Onderwijs2032
Onderwijs2032 professionalisering Stellingen #2032 Curriculum geen visie Time-out 2032 Platform #onderwijs2032 Vreemde talen onderwijs Overdenkingen Schnabel I Nationaal curriculum
Algemeen
Schoolorganisatie Leerstofjaarklassensysteem is failliet! Kindgericht onderwijs Formatieve assessment Nederlands onderwijsstelsel Leren zichtbaar maken Onderwijsverslag 2013-2014 Schooladvies 10 vragen bij OGW Brede school Schoolopbrengsten essentie Condities buitenschoolse opvang Essential Schools Meritocratie en scholen Teamgrootte mbo In zeven stappen naar zinvol leren Leeropbrengsten gebruiken Kleine scholen Doorstroom mbo-hbo Normjaartaak Onderwijs idealisten Onderwijskansenbeleid Onderwijssysteem en creativiteit Onderwijsverslag 2012/2013 OGW in 4 niveaus Pijnpunten basisonderwijs Samenlevingsgerichte school Onderwijstijdschrift JSW Effecten brede scholen Bouwstenen verandercapaciteit Werkdrukbeleving Opgestapelde veranderingen Implementatie wet OKE Onderwijsakkoord 2013
bestuur
Functioneren LCTI Invloed sturingsdynamiek VO/MBO Luisterend bestuur
LVS
Begrip door zelftoetsen Functionele toetsvragen Update Citonormen Cito hernormering Citoscore hanteren Citoscore misverstanden Cito spelling toets 1 DTT niet formatief Formatief toetsen Formatief evalueren Leerwinst formatief toetsen Leren van toetsen GAS methodiek De inspectie gaat mank Toetsing en motivatie Kwaliteit toetsen Leerlingvolgsysteem Leren van data Toetsuitslag interpreteren Objectief beoordelen Computer Adaptieve Oefentoetsen Toetsvormen Schoolvaardigheidstoets spelling Formatief toetsen po Cito spelling toets 2 Minder standaardtesten Teaching to the test Een sober leerlingvolgsysteem Testen voor het LVS Toetsen en hulp(middelen) Waarde cito-toets Naar een goede toets Update normeringen Volgen van de ontwikkeling Voorwaarden formatieve toetsing Wegcijferen door toetsen Referentieniveaus po
LVS - DLE
Uitleg DLE DLE geschiedenis DLE kritiek weerlegd
LVS - Eindtoets
Centrale eindtoets Onderwijsinspectie eindtoets Gevolgen verplichte eindtoets Eindtoets overbodig Route 8 en IEP eindtoets Gelijke kansen Verplichting Eindtoets ongewenst Eindtoets Engels
LVS - Kleuters
Groep 1 en 2 niet toetsen Kleuters en inspectie Kleuters toetsen Kleuters zonder cito Stop de kleutertest
LVS - leestoetsen
Voorbereiden op toetsen Leesrijpheid toetsen Leesrijpheid deel 1 Leesrijpheid deel 2 Leesrijpheid deel 3 Data analyse Grip op leesbegrip Woordenschattoets
Ouders
Ouderbeleid achterstandsleerlingen Ouderparticipatie nieuwe leren Ouderbetrokkenheid schoolbeleid po Participerende ouders Studiekeuze vmbo
profiel
Dalton kernwaarden Identiteit school Marktgerichte school Open dag school School met pit School profileren Schoolprofilering Website verbeteren Schoolinterieur Social media school
Professionalisering
welke interventies verhogen de effectiviteit van grote docententeams?
Onderwijskwaliteit
Lerarenvaardigheden in gepersonaliseerd onderwijs Onderwijstijd Brede vorming Groepsgrootte Schoolgrootte Onderwijsachterstandenbeleid Kwaliteit in de klas Ontwikkeling kwaliteitszorg Kwaliteitszorg onderzoek Kwaliteitszorg po Onderwijskwaliteit po 2009 2012 Educational governance Sturen kwaliteit po Opbrengstgericht werken Overladenheid Perspectieven kwaliteit Publicatie eindtoets Streven naar kwaliteit po Onderwijsontwikkeling Visitatie onderwijs 2 Visitatie onderwijs 1
