van voorkennis, skimmen en het herkennen van signaalwoorden empirische evidentie. Echter, niet elke manier van aanbieden leidt tot een verhoging van de leesvaardigheid (vergelijk Bimmel, 2001; Dignath & Büttner, 2008). Dat zou erop kunnen duiden dat het gebruik van leesstrategieën, en het effect hiervan op de leesvaardigheid afhankelijk is van de wijze waarop deze worden aangeboden.

Het gebruik van leer- en in het bijzonder leesstrategieën wordt in verschillende publicaties in verband gebracht met leerstijlen (Bimmel & Van Schoten, 2000, Tsai, 2012, Gürses & Bouvet, 2016). In de literatuur zijn verschillende theorieën over leerstijlen te vinden, zoals Kolb (1984) gericht op concreet ervaren ('sensing/feeling'), waarnemen en overdenken ('watching'), analyseren en abstract denken ('thinking'), actief experimenteren ('doing'), Vermunt, (1992) met een onderscheid tussen ongericht, reproductiegericht, betekenisgericht en toepassingsgericht, Riding (1997) met de dimensies holistisch-analytisch en verbaal-visueel.

Een leerstijl is een algemeen patroon van leeractiviteiten dat richting geeft aan het leren (Oxford, 2003). Of, een leerstijl is een individuele relatief stabiele voorkeur voor het gebruik van bepaalde leerstrategieën of tactieken bij het uitvoeren van een leertaak (vergelijk Vermunt, 1992). In al deze theorieën wordt ervan uitgegaan dat leerders verschillen in de aanpak van een leertaak, omdat ze verschillen in een voorkeur voor een leerstijl. Wat weten we uit onderzoek?
Bimmel en Van Schoten (2000) vonden bij leerlingen in het derde leerjaar van het voortgezet onderwijs dat de beheersing van strategische leeshandelingen sterk bleek samen te hangen met de vaardigheid in begrijpend lezen. De mate van structuur- en betekenisgerichtheid van de leerstijl (vergelijk Vermunt, 1992) bleek echter niet samen te hangen met strategiegebruik of vaardigheid in begrijpend lezen.

Tsai (2012) vond bij universitaire studenten die Engels als vreemde taal leerden verschillen tussen goede en zwakke lezers op het gebruik van 2 van de 6 onderscheiden leerstijlen, namelijk op de visuele en de reflectieve leerstijl (Flelder & Soloman, 2004). Echter, er werd geen correlationeel verband gevonden tussen leerstijl en leesvaardigheid.

Gürses and Bouvet (2016) tenslotte konden geen verband aantonen tussen verschillende leesstrategieën en tekstbegrip bij het lezen in een vreemde taal. De bevindingen suggereerden echter wel dat van de 4 onderscheiden leerstijlen de convergente leerstijl van Kolb leidde tot het meest frequent gebruik van leesstrategieën bij universiteitsstudenten die Frans als vreemde taal leerden.

Het feit sommige onderzoeken wel en andere geen verbanden tussen leerstijlen en het gebruik van leesstrategieën of leesvaardigheid konden aantonen, lijkt tegenstrijdig, maar wordt in andere wetenschappelijke bronnen geduid. In sommige theorieën wordt gesproken over leerstijlen die veranderbaar zijn, ofwel flexibly stable (vergelijk CLU, 2013). Daarmee wordt bedoeld dat op grond van leerervaringen cognitieve vaardigheden en leerstrategieën veranderbaar zijn en dat de voorkeur van de manier van leren cq. leerstijl dus per taak of context kan verschillen. Het individu past zijn leerstijl aan aan de taak. Specifiek voor vreemde talen onderwijs meldt Oxford (2003) dat vreemdetaalleerders soms hun eigen leervoorkeur links laten liggen om hun taakuitvoering succesvol of optimaal te laten verlopen. Dat betekent dus dat zij hun favoriete leerstijl in een dergelijke situatie niet gebruiken.

In verband met cognitieve voorkeuren bij taalleren wordt ook wel gesproken over meervoudige intelligentie (Gardner, 1993). Er wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende aspecten: verbaal-linguïstisch, muzikaal-ritmisch, intrapersoonlijk, interpersoonlijk, lichamelijk-kinesthetisch, visueel-ruimtelijk, logisch-mathematisch, naturalistisch-ecologisch. Data die deze theorie van Gardner empirisch onderbouwen, ontbreken echter (Willingham, 2004).

