Ruimtelijk inzicht GIS
Algemeen
Leeromgevingen Gemotiveerde leerhouding Basisonderwijs met/zonder basis Systeemdenken en denkgewoonten Systeemdenken 21e eeuw Effectief onderwijs Filosoferen doe je zo Het Grote Vindingrijkboek Onderwijsmythes Onderwijs moet boeien Onderwijs slaat door Teach like a Champion Tiener college Leerlijnen vergelijken
Communicatie
Didactisch coachen 1 Didactisch coachen 2 Didactisch coachen 3 Gebruik animaties po Animaties natuur po Animaties rekenen po Animaties taal po
Klassenmanagement
Orde en aandacht Didactische werkvormen Grote en kleine groep Klassenmanagement Soepele lesovergang Zelfstandig werken
Instructie
Directe instructiemodel 4C/ID-model Expliciete Directe Instructie Humor in de klas Competenties Leren van fouten Mindmap maken Bewust bezig zijn met taal
Onderwijskwaliteit
Factoren die de Cito-eindtoets beinvloeden
Sociaal
Drama voor groepsvorming
Taal
Tweetalig onderwijs en schoolprestaties
Co÷peratief leren
Co÷peratief leren Co÷peratieve werkvormen Onderzoekend leren
Leren
Formatieve toetsing Nakijken en feedback Bewegend leren
Lezen
Fonemisch bewustzijn Voorwaarden voor begrijpend lezen Lezen en schrijven Leesmotivatie bevorderen Mentale voorstellingen Visie op literatuuronderwijs SLIM in het sbo Leesvaardigheid praktijkonderwijs Leesprestaties groep 6 po 2016
Samenwerken
Didactische vormgeving Excellentie Communities kennis over onderwijs Samenwerken met STIP
Schrijven
Schrijfonderwijs basisschool Lezen en schrijven vmbo
Differentiatie
Differentiatievormen Differentiatie adaptief onderwijs Differentiatie proces Opdrachtgestuurd leren Differentiatie methodiek Differentiatie Differentiatie zelfregulatie (1) Differentiatie zelfregulatie (2) EfficiŰnte differentiatie Feedback prestaties Individueel maatwerk vo MEGAband Leerstof hoogbegaafden Leerstofjaarklassensysteem Middenmoot als vertrekpunt Didactische impulsen OGO
Onderwijssysteem
Klassengrootte
Jonge kind
Fase jonge schoolkind Kleuters en vrij spel Basisontwikkeling en OGW Het vrije spel
Beroepsonderwijs
Werkplekleren in het beroepsonderwijs
Techniek
Practicum als onderwijsactiviteit
Passend onderwijs
Adaptief onderwijs SBO Hogere orde denken
Visies
Adaptief onderwijs Basisontwikkeling bij OGO Ervaringsgericht onderwijs Lerend werken Ontwikkelingsgericht onderwijs Ontdekkend leren Waardengedreven onderwijs
Jean Piaget
Jean Piaget Piaget: objectpermanentie Piaget: epistemologie Piaget: empirisme Piaget: leertheorie
Exacte vakken
Digitale Wiskunde Omgeving HAVO VWO Vernieuwend bŔtaonderwijs
ICT
Digitale didactiek 2 Mediawijsheid in curriculum Games voor leerlingen met concentratieproblemen Digitale didactiek

 

Co÷peratief leren

Arja Kerpel

Redactielid wij-leren.nl l Projectleider bij Wij-spelen.nl

 

  Geplaatst op 1 juni 2014

Kerpel, A. (2014). Co÷peratief leren.
Geraadpleegd op 24-02-2017,
van http://wij-leren.nl/cooperatief-leren-artikel.php

Coöperatief leren heet ook wel samenwerkend leren. Bij coöperatief leren gaat het om de samenwerking tussen sterkere en zwakkere leerlingen. Dit wordt gestimuleerd door coöperatieve werkvormen, waarbij kinderen in heterogene tweetallen of groepjes werken. De kinderen discussiëren samen over de leerstof, ze geven elkaar uitleg en informatie en vullen elkaar aan. Zij zoeken samen naar een oplossing en helpen elkaar.

 

De gedachte achter samenwerkend leren is dat zowel de zwakke als de sterke kinderen hiervan leren. De zwakke leerlingen, doordat ze uitleg krijgen en aangemoedigd worden. De sterke leerlingen, omdat zij de stof op een hoger niveau leren beheersen als ze het aan anderen uitleggen.
 