Sociaal
Sociale context scholen
Samenwerken
Lerende netwerken Duobanen
Differentiatie
DifferentiŽren is te leren
Leiding geven
Balans in basisbehoeften Schoolleider als hitteschild HRM schoolprestaties Visie en kernwaarden Leiderschap tonen Leidinggeven autonomie Pedagogisch leiderschap Luisteren bij leiderschap Sturen door luisteren Responsief leiderschap AOC Schoolleider als regisseur Positie schoolleider Stakeholders Teamontwikkeling Onderwijskundig leiderschap
Onderwijssysteem
Uitgangspunt van leren 21st century skills Persoonlijk leren Doorstroom groene beroepskolom Resultaten arbeidsmarkt Continurooster Kleuterverlenging Onderwijsstelsels Keuze vervolgopleiding mbo Gemeentelijke beleid Invloed kwartiertjesrooster op taakgerichtheid leerlingen Leerplan in beeld nieuwe leren po Leerlingpopulatie en resultaten Vier centrale functies onderwijs Schoolkenmerken cognitieve prestatie Loslaten leerstofjaarklassensysteem effect op ontwikkeling Adaptief onderwijs Onderwijswaarden
Burgerschap
Burgerschapsonderwijs
Nieuwsbrief
Nieuwsbrief 2017 - 1 - 11
Schoolontwikkeling
Duurzaam onderwijs Beleid zwakpresterende school po Duurzame schoolontwikkeling Lokale Educatie Agenda LEA Organiseren gepersonaliseerd leren Gepersonaliseerd leren Kwaliteitszorg po Kwaliteitszorg innovatie Leernetwerken po Leeromgeving De lerende school Onderwijs- en schoolontwikkeling Ontwikkelen van wijsheid
Beroepsonderwijs
Ondernemerschapsvaardigheden in mbo-opleiding Aansluiting overgangen po/vo en vmbo/mbo Werken en leren Formatieve beoordeling docenten Verpleegkundig onderwijs evalueren Ontwikkeling vakmanschap Publieke waarde MBO Groene mbo duurzaamheid
Problemen
Onderwijsachterstandenbeleid periode 2005 2009 Onderwijsachterstanden OAB Onderwijsachterstanden 1988 2002 Onderwijsachterstandenbeleid vve/po
VO en MBO
groepsgrootte werkbeleving docenten effecten studenten mbo WetenschapsoriŽntatie Integratie wiskunde Passend Onderwijs IMPROVE methode metadenken Nederlands leerprestaties Motivatie leerlingen Motivatie onderwijs in groepen Motivatie onderbouw vo Professionele leergemeenschappen Professionele leergemeenschappen Schoolkeuze havo/vwo Management en organisatie Motivatie verhogen TIME Wiskundige denktactiviteit Leren van teksten Heterogene brugklas
VVE
Aansluiting VVE en schoolloopbaan Beleid onderwijsachterstanden PO Onderwijsachterstandenbeleid Effecten vroegschoolse educatie Gemeenten schoolbesturen Effectiviteitskenmerken Doelgroepkinderen
Passend onderwijs
Onderwijszorgroute Clusteren van leerlingen Integratie Downsyndroom Vroegtijdig verwijzen Handelingsgericht passend onderwijs Instrumenten passend onderwijs Integratie onder Rugzak beleid OPP en IQ Rugzakbeleid LGF Luc Stevens over passend onderwijs Onafhankelijkheid CvI s Kwaliteit met NSCCT Ontwikkeling voorwaarden Ontwikkelingsperspectief OPP als groeimodel Regionale Expertise Centra Passend onderwijs Brede school en integratie Integratieklas ZML Kengetallen vervolgmeting Inzet klassenassistent Leerkracht en Passend Onderwijs Passend onderwijs VO Regionale ontwikkeling Ruimte voor leraren Zorgstructuren po/vo Aanpak po/vo Bureaucratie leerlingenzorg Weer Samen Naar School Toelaatbaarheid
Engels
Tweetalig onderwijs TTO schoolprestaties
Arbeidsvoorwaarden
Functiemix en salaris
ICT
digitale geletterdheid mediawijsheid computervaardigheden praktijkonderwijs

