Algemeen
Pedagogische opdracht Mindsets op school Kindgericht onderwijs 3000 jaar denkers over onderwijs Creativiteit bevorderen Het prachtige risico van onderwijs Lezend in Biesta Wereldgericht onderwijs Wereldgericht onderwijs Interactiewijzer Doel van onderwijs Ondernemende pedagogen Pedagogisch kader Subjectificatie Biesta reflectie Complimenten en belonen Groepssamenstelling Verwachtingen Wij, de leraar
Overdenken en doen
Overdenken en doen Een denkpauze Leraren en leerlingen Ontwikkeling van kinderen Leren en onderwijzen Paradoxen Intern werkmodel Werkmodel leerling Zelfvertrouwen Professionalisering Faalangst begeleiden Lof der zotheid Pedagogisch contact
Klimaat
Hoge verwachtingen Pedagogisch basisklimaat Attitude in de klas Grip op de groep Groepsklimaat Groepsprocessen Klassenkracht Negatieve effecten smartphone Pedagogisch klimaat Aanraken van kinderen Pedagogisch leiderschap Pedagogische tact Groepsvorming De Ringaanpak Positive Behavior Support Veilige school Mindfulness in de klas Fysiek straffen Verbaal uiten gevoelens bevordert welbevinden? Hoe kunnen scholen discriminatie voorkomen? Werkklimaat tips
Kernkwaliteiten
Coachen van leerlingen Ik heb ook wat te vertellen Kernkwaliteiten Vragen stellen Positieve psychologie Toetsrevolutie
Pesten
Alles over pesten Cyberpesten en andere digitaal ongewenst gedrag Gevolgen van pesten Meidenvenijn Pesten groepsaanpak Pesten aanpakken Vijfsporenaanpak pesten Steungroepaanpak Pesten tips No blame-methode Pesterijen op school

 

Het belang van attitudes in Passend Onderwijs

Anke de Boer

Universitair docent - onderzoeker bij Rijksuniversiteit Groningen

 

anke.de.boer@rug.nl

  Geplaatst op 1 juni 2014

de Boer, A. (2014). Het belang van attitudes in Passend Onderwijs.
Geraadpleegd op 22-06-2017,
van http://wij-leren.nl/attitude-sociogram.php

Worden LGF leerlingen geaccepteerd in het regulier onderwijs?

Met de invoering van Passend Onderwijs zijn leerlingen met beperkingen in de toekomst niet meer weg te denken uit het reguliere (basis)onderwijs. Het is daarom belangrijk om deze leerlingen te accepteren en een positieve attitude te hebben om deze leerlingen op te vangen in de reguliere klas. Maar is dat ook zo? Worden leerlingen met beperkingen inderdaad geaccepteerd in de reguliere klas en wat is de attitude van leerkrachten, ouders en klasgenoten? In dit artikel wordt ingegaan op deze thema’s.

Achtergrond inclusief onderwijs

Een belangrijke gedachte achter ‘inclusief onderwijs’ is de acceptatie van leerlingen met een beperking in de reguliere klas. Er wordt verondersteld dat leerlingen met een beperking meer mogelijkheden hebben voor sociale contacten op een reguliere school dan in het speciaal onderwijs. Speciale scholen staan immers vaak niet in de buurt, waardoor deze leerlingen meer moeten reizen en het contact met buurtgenoten verliezen. De grote meerderheid leerlingen met beperkingen wordt inderdaad geaccepteerd en heeft vriendjes in de reguliere klas. Voor deze leerlingen lijkt inclusief onderwijs een succes te zijn. Toch wordt een deel van de leerlingen met beperkingen niet goed geaccepteerd door klasgenoten. Dit is zorgelijk, want afwijzing door klasgenoten kan leiden tot aanpassingsproblemen, lage leerprestaties en psychische problemen op lange termijn.

Acceptatie of afwijzing?