Bij coöperatief leren is dus niet alleen de lesstof belangrijk, maar ook de samenwerking. Er is dus sprake van een cognitief en een sociaal doel. De achterliggende gedachte van coöperatief leren is dat kinderen niet alleen leren van de interactie met de leerkracht, maar ook van de interactie met elkaar.

Basisprincipes

Coöperatief leren gaat uit van vijf basisprincipes:
1. Positieve wederzijdse afhankelijkheid. De opdracht kan alleen succesvol uitgevoerd worden als elk kind in het groepje zijn bijdrage levert. De didactische structuren zorgen ervoor dat elke leerling actief deelneemt aan de taak. Ook de bijdrage van de zwakke leerlingen is waardevol, wat een positieve invloed heeft op hun zelfbeeld.

2. Individuele verantwoordelijkheid. Elk kind is verantwoordelijk voor zijn eigen bijdrage aan het geheel van de opdracht. De leerkracht kan terugzien wat elke leerling gedaan heeft, door bijvoorbeeld met verschillende kleuren pennen te werken.
 
3. Directe interactie. De kinderen wisselen hun ideeën, kennis en meningen samen uit. Goede interactie is belangrijk voor het leerproces en de uitkomst van de opdracht.
 
4. Samenwerkingsvaardigheden. De leerkracht kiest per les een vaardigheid uit en besteedt hier vooraf bewust aandacht aan. Bij de evaluatie komt hij erop terug.
 
5. Evaluatie van het groepsproces. De groepsleden bespreken eerst met elkaar hoe de samenwerking ging. Daarna wordt er klassikaal geëvalueerd.

Coöperatieve werkvormen

Er zijn zeventien coöperatieve werkvormen, die de leerkracht kan inzetten in de les. Bijvoorbeeld het woordenweb of de placemat. De werkvormen verschillen in tijdsduur, maar ook in complexiteit. Bij de werkvormen zijn verschillende samenwerkingsvaardigheden nodig. De ene werkvorm is geschikt als startopdracht, terwijl de andere werkvorm een goede verwerkingsopdracht is. Het is belangrijk dat de leerkracht de werkvorm inzet zoals hij bedoelt is, want dan komt hij het beste tot zijn recht.

Voordelen

Coöperatief leren heeft veel voordelen. Het stimuleert de betrokkenheid en een actieve deelname van de leerlingen. Er is veel variatie in werkvormen. De leerlingen leren veel van en met elkaar. Coöperatief leren bevordert ook de sociale vaardigheden en draagt daardoor bij aan een verbeterde sfeer in de groep. De ontwikkeling van sociale vaardigheden verloopt heel natuurlijk.
 
Coöperatief leren is ook een effectieve vorm van klassenmanagement, want de leerkracht maakt gebruik van het vermogen van leerlingen om elkaar te helpen. En uit onderzoek is gebleken dat het vaak ook een positieve invloed heeft op het zelfvertrouwen van de leerlingen.

(Mogelijke) nadelen

In de praktijk valt het niet altijd mee om coöperatief leren op een goede manier te realiseren in het onderwijs. Leerkrachten moeten daarom opgeleid worden in het gebruik van coöperatief leren. Ook kunnen ze tegen problemen aanlopen, bijvoorbeeld bij het organiseren en begeleiden van groepswerk. Of er kunnen samenwerkingsproblemen zijn tussen de kinderen.
 
Als een leerkracht al ordeproblemen heeft, dan kan het moeilijk zijn om coöperatief leren goed in te voeren. Maar als een leerkracht regelmatig en systematisch coöperatief leren inzet, dan gaat het steeds beter. Niet iedereen is een geboren talent in het begeleiden van groepswerk. Oefening baart kunst, zowel voor de leerlingen als de leerkracht.

De rol van de leerkracht

Vooraf kiest de leerkracht een les en formuleert hij de leerinhouden en de samenwerkingsvaardigheden.  Hij maakt een keuze uit de coöperatieve werkvormen.
Bij de start van de les legt de leerkracht de opdracht uit en vertelt hij aan welke eisen het werk moet voldoen. Hij spreekt ook verwachtingen uit met betrekking tot het gedrag van de leerlingen. De leerkracht besteedt expliciet aandacht aan de samenwerkingsvaardigheid die deze les centraal staat. Het is ook goed om klassikaal afspraken te maken over de manier van praten (volume, respect) en de rolverdeling.