 

Condities voor een goede tussenschoolse opvang

Geplaatst op 1 juni 2016

Managementsamenvatting

Op verzoek van de Programmacommissie Beleidsgericht Onderzoek Primair Onderwijs (BOPO) heeft het ITS van de Radboud Universiteit Nijmegen condities voor een goede tussenschoolse opvang in kaart gebracht. Van dit onderzoek wordt hier verslag gedaan. Het onderzoek startte in juni 2006 en is afgesloten in september 2007.

Aanleiding van het onderzoek vormde de wetswijziging die per 1 augustus 2006 in werking is getreden (artikel 45 WPO). Schoolbesturen zijn nu verantwoordelijk voor het (laten) organiseren van een overblijfvoorziening, krijgen middelen voor ondersteuning van de organisatie van de tussenschoolse opvang en scholing van overblijfmedewerkers.
Het onderzoek bestond uit verschillende fasen: (1) een literatuurstudie en (internationale) panelraadpleging, (2) websurveys onder schoolleiders en overblijfcoördinatoren, (3) case studies (‘good practices’), (4) een schriftelijk survey onder ouders, (5) expert raadpleging, (6) analyse en eindrapportage.
Aan de surveys onder schoolleiders van basisscholen en overblijfcoördinatoren hebben respectievelijk 390 schoolleiders en 94 overblijfcoördinatoren deelgenomen; in totaal is er informatie verkregen van een representatieve steekproef van 425 verschillende scholen. Daarnaast zijn in het kader van de good practices 13 scholen nader onderzocht; in totaal waren daar 334 respondenten betrokken, waarvan 268 ouders die aan het survey hebben meegewerkt.

Het onderzoek moest een antwoord geven op een aantal vragen die hierna summier worden beantwoord.

1. Welke varianten van tussenschoolse opvang (tso) kunnen worden onderscheiden en welke rol spelen schoolbeleid, (onderwijs)personeel en huisvesting daarbij? Is daarbij sprake van verschillen tussen brede scholen enerzijds en reguliere basisscholen anderzijds?
Er zijn twee varianten van tso: onderwijsgebonden opvang (scholen verzorgen het zelf; 85%) en de school als makelaar (scholen besteden de opvang uit; 15%; doorgaans ‘brede scholen’).
Binnen de onderwijsgebonden opvang is de schoolleiding zich nu nadrukkelijker gaan bezighouden met de organisatie en uitvoering van de tso. Wanneer de school een externe organisatie in de arm heeft genomen, heeft zij alle facetten van de tussenschoolse opvang overgedragen aan een externe organisatie voor kinderopvang. Bij de school-als-makelaar variant is er vaker onrust bij leerkrachten over de huisvesting en zijn er ook vaker klachten van ouders. Schoolleiders van dergelijke scholen signaleren vaker problemen dan schoolleiders die de opvang zelf regelen knelpunten bij het vinden en behouden van geschikte overblijfkrachten, onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, de huisvesting en klachten van ouders. Bij de inschakeling van een instelling voor kinderopvang verliezen overblijfkrachten hun autonomie en de hogere overheadkosten worden verhaald op de ouders. Overblijfcoördinatoren op brede scholen verwachten vaker dan coördinatoren op reguliere scholen knelpunten met betrekking tot gebrek aan professionaliteit van overblijfbegeleiders en belasting voor de leraren. Er bestaat grote behoefte aan scholing.
Bijna de helft van alle basisscholen maakt tijdens het overblijven gebruik van een gemeenschapsruimte of aula. Op een kwart van de scholen worden alle klaslokalen gebruikt.

2. Welke factoren bepalen de vraag naar tussenschoolse opvang? Zijn er daarbij ook verschillen aan te geven tussen categorieën ouders? Bestaat er een relatie tussen de vraag van categorieën ouders en de kwaliteit van de opvangvoorzieningen?
De vraag naar tso wordt voornamelijk bepaald door werk of studie van ouders (m.n. door hoger opgeleide ouders). Verder noemen ouders ook vaak de te grote afstand tussen school en thuis, de behoefte aan tijd voor zichzelf, het beleid van school en incidentele afwezigheid van ouders rond lunchtijd. Opvallend is dat in stedelijke gebieden bijna alle overblijvers ‘vaste’ overblijvers zijn.
Ouders zijn vrij positief over de tso. Ruim 80% van de ouders geeft aan dat de kwaliteit van de tussenschoolse opvang na de wetswijziging niet of nauwelijks is veranderd. Minder dan 10% geeft aan dat de kwaliteit is verbeterd, terwijl ruim 10% aangeeft dat deze juist is verslechterd. Lager opgeleide ouders oordelen negatiever over de veranderde kwaliteit dan middelbaar en hoger opgeleide ouders.

3. Welke verwachte en daadwerkelijke gevolgen heeft de wetswijziging ten aanzien van het overblijven (vanaf 2006) voor de vraag naar en organisatie van de tussenschoolse opvang?
Er is op bijna tweederde van de scholen in de afgelopen 5 jaar een toename te constateren wat betreft het aantal overblijvende leerlingen en iets meer dan de helft van de schoolleiders verwacht dat dat zich in de komende 5 jaar zal doorzetten.
De gevolgen van de wetswijziging zijn beperkt gebleven. Op minder dan een tiende van de scholen zijn met het oog op de wetswijziging maatregelen genomen. Op eenderde van de scholen zijn de kosten voor de ouders voor het overblijven verhoogd. De prijsstijging heeft tot gevolg gehad dat het aantal overblijvende kinderen is gedaald; dit geldt met name voor die kinderen die overblijven terwijl hun ouders thuis zijn (‘pretoverblijvers’).