Leerlingen met beperkingen worden niet zomaar geaccepteerd in een reguliere klas. Om dit in kaart te brengen wordt er in onderzoek vaak gebruik gemaakt van de nominatieprocedure. De onderzoeker of leerkracht stelt een schriftelijke vraag aan alle leerlingen in de klas, bijvoorbeeld: wie zijn je beste vrienden/vriendinnen in de klas? Door deze vraag kan er een sociogram worden gemaakt wat de sociale relaties in de klas zichtbaar maakt . In de klas van het voorbeeldsociogram is Paul een populaire leerling. Hij is vaak gekozen als vriend. Dennis (leerling met cluster 4 indicatie en Leerlinggebonden Financiering (LGF)) is geen enkele keer gekozen als vriend. Dit betekent dat Dennis niet geaccepteerd is in de klas. We zien dat tenminste 20 procent van de leerlingen met LGF niet wordt geaccepteerd in de reguliere klas. Voor leerlingen zonder LGF is dit 10 procent. 

Voorbeeldsociogram

Attitude leerlingen - sociogram
(klik op de afbeelding voor een vergroting in een nieuw venster)

Attitude leerlingen - sociogram

Attitudes van leerkrachten, ouders en klasgenoten

Leerkrachten hebben een neutrale tot positieve attitude ten opzichte van leerlingen met een cluster 4 indicatie in hun reguliere klas. zijn Leerkrachten voelen zich doorgaans niet competent in het onderwijzen van leerlingen met gedragsproblemen en vinden dat ze onvoldoende kennis hebben over gedragsproblemen. Leerkrachten met ervaring met leerlingen met beperkingen zijn positiever dan leerkrachten zonder deze ervaring. Daarnaast wordt hun attitude beïnvloed door kennis over beperkingen: hoe meer kennis, hoe positiever de attitude van leerkrachten is.

Ouders

Ook ouders hebben een neutrale attitude. Ouders vinden het goed dat leerlingen met beperkingen en zonder beperkingen naar dezelfde school gaan en denken dat de opname van leerlingen met beperkingen in het reguliere onderwijs zorgt voor meer acceptatie van mensen met beperkingen in de maatschappij. Maar, als het gaat om contact tussen hun eigen kind (zonder beperking) en een leerling met een gedragsprobleem zijn ouders negatiever. Zo heeft een grote groep ouders er moeite mee als hun kind een klasgenoot met ADHD zou uitnodigen voor zijn/haar verjaardagsfeestje. Ouders zijn ook bezorgd over de hoeveelheid aandacht die de leerkracht kan geven als er leerlingen met gedragsproblemen in de klas zitten en denken dat de leerkracht niet bekwaam is om onderwijs te geven aan leerlingen met beperkingen.

Klasgenoten

Klasgenoten zijn, net als leerkrachten en ouders, niet uitgesproken negatief of positief over leerlingen met ADHD of PDD-NOS. Klasgenoten zijn wel meer terughoudend als het gaat om direct contact met een leerling met een beperking. Zo zou het merendeel van de klasgenoten liever geen leerling met ADHD uitnodigen voor zijn/haar verjaardagsfeestje. Meisjes lijken meer sympathie te hebben voor leerlingen met beperkingen, want hun attitude is positiever dan de attitude van jongens. Klasgenoten worden beïnvloedt door hun ouders, zo blijkt uit het onderzoek. Dit is een belangrijke uitkomst, omdat het aangeeft dat een positieve attitude van ouders belangrijk is voor de attitudevorming van reguliere basisschoolleerlingen. 

Klasfactoren en acceptatie

Leerlingen met ADHD lijken de meeste moeilijkheden te ervaren in het reguliere basisonderwijs. Zij worden het minst geaccepteerd door klasgenoten en de attitude van ouders en klasgenoten is het meest negatief over deze groep leerlingen. Inmiddels is er de nodige kennis over factoren die een rol spelen in de acceptatie van cluster 4 leerlingen.

Impact klas-assistent

De attitude van klasgenoten blijkt belangrijk te zijn in de acceptatie van leerlingen met een cluster 4 indicatie. Hoe positiever de attitude van klasgenoten, hoe meer kans een leerling met een beperking heeft om geaccepteerd te worden in de klas. Daarnaast is het bekend dat de aanwezigheid van een klas-assistent een negatieve effect heeft op de acceptatie van leerlingen met een cluster 4 indicatie. Want, zo blijkt uit onderzoek, LGF-leerlingen hebben minder kans om geaccepteerd te worden in klassen met een klas-assistent. Hoewel het misschien een onverwachte uitkomst is, komt het overeen met internationaal onderzoek waarin de effecten van de klas-assistent onderzocht zijn. Waarschijnlijk krijgt de LGF-leerling een uitzonderingspositie als de klas-assistent veel tijd en aandacht aan hem/haar besteedt. Hierdoor valt de leerling, naast het vaak al opvallende gedrag, nog meer op. Dit leidt vervolgens tot minder acceptatie.