Geraadpleegde bronnen

  • Bimmel, P. (2001). Effects of reading strategy instruction in secondary education: A review of intervention studies. L1-Educational Studies in Language and literature, 1(3), 273-298.
  • Bimmel, P. & E. van Schooten (2000). Strategische leeshandelingen en vaardigheid in het begrijpend lezen. In: Pedagogische studiën, 5, p. 365-377.
  • CLU (2013). Leerstijlkenmerken van digitale leermiddelen en het effect op de leerprestaties van jongens en meisjes. Onderzoeksverslag. Utrecht: CLU.
  • Dignath, C., & Büttner, G. (2008). Components of fostering self-regulated learning among students. A meta-analysis on intervention studies at primary and secondary school level. Metacognition and Learning, 3(3), 231-264.
  • Felder, R.M. & Soloman, B.A. (2004). Index of Learning Styles Questionnaire. On: www.ncsu.edu/felder-public/IlSpage.html.
  • Gardner, H. (1993). Frames of mind. The theory of multiple intelligences. London: Fontana.
  • Kolb, D.A. (1984).Experiental learning. Experience as the source of learning and development. Engelwood Cliffs. NJ: Prentice-Hall Inc.
  • Meral Özkan Gürses & Eric Bouvet (2016). Investigating reading comprehension and learning styles in relation to reading strategies in L2. Reading in a Foreign Language. Volume 28, No. 1, pp. 20–42.
  • Oxford R.L. (2003). Language learning styles and strategies: An overview. GALA, 2003.
  • Riding, R.J. (1997). On the nature of cognitive style. Educational Psychology, 17 (1-2), 29-49.
  • Roberts, G., Torgesen, J. K., Boardman, A., & Scammacca, N. (2008). Evidence‐based strategies for reading instruction of older students with learning disabilities. Learning Disabilities Research & Practice, 23(2), 63-69.
  • Spörer, N., Brunstein, J. C., & Kieschke, U. L. F. (2009). Improving students’ reading comprehension skills: Effects of strategy instruction and reciprocal teaching. Learning and Instruction, 19(3), 272-286.
  • Vermunt, J. (1992). Leerstijlen en sturen van leerprocessen in het hoger onderwijs. Naar procesgerichte instructie in zelfstandig denken. Lisse: Swets & Zeitlinger.
  • Willingham, D. T. (2004). Reframing the Mind. The Theory of Multiple Intelligences. Education next. Summer 2004, Vol. 4, No. 3. On: www.educationnext.org.

Gerelateerd

NT2 Onderwijs
NT2 Onderwijs
Anderstalige leerlingen in uw klas wegwijs maken in de Nederlandse taal
Bazalt | HCO | RPCZ 
Kleutertaal
Kleutertaal
Taalontwikkeling en -stimulering in groep 1 en 2
Medilex Onderwijs 
Hoe kinderen leren
Hoe kinderen leren: intelligentie - leerprocessen
Arja Kerpel
Begrijpend lezen
Begrijpend lezen is kwestie van denken
Karin van de Mortel
Denkend lezen
Denkend lezen - begrijpend lezen naar een hoger niveau
Dolf Janson

Leerstijlen
Heeft een didactische aanpak gebaseerd op cognitieve voorkeuren van leerlingen effect op de leesvaardigheid (begrijpend lezen...
Effect geanimeerde prentenboeken op taalontwikkeling
Hebben geanimeerde prentenboeken effect op risicoleerlingen?
Voorwaarden voor begrijpend lezen
Hoe effectief is het gebruik van leesstrategieŽn voor het verbeteren van begrijpend lezen van zwakke lezers in het vmbo?
Is muziekonderwijs een hulpmiddel bij taal?
Kan muziek(onderwijs) kinderen met taalontwikkelingsstoornissen helpen?
Schrijfmateriaal
Met welk schrijfmateriaal kunnen kinderen het beste leren schrijven?
NT2-stimuleren taalontwikkeling
Hoe stimuleer je effectief de taalontwikkeling van kinderen die Nederlands als tweede taal (NT2) spreken?
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Vliegwielen begrijpend lezen po
Vliegwielen voor begrijpend lezen in het basisonderwijs
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Begrip door zelftoetsen
Beter begrip van informatie in teksten door zelftoetsen
Animaties taal po
Gebruik van animaties bij taal in basisonderwijs
Schooltaal woordenschat po
Schooltaal en woordenschat in taalonderwijs op de basisschool
Leesbegrip zaakvakken po
Training van instructie leesbegrip in leeslessen en geschiedenislessen basisonderwijs
Taalonderwijs BBL
Taalonderwijs in BBL-trajecten MBO
Begrijpend lezen po
Ontwikkeling van begrijpend lezen in het basisonderwijs
Woordenschat leesbegrip
Rol van de woordenschat bij de ontwikkeling van begrijpend lezen
Taallijn peuters kleuters
Het effect van Taallijn bij peuters en kleuters
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.