4. Zijn er voorbeelden van ‘good practices’ die overdraagbaar zijn naar andere scholen binnen vergelijkbare contexten zoals platteland, stad, veel achterstandskinderen, veel allochtone kinderen, etc.?
Het optimaal functioneren van het partnerschap tussen schoolteams, overblijfkrachten c.q. externe organisaties en ouders wordt beïnvloed als afspraken, overlegstructuren en verantwoordelijkheden duidelijk zijn, overblijfcoördinatoren en overblijfkrachten zich hebben laten bijscholen, leerkrachten en overblijfkrachten als ‘professionals’ met elkaar omgaan en betrokkenen bereid zijn van de tussenschoolse opvang een succes te maken. Grote verschillen tussen platteland en stad, veel en weinig achterstandsleerlingen/allochtone leerlingen zijn er niet. De organisatie van het overblijven in achterstandswijken én op platteland besteedt relatief veel aandacht aan het oplossen van conflicten tussen leerlingen, beweging en het langdurig binden van kwalitatief sterke overblijfkrachten aan de school via scholing, betaling en extra ‘incentives’.

5. Welke verschillen (in opzet, financiering, mate van professionalisering) zijn er tussen Nederland en andere Europese landen? Wat kan Nederland hiervan leren?
Internationaal gezien zijn de doelstellingen van kinderopvang niet alleen gericht op verhoging van arbeidsmarktparticipatie, maar ook om het kind de zorg en aandacht te geven die het nodig heeft. Sterker dan in ons omringende landen vinden Nederlandse moeders dat zij het best zelf voor hun kinderen zorgen en een parttimebaan kunnen nemen (‘combinatiescenario’). Nederland vergrijst en in dat kader is het belangrijk om de arbeidsmarktparticipatie te optimaliseren en een deel van de zorg voor het gezin naar collectieve instellingen over te hevelen (‘uitbestedingsscenario’). Nederlandse kinderen lunchen geheel anders dan in andere Europese landen, omdat een deel van de ouders zelf de opvang tussen de middag en de lunch (willen blijven) verzorgen en er geen cultuur is om warme maaltijden te serveren op school. Wat kan Nederland nu leren van de buitenlandse ervaringen? Aan een aantal aspecten wordt in het buitenland veel meer aandacht besteed dan in Nederland: de kwaliteit van de overblijfruimtes (niet in eigen klas), de pedagogische scholing en professionaliteit van de begeleiders (status), de onderlinge betrokkenheid van de leerlingen, gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid van leerkrachten en overblijfkrachten voor het belang van kind, de opvang als onlosmakelijk onderdeel van de (school)dag qua pedagogisch klimaat, opvang als onderdeel van een sluitend dagarrangement, het belang van gezonde voeding, opvang als instrument voor sociale integratie (met name voor kinderen uit allochtone gezinnen) en het leren omgaan met etnische diversiteit.

6. Wat kan een oplossing bieden voor spanning tussen toename arbeidsmarktparticipatie (minder vrijwilligers beschikbaar voor verzorgen tussenschoolse opvang én toename gebruik) en daardoor toename druk op tussen schoolse opvang?
Het onderzoek laat zien dat een goede kwaliteit van de tso een voorwaarde is voor moeders om zich op de arbeidsmarkt te begeven, maar ook voor vrijwilligers om als overblijfkracht te willen werken. Dat betekent aan de ene kant oog te hebben voor de zorg en aandacht aan het kind, en aan de andere kant ook te zorgen voor goede arbeidsvoorwaarden van de overblijfkrachten. Verbetering van het opleidingsniveau en beschikken over kwalitatief goede overblijfruimtes vormen basisvoorwaarden voor de bereidheid tot het verrichten van dit werk. 

Details van het onderzoek

  
NWO-projectnummer:  413-05-034
Titel onderzoeksproject:  Condities voor een goede tussenschoolse opvang
Looptijd:01-06-2006 tot 18-04-2008

Projectleider(s)

Naam Instelling E-mail
Dr. F.C.G. Smit Radboud Universiteit Nijmegen f.smit@its.ru.nl

Publicatie(s)

Relevante links(s)

[Bron: Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO)]

Gerelateerd onderzoek

Binnen- en buitenschools
Het verbinden van binnen- en buitenschools leren van leerlingen: de ontwikkeling van een verklarend raamwerk
Effecten brede scholen
Variatie in brede scholen en hun effecten
Condities buitenschoolse opvang
Condities voor een goede tussenschoolse opvang
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Condities buitenschoolse opvang



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.