Tips rond acceptatie in de klas

• Breng de sociale relaties in de klas in kaart als er twijfels zijn over de acceptatie van bepaalde leerlingen in uw klas.
• Bespreek in de klas dat iedereen anders is en leerlingen met beperkingen gelijkwaardig zijn.
• Benadruk de positieve kanten van iemands beperking, bijvoorbeeld: kinderen met ADHD hebben veel energie.
• Voer interventies in om de sociale relaties van leerlingen te versterken, zoals coöperatief leren.
• Zorg ervoor dat de klas-assistent niet alleen aandacht geeft aan de leerling met de beperking, maar betrek ook andere leerlingen.
• Betrek ouders bij de problemen in de klas.
• Geef ouders uitleg over het type beperking van de leerling en benadruk dat een positieve attitude belangrijk is voor de attitudevorming van hun kind.

Verder kijken

Dit artikel is gebaseerd op de uitkomsten van het promotieonderzoek van Anke de Boer, afdeling Orthopedagogiek (RuG). Meer informatie is te vinden op: http://www.rug.nl/staff/anke.de.boer/.

Via de websites http://www.sociogram.nl/ zijn eenvoudig vergelijkbare sociogrammen te maken. Ook in het leerlingvolgsysteem ParnasSys is het mogelijk om een sociogram te maken.

 

de Boer, A. (2014). Het belang van attitudes in Passend Onderwijs.
Geraadpleegd op 22-06-2017,
van http://wij-leren.nl/attitude-sociogram.php

Gerelateerd

Werken aan een goede relatie met leerlingen
Werken aan een goede relatie met leerlingen
Concrete actiestappen van Marzano
Bazalt 
Passend onderwijs
Passend onderwijs op een basisschool - ondersteuningsplicht
Arja Kerpel
Co-teaching
Co-teaching: een pakkende aanpak voor passend onderwijs
Sandra Koot
Integratieklas ZML
Passend Onderwijs: beweging van onderop
Peter de Vries
Sociogram
Sociogram: inzicht in sociale relaties en tips voor de leerkracht
Arja Kerpel
Brede school en integratie
De Brede School: passend onderwijs en integratie
Anke de Boer
samenwerken met ouders in passend onderwijs
Samen met ouders onderwijs passend maken
Peter de Vries
samenwerken met ouders in passend onderwijs
Samen met ouders onderwijs passend maken
Peter de Vries
Inzet klassenassistent
Inzet klassenassistent belemmert integratie speciale leerlingen
Anke de Boer

Vroegtijdig verwijzen
Zijn leerlingen die op jongere leeftijd naar speciaal basisonderwijs (sbao) of speciaal onderwijs (so) worden verwezen succes...
Leerlingen met ASS
Hoe kan het V(S)O bijdragen een passend toekomstperspectief bij leerlingen met ASS?
GAS methodiek
GAS geven: doelgericht werken aan taal en lezen in Passend Onderwijs
Kengetallen vervolgmeting
Passend Onderwijs kengetallen vervolgmeting
Aanpak po/vo
Verschillen in aanpak Passend Onderwijs basis- en middelbare scholen
Passend Onderwijs
MBO voortvarend aan de slag met Passend Onderwijs
Passende professionalisering
Passend onderwijs vraagt om passende professionalisering
Regionale ontwikkeling
Regionale ontwikkeling van Passend Onderwijs
Ontwikkeling voorwaarden
Ontwikkeling van en voorwaarden voor Passend onderwijs
Hulpstructuur rond leraar
Hulpstructuur rond de leraar bij Passend Onderwijs
Pedagogisch didactisch handelen
Pedagogisch-didactisch handelen en Passend Onderwijs
Op zoek naar...
Op zoek naar passend onderwijs
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
Schrijf in voor de nieuwsbrief
[extra-breed-algemeen-kolom2]

Stel je onderwijsvraag

Leren in de 21e eeuw - gratis e-book

Attitude in de klas



Inschrijven nieuwsbrief


Volg wij-leren.nl

Volg ons op LinkedIn Volg ons op twitter Volg ons op facebook

Mis geen bijdragen.