Tijdens de les bewaakt de leerkracht het proces. Hij geeft structuur en begeleidt het groepsproces. Hij stimuleert directe interactie en observeert de leerlingen.
Na de les evalueert de leerkracht met de kinderen de leeruitkomsten en het groepsproces.

Hoe begin je met coöperatief leren?

Als een leerkracht in de klas start met coöperatief leren, is het goed om eerst ervoor te zorgen dat het werken in tweetallen soepel loopt. Laat in eerste instantie kinderen die elkaar kennen met elkaar samenwerken. Maak bij een vervolgactiviteit kleine, heterogene groepen, waarin kinderen samenwerken die gewoonlijk nauwelijks of geen contact met elkaar hebben.
 
Als dat goed gaat, kies dan een werkvorm waarbij één van de leerlingen verslag moet uitbrengen aan de groep. Loopt dat soepel, dan kan de leerkracht overstappen naar drie- of viertallen, waarbij elk kind een andere rol krijgt. Als de vijf basisvoorwaarden goed gaan, dan kunnen de moeilijkere werkvormen ingezet worden.

Het is heel zinvol om samen met een collega een les voor te bereiden. Draag daarbij observatiepunten aan. De collega komt observeren, terwijl jij je les geeft. Het observeren is gelijk ook leerzaam voor je collega. Bespreek de les samen na, eventueel aan de hand van video-opnames. Formuleer dan verbeterpunten voor de volgende les. Op deze manier maken collega’s optimaal gebruik van elkaars kwaliteiten.
 

Kerpel, A. (2014). Co÷peratief leren.
Geraadpleegd op 24-02-2017,
van http://wij-leren.nl/cooperatief-leren-artikel.php

Gerelateerd

Onderzoekend leren als gewoon de kern
Onderzoekend leren als gewoon de kern
Weg met de eenzijdige focus op leeropbrengsten
De lerende school 
Leidinggeven aan het implementatieproces van Kagan Cooperatief Leren
Leidinggeven aan het implementatieproces van Kagan Cooperatief Leren
Leren werken met doelniveaus
Bazalt 
Co÷peratieve werkvormen
Co÷peratieve werkvormen: 17 werkvormen voor groepen
Arja Kerpel
Ontdekkend leren
Ontdekkend leren: uitleg - kenmerken - stappenplan
Arja Kerpel
Leeromgevingen
Leeromgevingen: rol leerkracht - didactische werkvormen - differentiatie
Arja Kerpel
Klassenmanagement
Klassenmanagement - welke leerkrachtvaardigheden zijn belangrijk?
Arja Kerpel
Kindgericht onderwijs
Van jaarklassensysteem naar kindgericht onderwijs
Machiel Karels
Samenwerkend leren bij gym
Bewegingsonderwijs: Samenwerkend leren in de praktijk
Maarten Massink
Leren van fouten
Van je eigen fouten leer je het meest?
Casper Hulshof
Creativiteit bevorderen
Creativiteit in je klas
Dick van der Wateren
Verantwoordelijkheid leren
Verantwoord verantwoordelijk leren zijn
Dolf Janson
Hogere denkvaardigheden
Uitdagende opdrachten voor het betere denkwerk
RenÚ Leverink
Didactische werkvormen
Het didactische werkvormen boek
Arja Kerpel
Onderzoekend leren
Denken, dromen, kijken en doen
Bas ter Avest

Orde en aandacht
Hoe krijg je als docent de aandacht van 9- tot en met 12-jarigen terug na een intermezzo tijdens een plenaire instructie?
Klasinrichting
Is de klasinrichting van invloed op leerprestaties?
Creativiteitsontwikkeling
Welke factoren geven inzicht in de ontwikkeling van het creatief denken van leerlingen?
Opdrachtgestuurd leren
Differentiatie in de klas middels opdrachtgestuurd leren
Excellentie
Excellentie bij samenwerkend leren in het hoger onderwijs
Samenwerken met STIP
Samenwerken in homogene en heterogene groepen in primair onderwijs
Onderzoekend leren
Ondersteuning voor onderzoekend leren bij kinderen en adolescenten ľ reviewstudie
Klassenmanagement
Effectieve klassenmanagementstrategieŰn in de onderwijspraktijk
Onderzoekend leren rol docent
De rol van de docent bij onderzoekend leren door leerlingen in de klas ľ reviewstudie
Didactische vormgeving
Didactische vormgeving van interactieprocessen voor samenwerkend leren
Effecten van learning analytics bij computer ondersteund samenwerkend leren
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.